Chu Tiên Vượng, cựu thị trưởng Vũ Hán từng bị chỉ trích về việc công bố thông tin trong giai đoạn đầu dịch COVID-19, bị tuyên 14 năm tù về tội nhận hối lộ tại phiên sơ thẩm ngày 10/10.
Theo thông báo của Tòa án Nhân dân Tối cao Trung Quốc được The Epoch Times dẫn lại, ông Chu bị kết tội nhận tài sản trị giá hơn 60,5 triệu nhân dân tệ, khoảng 9 triệu USD, trong hơn 22 năm. Tòa án Nhân dân Trung cấp Thương Khâu, tỉnh Hà Nam, còn phạt ông 5 triệu nhân dân tệ, khoảng 747.000 USD.
Ông Chu làm thị trưởng Vũ Hán từ tháng 9/2018 đến tháng 1/2021. Cuối năm 2019, khi các bác sĩ cảnh báo về bệnh nhân có triệu chứng giống SARS tại thành phố, cảnh sát địa phương nhanh chóng gây sức ép buộc họ im tiếng.
Sau đó, trong một cuộc phỏng vấn truyền hình trực tiếp, ông Chu nói chính quyền địa phương không thể công bố thông tin về bệnh truyền nhiễm nếu chưa được cấp trên cho phép. Phát biểu này khiến sự chú ý chuyển lên cấp lãnh đạo trung ương.
Bản án nhận hối lộ
The Epoch Times nhận định rằng từ khi ông Tập Cận Bình trở thành lãnh đạo cao nhất Trung Quốc năm 2012, chiến dịch chống tham nhũng vừa xử lý tham nhũng, vừa trở thành công cụ loại bỏ đối thủ chính trị, phá các phe phái cạnh tranh và gạt những quan chức thất thế sang bên. Theo bài nguồn, hàng triệu quan chức đã bị điều tra hoặc kỷ luật.
Thông báo của tòa cho biết từ nửa đầu năm 2003 đến tháng 5/2025, ông Chu lợi dụng chức vụ trong chính quyền địa phương và cấp tỉnh để giúp doanh nghiệp, cá nhân giành hợp đồng xây dựng, tiến hành kinh doanh và được phê duyệt hành chính, đổi lại nhận tiền và tài sản khác.
Các chức vụ của ông trong giai đoạn này bao gồm giám đốc Sở Thương mại Hồ Bắc, bí thư Thành ủy Hoàng Thạch, phó tỉnh trưởng Hồ Bắc, phó thị trưởng, quyền thị trưởng và thị trưởng Vũ Hán.
Theo thông báo chính thức, tòa mô tả số tiền liên quan là “đặc biệt lớn”, tổng tài sản nhận hối lộ hơn 60,5 triệu nhân dân tệ; trong đó có một phần hành vi nhận hối lộ chưa hoàn thành.
Trước khi có bản án, nhà chức trách thông báo vào tháng Một rằng ông Chu bị khai trừ khỏi Đảng Cộng sản Trung Quốc và cách chức công vụ.
Ông sinh tháng 11/1962, từng giữ chức phó tỉnh trưởng Hồ Bắc từ năm 2017 trước khi được bầu làm thị trưởng Vũ Hán vào tháng 9/2018. Ông rời vị trí tại cơ quan hiệp thương chính trị cấp tỉnh vào tháng 1/2023 và bị điều tra tháng 7/2025.
Giai đoạn đầu dịch COVID-19 ở Vũ Hán
Tháng 12/2019, một nữ bác sĩ Vũ Hán chia sẻ trong nhóm WeChat phục vụ công việc báo cáo xét nghiệm cho thấy kết quả dương tính mạnh với một coronavirus liên quan tới SARS. Một người nhận được thông tin là bác sĩ Lý Văn Lượng, sau đó chuyển tin cho những bạn học trường y trước đây.
Khi thông tin về dịch bệnh lan ra, Ủy ban Y tế thành phố Vũ Hán xác nhận 27 ca viêm phổi chưa rõ nguyên nhân, nhưng cho biết điều tra “không phát hiện lây truyền rõ ràng từ người sang người”.
Đầu tháng 1/2020, cảnh sát Vũ Hán triệu tập tám bác sĩ vì bài đăng trực tuyến về căn bệnh mới xuất hiện. Trong những ngày tiếp theo, quan chức tiếp tục kiểm duyệt thông tin và mô tả dịch là “có thể phòng ngừa và kiểm soát”.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu vào cuối tháng 1/2020.
Ngày 3/2/2020, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh nói Trung Quốc duy trì liên lạc với WHO và Mỹ trong suốt thời gian dịch bùng phát. Bà cho biết từ ngày 3/1, Trung Quốc đã thông báo cho Mỹ 30 lần về dịch và các biện pháp phòng, chống.
Theo The Epoch Times, phát biểu này gây phản ứng giận dữ trong công chúng; nhiều người chỉ trích việc nhà chức trách chia sẻ thông tin với tổ chức quốc tế, chính phủ nước ngoài trong khi người dân Trung Quốc không được biết đầy đủ.
Khi xuất hiện thêm câu hỏi về việc quan chức địa phương có chậm báo cáo dịch hay không, ông Chu công khai thừa nhận thông tin chưa được công bố kịp thời.
Trong cuộc phỏng vấn trực tiếp trên Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) ngày 27/1/2020, ông nói vì đây là bệnh truyền nhiễm, thông tin phải được công bố “theo pháp luật”, theo Luật Phòng ngừa và điều trị bệnh truyền nhiễm của Trung Quốc.
“Là chính quyền địa phương, sau khi nhận được thông tin, tôi chỉ có thể công bố sau khi được cho phép”, ông nói, đồng thời cho rằng nhiều người lúc ấy không hiểu điều này.
Hệ quả chính trị và vấn đề kiểm soát từ trung ương
Tranh cãi dẫn tới thay đổi lớn trong ban lãnh đạo Hồ Bắc. Tháng 2/2020, ĐCSTQ cách chức bí thư tỉnh ủy Hồ Bắc khi đó là Tưởng Siêu Lương và bí thư Thành ủy Vũ Hán Mã Quốc Cường.
Ông Chu vẫn làm thị trưởng trong giai đoạn đầu dịch. Đến năm 2021, ông mới chuyển sang cơ quan hiệp thương chính trị cấp tỉnh, làm phó chủ tịch trước khi rời vị trí năm 2023.
Nhà bình luận chính trị độc lập Thái Thận Khôn, sống tại Mỹ, nói trong một chương trình trực tuyến gần đây rằng ông Tưởng đã tiết lộ trong cuộc trò chuyện riêng về sự kiểm soát tuyệt đối của ông Tập đối với các vấn đề liên quan tới dịch.
Theo lời kể của ông Thái, trong cuộc trao đổi với một quan chức cấp thứ trưởng tháng 5/2024, ông Tưởng nói các quyết định về giai đoạn đầu dịch, việc ngăn thông tin và cách xử lý bác sĩ Lý Văn Lượng được Văn phòng Trung ương ĐCSTQ đưa ra theo chỉ thị của ông Tập. Cũng theo lời kể này, ông Tưởng nói mọi bước của lãnh đạo tỉnh Hồ Bắc đều được trung ương và ông Tập phê chuẩn.
Tại cuộc gặp Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus ngày 28/1/2020, ông Tập từng nói: “Tôi đã trực tiếp chỉ đạo và điều phối những nỗ lực khống chế đợt bùng phát này”.
Nguồn: The Epoch Times – Olivia Li. Đối chiếu bản án: Tòa án Nhân dân Tối cao Trung Quốc. Đối chiếu mốc bầu thị trưởng: Hồ sơ bầu thị trưởng ngày 7/9/2018.
DKN từng đề cập việc ông Chu bị điều tra trong bài phân tích về nhân sự Trung Quốc. Diễn biến được nêu trong bài này là bản án sơ thẩm ngày 10/10/2026.