Áp lực từ bất động sản và nợ địa phương
The Epoch Times dẫn số liệu Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc cho biết đầu tư phát triển bất động sản trong chín tháng đầu năm 2026 giảm 20,6% so với cùng kỳ, còn 5.340 tỷ nhân dân tệ. Đầu tư vào nhà ở giảm 20,5%; diện tích bất động sản thương mại mới bán ra giảm 13,2%. DKN.TV đã đưa tin về mức giảm đầu tư ngày 20/10. Điểm mới trong bài tường thuật ngày 26/10 là tác động của nguồn vốn và các khoản nợ lên doanh nghiệp, dự án và người lao động.
Theo dữ liệu Bộ Tài chính Trung Quốc được bài báo dẫn, nguồn thu từ bán quyền sử dụng đất giảm 27,9% trong ba quý đầu năm. Dư nợ chính thức của chính quyền địa phương đạt 59.900 tỷ nhân dân tệ vào cuối tháng 8; con số này chưa bao gồm toàn bộ nợ tiềm ẩn và khoản vay của các công ty tài trợ địa phương.
Bộ Tài chính Trung Quốc nói số nợ tiềm ẩn còn lại của chính quyền địa phương là 6.500 tỷ nhân dân tệ vào cuối năm 2025. Trong khi đó, ước tính của Quỹ Tiền tệ Quốc tế về nợ của các công ty tài trợ địa phương là 71.400 tỷ nhân dân tệ ở cùng thời điểm. Hai số liệu có phạm vi khác nhau, không thể xem là hai phép đo trực tiếp của cùng một khoản nợ.
Những công ty tài trợ địa phương đã giúp chính quyền vay vốn cho hạ tầng trong gần ba thập niên. Theo bài báo, từ tháng 8/2025, Bắc Kinh yêu cầu các đơn vị này rút khỏi vai trò huy động vốn truyền thống hoặc chuyển đổi hoạt động trước cuối tháng 6/2027. Việc tái cấp vốn và kéo dài kỳ hạn trả nợ có thể giảm chi phí lãi, nhưng không xóa khoản gốc phải trả. Bài báo dẫn nhận định của nhà bình luận Li Linyi rằng các biện pháp hiện nay chủ yếu trì hoãn sức ép nợ; đây là đánh giá của ông, không phải kết luận của cơ quan thống kê.
Dự án dừng, lương và việc làm bị ảnh hưởng
Một quản lý dự án tại công ty tài trợ cấp quận ở Vô Tích, tỉnh Giang Tô, nói với The Epoch Times rằng đầu tư hạ tầng bị cắt mạnh trong lúc nhà chức trách hạn chế vay mới. Theo lời người này, năm ngoái một số công ty bắt đầu thu hẹp dự án, còn năm nay việc cắt giảm diễn ra rộng hơn; những dự án của chính quyền và doanh nghiệp nhà nước có thể dừng thì được dừng. Nguồn tin không nêu tên vì lo ngại hậu quả khi phát biểu.
Một nhân viên 28 tuổi của Viện Khảo sát và Thiết kế Côn Minh thuộc Tập đoàn Xây dựng Điện lực Trung Quốc kể rằng anh từng chuyển sang làm tại công ty tài trợ địa phương ở Sở Hùng, tỉnh Vân Nam, nhưng rời đi sau hơn sáu tháng vì thu nhập thấp. Theo lời anh, tiền giải ngân cho một số dự án có thể bị điều sang thanh toán các nghĩa vụ khác của chính quyền, khiến các đơn vị con không đủ tiền trả lương. Đây là lời kể của người được phỏng vấn, không phải số liệu được kiểm toán trong bài báo.
Bộ Nhà ở và Phát triển đô thị – nông thôn Trung Quốc ghi nhận số chuyên gia thiết kế tại các doanh nghiệp khảo sát, thiết kế công trình giảm từ 1,019 triệu người cuối năm 2024 xuống 954.000 cuối năm 2025, tức giảm 65.000 người trong một năm, theo The Epoch Times. Bài báo cho rằng nhà thầu, nhà cung cấp vật liệu và viện thiết kế đều chịu sức ép khi dự án mới ít đi và các khoản thanh toán chậm lại.
Một cựu kỹ sư xây dựng họ Triệu ở Bân Châu, tỉnh Thiểm Tây, nói ông mất việc hồi tháng 6 sau khi tham gia nhiều dự án, trong đó có công trình của chính quyền thành phố. Ông kể có hợp đồng chưa được thanh toán, kéo theo tiền lương và tiền dự án chưa được trả. Một người có bằng thạc sĩ đang làm ở viện thiết kế tại Tấn Thành, tỉnh Sơn Tây, nói lương hằng tháng của cô chỉ 2.650 nhân dân tệ; phần lớn trong khoảng 600 nhân viên của viện nhận nhỉnh hơn 2.000 nhân dân tệ. Theo lời cô, viện phụ thuộc hợp đồng công nhưng thường gặp khó khi thu tiền.
Những lời kể riêng lẻ không đại diện cho toàn bộ ngành, song cùng với số liệu nhân sự chính thức, chúng cho thấy sức ép việc làm đang lan từ thị trường nhà ở sang các doanh nghiệp phụ thuộc đầu tư công. The Epoch Times ghi nhận tình trạng giảm lương, chậm lương và mất việc ngay cả tại các đơn vị có liên hệ với nhà nước.
Nguồn: The Epoch Times, Michael Zhuang, ngày 26/10/2026; số liệu và lời kể theo bài gốc. DKN.TV biên dịch, biên tập.