Ủy ban các vấn đề Đại lục của Đài Loan nhận định việc tập trung quyền lực của ông Tập Cận Bình có thể làm gia tăng rủi ro chính trị, kinh tế trong nước và thúc đẩy các biện pháp gây sức ép với Đài Loan.
Theo bản tin ngày 2/11 của SecretChina, ngày 2/11, Hội An ninh Nội địa Đài Loan tổ chức tọa đàm “Từ quản trị đảng đến quản trị quốc gia: Hội nghị Trung ương 5 của ĐCSTQ, bố cục quy hoạch 5 năm lần thứ 15 và tình hình eo biển Đài Loan”. Đại diện Ủy ban các vấn đề Đại lục và nhiều chuyên gia tham dự. Cơ quan này nhận định Bắc Kinh có thể đẩy nhanh các biện pháp “chưa thống nhất đã quản trị” nhằm chuyển hướng áp lực trong nước.
Đây là tọa đàm mới có đại diện cơ quan phụ trách quan hệ với đại lục của Đài Loan tham dự. Trước đó, DKN.TV đã đăng các nhận định tại một tọa đàm khác ngày 30/10.
Nhận định về xu hướng tập trung quyền lực
Dẫn các báo Liberty Times và United Daily News, SecretChina cho biết Phó chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề Đại lục Thẩm Hữu Trung (Shen You-chung) trình bày những quan sát về Hội nghị Trung ương 5 khóa XX của ĐCSTQ. Hội nghị kết thúc tại Bắc Kinh hôm thứ Năm tuần trước và toàn văn văn kiện được công bố ngày 1/11.
Ông Thẩm nói hội nghị thông qua “Quyết định của Trung ương ĐCSTQ về một số vấn đề quan trọng trong kiên trì thúc đẩy quản lý đảng nghiêm ngặt toàn diện”. Theo ông, văn kiện này không chỉ xử lý việc xây dựng nội bộ đảng, mà có thể được xem là bước chuẩn bị để ông Tập tiếp tục nắm quyền tại Đại hội XXI vào năm tới và tập trung thêm quyền lực.
Ông cho biết cơ quan của mình nhận định ông Tập có thể tiếp tục tập quyền, hình thành cục diện một người nắm quyền vượt trội. Theo đánh giá này, cơ cấu quyền lực thiếu kiểm soát và đối trọng sẽ tác động tới trật tự an ninh Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và quan hệ hai bờ eo biển.
Quan sát thứ nhất của cơ quan này là ĐCSTQ tìm cách dùng các chiến dịch chống tham nhũng mạnh hơn để xử lý những hệ lụy phát sinh từ việc tập trung quyền lực quá mức dưới thời ông Tập.
Theo phân tích được SecretChina dẫn lại, việc đặt quyền lãnh đạo của đảng vào một trung tâm quyền lực duy nhất khiến thể chế ngày càng cực đoan. Cơ chế thiếu đối trọng tạo ra mâu thuẫn mang tính hệ thống, khó tự sửa sai. Trong khi đó, những biện pháp mang tên “tự cách mạng” lại dựa vào thanh trừng chính trị quyết liệt hơn, siết chặt ý thức hệ, kiểm soát từ trên xuống và sức ép cao, coi “hạt nhân Tập” cùng “tư tưởng Tập” là những mệnh lệnh không thể đảo ngược. Cơ quan này cho rằng điều đó tạo thành vòng xoáy tập quyền sâu hơn.
Ông Thẩm nhận định quyền lực ngày càng tập trung có thể làm tăng rủi ro chính trị, dẫn tới trì trệ và chạy đua thể hiện lòng trung thành, trong khi ý kiến người dân ở cơ sở khó được truyền lên trên. Ông cũng cho rằng việc chưa xây dựng cơ chế kế nhiệm khiến diễn biến nội bộ tương lai có mức độ bất định cao hơn.
“An ninh ưu tiên” và những mâu thuẫn kinh tế
Quan sát thứ hai là xu hướng đặt “an ninh lên trước” và để ý thức hệ dẫn dắt có thể gây méo mó cơ cấu kinh tế, đồng thời tạo tác động lan ra bên ngoài và ảnh hưởng bất lợi đến cân bằng kinh tế toàn cầu.
Theo phân tích của Ủy ban, Trung Quốc những năm gần đây đối mặt với thị trường bất động sản sụt giảm, nợ chính quyền địa phương cao và nhu cầu trong nước yếu. Khi những vấn đề này chưa cải thiện, Bắc Kinh vẫn thúc đẩy tự lực công nghệ, duy trì việc làm thông qua sản xuất quy mô lớn, đồng thời bố trí dự trữ chiến lược năng lượng và lương thực. Cơ quan này nhận định các mâu thuẫn cơ cấu kinh tế ngày càng rõ, phản ánh việc giới lãnh đạo đặt an toàn chế độ cao hơn sinh kế và kinh tế, dẫn tới sự mất cân đối nghiêm trọng trong các công cụ điều hành nội bộ.
Cơ quan này còn cho rằng cạnh tranh nội bộ khốc liệt của nền kinh tế Trung Quốc lan ra ngoài thành rủi ro thương mại toàn cầu: công suất công nghiệp dư thừa được bán ra với giá thấp, làm méo mó trật tự thương mại công bằng và dẫn tới phản ứng mạnh từ Mỹ, châu Âu. Những biện pháp khác được nêu gồm cưỡng ép kinh tế dưới danh nghĩa an ninh, dựng rào cản thương mại, kiểm soát đất hiếm và vật liệu quan trọng, cũng như can thiệp xuất khẩu công nghệ.
Lo ngại về các biện pháp gây sức ép với Đài Loan
Ở quan sát thứ ba, ông Thẩm nói không loại trừ khả năng ĐCSTQ sẽ thúc đẩy một số biện pháp “chưa thống nhất đã quản trị” đối với Đài Loan để chuyển hướng áp lực, kích động chủ nghĩa dân tộc và củng cố quyền cai trị trong nước.
Ông cảnh báo khi rủi ro quản trị nội bộ tăng, chính sách với Đài Loan có thể mang tính gây hấn hơn. Theo ông, trước khi thực sự tấn công Đài Loan, Bắc Kinh tìm cách sử dụng nhiều phương thức để tạo ấn tượng rằng họ có quyền tài phán thường xuyên với hòn đảo, trong đó có việc mở rộng quấy nhiễu quanh eo biển và can thiệp bầu cử dân chủ Đài Loan.
Ông nói Bắc Kinh tìm cách biến eo biển Đài Loan thành “nội hải”, sử dụng máy bay quân sự, chiến hạm, tàu hải cảnh và tàu nghiên cứu để hoạt động gây sức ép trên các vùng biển, vùng trời quanh Đài Loan, phá vỡ hiện trạng hòa bình, ổn định. Ông gọi Bắc Kinh là bên gây rắc rối tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Ông Thẩm cũng cáo buộc ĐCSTQ can thiệp sâu vào bầu cử dân chủ và phát động chiến tranh nhận thức. Ông nói cuộc bầu cử địa phương sắp tới là thời điểm thể hiện sự phát triển của nền dân chủ và tính tự chủ của xã hội dân sự Đài Loan, trong khi Bắc Kinh dùng hoạt động thống chiến, thâm nhập và chiến tranh nhận thức, kết hợp quấy nhiễu quân sự và chiến tranh pháp lý, để gây sức ép buộc nghệ sĩ Đài Loan bày tỏ lập trường. Theo ông, các hoạt động này nhằm tạo hiệu ứng răn đe, chia rẽ xã hội và can thiệp khả năng tự đánh giá của cử tri.
Ông nhấn mạnh hệ thống dân chủ đã trải qua 30 năm rèn luyện là hàng rào vững chắc nhất của Đài Loan trước những lo âu quản trị và sức ép chiến lược từ thể chế chuyên chế. Ông nói chính quyền sẽ tiếp tục củng cố cơ chế bảo vệ dân chủ, tăng cường hàng rào pháp lý trước sự thâm nhập từ bên ngoài và chiến tranh nhận thức, bảo vệ thể chế hiến chính tự do, dân chủ.
Chuyên gia nhận định về các hoạt động “vùng xám”
Quách Thụy Hoa (Kuo Jui-hua), nghiên cứu viên đặc biệt của tạp chí Triển vọng và Khám phá, cho rằng trọng tâm hội nghị lần này là quyết định về quản lý đảng nghiêm ngặt toàn diện, thay vì những biến động nhân sự lớn. Theo ông, ĐCSTQ đang chuyển từ thanh trừng kiểu chiến dịch sang hệ thống đánh giá lòng trung thành chính trị thường xuyên và được thể chế hóa.
Về việc chỉnh đốn quân đội, ông Quách cho rằng độ tin cậy chính trị có thể được đặt cao hơn chuyên môn quân sự, tạo ra tình trạng “hồng hơn chuyên”: trang bị ngày càng hiện đại nhưng đội ngũ chỉ huy lại ngày càng suy giảm tính chuyên nghiệp. Ông nhận định các chiến dịch thanh trừng sẽ tác động tới năng lực tác chiến đổ bộ liên hợp quy mô lớn qua biển; dưới động lực thể hiện lòng trung thành chính trị, quân đội có thể tăng tần suất gây sức ép trong “vùng xám” đối với Đài Loan.
Nguồn: SecretChina, bài của phóng viên Lý Tịnh Dao ngày 2/11/2026.