Bộ Tư pháp Mỹ ngày 30/10 thông báo hai công dân Trung Quốc đã bị tuyên án tại California vì hoạt động cho Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc (MSS) mà không thông báo trước cho Bộ Tư pháp Mỹ.
Theo thông cáo được Bộ Tư pháp công bố cùng ngày, Liren “Ryan” Lai (Lại Lập Nhân, phiên âm), 40 tuổi, và Yuance Chen (Trần Viễn Sách, phiên âm), 39 tuổi, mỗi người nhận 30 tháng tù, sau đó chịu ba năm giám sát sau khi ra tù.
Hai người bị truy tố về hành vi âm mưu làm đại diện cho chính phủ nước ngoài mà không thông báo trước cho Bộ Tư pháp Mỹ, và trực tiếp làm đại diện cho chính phủ nước ngoài mà không thông báo trước.
Công tố viên cho biết trong thời gian thực hiện các hoạt động tình báo bí mật tại Mỹ, hai người nhận sự “chỉ đạo và kiểm soát” của MSS.
Văn phòng thực địa San Francisco của Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) chủ trì điều tra, với sự hỗ trợ của Cơ quan Điều tra Hình sự Hải quân Mỹ (NCIS) và các đơn vị khác.
Thu thập thông tin về căn cứ và quân nhân Mỹ
Theo hồ sơ tòa án, hai người bắt đầu hoạt động cho MSS chậm nhất từ tháng 5/2021. Lai tuyển mộ Chen, ban đầu làm trung gian giữa Chen và các sĩ quan MSS. Sau đó, Chen trực tiếp nhận nhiệm vụ từ các sĩ quan này.
Từ năm 2022, Chen thu thập thông tin về cơ sở quân sự và nhân sự quân đội Mỹ theo chỉ đạo của Lai và các sĩ quan MSS.
Chen từng chụp ảnh Căn cứ Hải quân Kitsap tại Bremerton, bang Washington, đồng thời chụp ảnh và quay video tân binh cùng thủy thủ tại ngũ trong một trạm tuyển quân hải quân ở miền nam California.
Ông này cũng thu thập thông tin nhận dạng cá nhân của một nhân viên Hải quân Mỹ và lưu giữ hồ sơ tiểu sử chi tiết của những quân nhân có thể trở thành mục tiêu tuyển mộ tình báo.
Theo công tố viên, hai người còn giúp MSS bố trí các khoản tiền mặt bí mật để đổi lấy thông tin liên quan tới an ninh quốc gia Mỹ, đồng thời hỗ trợ tuyển mộ những người có thể cung cấp tin từ bên trong quân đội Mỹ.
Giao tiền qua điểm cất giấu và liên lạc bí mật
Theo bản ghi nhớ đề nghị mức án của chính phủ Mỹ, tháng 1/2022, khi đang ở Trung Quốc đại lục, Lai và Chen phối hợp với những người ở Mỹ đặt một ba lô chứa khoảng 10.000 USD vào tủ đồ tại một cơ sở giải trí ở Livermore, California.
Cách làm này được gọi là “dead drop”, tức giao tiền hoặc thông tin qua một điểm cất giấu mà người hoạt động tình báo không cần gặp trực tiếp người nhận.
Tháng 3/2023, Lai tới Mỹ và đưa cho Chen một điện thoại để liên lạc bí mật với MSS.
Chen sau đó tới Trung Quốc đại lục trong các năm 2024 và 2025, gặp các sĩ quan MSS và nhận thêm nhiệm vụ liên quan tới quân nhân Mỹ.
Tháng 4/2025, Lai lại từ Trung Quốc đại lục tới Mỹ. Tháng sau, theo chỉ đạo của MSS, ông này tới Phoenix, Arizona, để bố trí một khoản tiền mặt bí mật khác trị giá khoảng 20.000 USD.
Cả hai đã nhận tội
Hai người bị bắt ngày 27/6/2025 trong một chiến dịch phản gián do FBI phối hợp thực hiện.
Đại bồi thẩm đoàn liên bang tại Bắc California truy tố họ ngày 1/7/2025. Lai nhận tội ngày 12/12/2025; Chen nhận tội ngày 20/2/2026.
Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp phụ trách an ninh quốc gia John A. Eisenberg nói hai người tham gia một hoạt động tình báo kéo dài của Trung Quốc, tuyển mộ người tại Mỹ và làm phương hại an ninh quốc gia Mỹ.
Công tố viên liên bang Bắc California Craig H. Missakian cho biết các bản án thể hiện quyết tâm truy cứu trách nhiệm những người tạo ra mối đe dọa tương tự.
Roman Rozhavsky, trợ lý giám đốc phụ trách bộ phận phản gián và gián điệp của FBI, nói nỗ lực thâm nhập quân đội Mỹ cho thấy phía Trung Quốc sẵn sàng làm mọi cách để đe dọa an ninh quốc gia Mỹ.
Báo cáo nêu thiếu sót trong ứng phó của FBI
Theo bài của Epoch Times, một báo cáo gần đây của Văn phòng Trách nhiệm Giải trình Chính phủ Mỹ (GAO) cho rằng FBI chưa ứng phó đầy đủ với nguy cơ gián điệp từ các “nhân sự thu thập tình báo phi truyền thống”.
Nhóm này gồm những người làm đại diện và người thu thập tình báo không chính thức. Theo bài nguồn, hành vi của họ có thể không vi phạm pháp luật, hoặc chỉ vi phạm các đạo luật có mức phạt nhẹ hơn, chẳng hạn Đạo luật Đăng ký Đại diện Nước ngoài (FARA).
Theo phóng viên Cao Sam, Epoch Times. Bản dịch đầy đủ nội dung chính. Nguồn: Epoch Times.
Đối chiếu: Thông cáo Bộ Tư pháp Mỹ ngày 30/10/2026.