Các hiệu sách độc lập Hong Kong đang đối mặt với nhiều thách thức kinh doanh. Lạc Văn ở Vượng Giác, một hiệu sách trên lầu có lịch sử 48 năm, ngày 28/10 thông báo sẽ ngừng hoạt động chậm nhất vào ngày 31/12 năm nay và đang bán thanh lý toàn bộ sách với giá còn 40–50%.
Theo bài tổng hợp của phóng viên Lý Tịnh Dao trên SecretChina ngày 29/10, phía hiệu sách nói việc duy trì kinh doanh suốt nhiều năm không dễ dàng, và dù lưu luyến, họ vẫn “không thể không nói lời chia tay”.
Hiệu sách lâu năm thông báo đóng cửa
Trong bài đăng Facebook ngày 28/10, Lạc Văn ở Vượng Giác cho biết sẽ kết thúc kinh doanh vào ngày 31/12 hoặc trước đó. Cửa hàng thông báo bắt đầu thanh lý ngay, với toàn bộ sách giảm còn 40–50% giá bán, đồng thời nhắn gửi lời hẹn có dịp gặp lại.
Theo Minh Báo được SecretChina dẫn lại, Lạc Văn từng tham gia Hội chợ Sách Hong Kong trong nhiều năm liên tiếp, nhưng năm nay bị Hội đồng Phát triển Thương mại Hong Kong hủy tư cách tham dự. Chủ hiệu nói với Minh Báo rằng không bổ sung thêm thông tin về quyết định đóng cửa. Trong khi đó, nhân viên Lạc Văn tại Đồng La Loan cho biết cửa hàng ở đó vẫn tiếp tục hoạt động.
Lạc Văn được thành lập tại Vượng Giác năm 1978, sau đó chuyển đến địa chỉ hiện nay trên phố Tây Dương Thái Nam. Hiệu chuyên bán sách văn học, lịch sử, triết học và là một trong nhiều hiệu sách nằm trên lầu tại khu vực này.
Nhà văn Hàn Lệ Châu cho biết Lạc Văn từng là một cánh cửa quan trọng giúp bà tiếp xúc với văn học và khơi mở nhận thức về văn chương. Bà bày tỏ buồn trước thông tin cửa hàng đóng cửa. Nhà văn Trang Nguyên Sinh viết về 37 năm mua sách ở đây, ước tính trên giá sách của ông hiện có lẽ đã có hàng trăm cuốn được mua từ Lạc Văn qua nhiều năm.
Một hiệu sách độc lập khác, Thiên Kiến Thư Cục, viết trên mạng xã hội rằng việc Lạc Văn ngừng hoạt động tuy không khiến họ bất ngờ, bởi môi trường vốn đã khó khăn, nhưng vẫn tạo cảm giác nặng nề. Họ mô tả Lạc Văn là một trụ cột của giới kinh doanh sách Hong Kong, với vị trí lịch sử và tính đại diện thậm chí còn mang ý nghĩa biểu tượng hơn Điền Viên hay Du Lâm.
Truyền thông thân Bắc Kinh điều tra dưới vai khách hàng
Dẫn lại tờ Truy Quang Giả, SecretChina cho biết tháng 7 năm nay, tờ Văn Hối Báo thân Bắc Kinh đã điều tra nhiều hiệu sách độc lập bằng cách đóng vai khách hàng. Lạc Văn là một trong những đối tượng mà tờ báo này nhắm tới.
Bài báo của Văn Hối Báo cáo buộc cửa hàng chính tại Vượng Giác và cửa hàng ở Đồng La Loan bày bán nhiều ấn phẩm mà họ gọi là liên quan đến “độc lập Hong Kong”. Phóng viên tờ này cho rằng nhiều cuốn sách “bôi nhọ Trung Quốc”; họ còn mô tả trên cột bên trong cửa hàng Đồng La Loan có hình vẽ cờ, trong đó “HK” và “China” được tách rời.
Văn Hối Báo nói năm trước đã phát hiện Lạc Văn bán những ấn phẩm mà tờ báo gọi là “sách độc lập”, nhưng năm nay cửa hàng vẫn tiếp tục bán. Tờ báo lấy ví dụ một cuốn sách mà họ cáo buộc công khai phỉ báng đất nước và diễn giải sai “Giấc mộng Trung Hoa”, khi cho rằng khái niệm này lấy chủ nghĩa toàn trị cùng những yếu tố khác làm nền tảng.
Tờ báo còn cáo buộc cuốn sách bôi nhọ chính quyền trung ương và có ý định kích động độc giả căm ghét đất nước cũng như Đảng Cộng sản Trung Quốc. Theo bài viết được SecretChina dẫn lại, một cuốn khác vẫn được bày bán là “Hong Kong, tình yêu và nỗi đau của tôi” của Nhan Thuần Câu, cựu cây bút chuyên mục của Apple Daily. Văn Hối Báo cũng cáo buộc cuốn này công khai bôi nhọ chính quyền trung ương.
Các hiệu sách độc lập gặp khó
Bài viết của SecretChina nhận định các ranh giới chính trị tại Hong Kong ngày càng siết chặt, sự gạt ra ngoài từ hệ thống chính thức cùng thay đổi trong thói quen đọc đã khiến các hiệu sách độc lập trải qua một thời kỳ khó khăn những năm gần đây.
Du Lâm, một hiệu sách cũng bị hủy tư cách tham dự Hội chợ Sách Hong Kong năm nay, trước đó đã báo trước sẽ đóng cửa hàng khi hết hợp đồng thuê vào tháng 4 năm tới. Điền Viên Thư Ốc có lịch sử 50 năm cũng thông báo kết thúc hoạt động khi hết hợp đồng thuê, sau khi bị lực lượng an ninh quốc gia thuộc cảnh sát khám xét.
Lưu Hạ Thư Xá trên phố Tây Dương Thái ở Cửu Long, chịu ảnh hưởng của các sự kiện liên quan đến an ninh quốc gia, đã đóng cửa ngày 30/8/2026. Những hiệu sách khác như Kiến Sơn Thư Điếm, Khai Học Xúc Hóa Tề, Đại Nam Học Đường và Kỷ Cận Tương Đối Luận cũng lần lượt thông báo ngừng hoạt động vì nhiều nguyên nhân, trong đó có kiểm tra thường xuyên từ cơ quan chức năng, tăng tiền thuê hoặc hết hợp đồng thuê.
Ngoài ra, làn sóng di cư khỏi Hong Kong trong những năm gần đây cùng thay đổi thói quen đọc khiến sức mua tại thị trường sách giấy giảm mạnh. Theo bài viết, điều này làm các hiệu sách trên lầu vốn đã khó kinh doanh càng khó cân bằng thu chi.
Sau khi Lạc Văn thông báo đóng cửa, cơ quan truyền thông độc lập Tập Chí Xã đã phỏng vấn một số độc giả. Một sinh viên họ Ngô cho rằng sự suy giảm của các hiệu sách độc lập không đơn thuần đến từ thay đổi môi trường chính trị, mà còn do thói quen đọc và tiêu dùng của thế hệ trẻ biến chuyển.
Người này cũng nêu việc nhà trường thường phát phiếu mua sách tại các chuỗi lớn như Tam Liên, Trung Hoa và Thương Vụ khiến nhóm khách hàng học sinh chuyển sang những hệ thống này, thu hẹp đáng kể không gian tồn tại của các hiệu độc lập.
Nhà báo kỳ cựu Dương Kiện Hưng từng nói trong chương trình “Bình luận tin tức” rằng Lạc Văn, Du Lâm cùng một số hiệu sách độc lập lâu năm đột ngột bị Hội đồng Phát triển Thương mại Hong Kong hủy tư cách tham dự Hội chợ Sách Hong Kong tháng 7/2026, trong khi đơn vị tổ chức từ chối đưa ra giải thích hợp lý.
Theo nhận định của ông, đây là đòn tác động nghiêm trọng thúc đẩy các hiệu sách tiến đến đóng cửa. Ông lý giải hội chợ vốn là nơi quan trọng để thanh lý hàng tồn và tạo dòng tiền then chốt cho cả năm; việc bị gạt ra ngoài đồng nghĩa cắt đứt nguồn sống của các hiệu sách độc lập.
Tác giả: Lý Tịnh Dao, tổng hợp. Bản dịch từ SecretChina.