Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt Hạ viện Mỹ về Trung Quốc John Moolenaar đề nghị Lầu Năm Góc mở rộng hạn chế đối với nghiên cứu do Mỹ tài trợ có sự tham gia của nhiều trường đại học, phòng thí nghiệm Trung Quốc. Đây là kiến nghị, chưa phải quyết định áp dụng mới.
Hạ nghị sĩ Cộng hòa John Moolenaar của Michigan gửi thư tới Bộ trưởng Pete Hegseth, yêu cầu mở rộng danh sách hạn chế về an ninh nghiên cứu của Lầu Năm Góc, do lo ngại nghiên cứu của Mỹ có thể hỗ trợ sự phát triển của quân đội Trung Quốc.
Bức thư đề ngày 1/10, được công bố ngày 14/10, nêu 58 đại học, 62 phòng thí nghiệm và 14 viện thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc. Ông cũng đề xuất hạn chế đối với 22 chương trình tuyển dụng nhân tài Trung Quốc, cùng sinh viên và nhà nghiên cứu nhận tài trợ của Hội đồng Học bổng Trung Quốc.
Các trường được nêu gồm Đại học Thanh Hoa, Đại học Bắc Kinh, Đại học Chiết Giang và Đại học Vũ Hán — những trung tâm giáo dục đại học, nghiên cứu khoa học nổi tiếng tại Trung Quốc.
Nếu được chấp thuận, kiến nghị có thể ngăn các nhà nghiên cứu tại đại học Mỹ dùng tiền tài trợ của Lầu Năm Góc cho một số hợp tác với các cơ sở bị chỉ định. Đề xuất cũng hướng tới cá nhân nhận học bổng chính phủ Trung Quốc, ngay cả khi trường của họ không nằm trong danh sách hạn chế. Một số cơ sở nêu trong thư đã có mặt trong danh sách hiện hành.
Lo ngại về an ninh quốc gia
Lầu Năm Góc duy trì danh sách mang tên Section 1286, gồm các cơ sở nghiên cứu nước ngoài được coi là có thể gây rủi ro an ninh quốc gia vì quan hệ với quân đội hoặc tổ chức tình báo nước ngoài.
Theo các quy định có hiệu lực trong năm tài khóa 2026, ngân sách Lầu Năm Góc không được dùng cho nghiên cứu cơ bản có liên quan tới cơ sở trong danh sách. Nghiên cứu cơ bản nhìn chung là công trình khoa học hướng tới công bố và sử dụng rộng rãi, thay vì các dự án quân sự mật.
Bản cập nhật tháng 7 của Lầu Năm Góc liệt kê 130 cơ sở học thuật, nghiên cứu tại Trung Quốc, Nga và Iran. Moolenaar cho rằng danh sách chưa bao quát đầy đủ mạng lưới nghiên cứu quốc phòng của Trung Quốc.
Kiến nghị tập trung vào các đại học có quan hệ chính thức với Cục Khoa học, Công nghệ và Công nghiệp Quốc phòng Trung Quốc (SASTIND), cơ quan giám sát khoa học liên quan quốc phòng, phát triển vũ khí và nghiên cứu bên ngoài Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.
Theo ủy ban, 58 đại học được lựa chọn do quan hệ chính thức với SASTIND, không phải chỉ vì thuộc hệ thống giáo dục đại học Trung Quốc. Một số trường đã có trong danh sách Lầu Năm Góc, như Đại học Giao thông Thượng Hải và Đại học Điện tử Tây An.
Trong trường hợp khác, Lầu Năm Góc chỉ chỉ định một trung tâm nghiên cứu mà chưa đưa cả trường vào danh sách. Chẳng hạn, Trung tâm An ninh và Chiến lược Quốc tế của Đại học Thanh Hoa đã có tên, còn toàn bộ đại học thì chưa. Ủy ban muốn Lầu Năm Góc rà soát để xem xét hạn chế rộng hơn dựa trên quan hệ với hệ thống nghiên cứu quốc phòng Trung Quốc.
Từ hợp tác đại học đến nghiên cứu quân sự
Bức thư còn đề nghị mở rộng danh sách phòng thí nghiệm bị hạn chế, gồm các cơ sở làm việc với công nghệ liên quan tên lửa, máy bay quân sự, tác chiến dưới nước, hệ thống điện tử và chất bán dẫn.
Cơ sở dữ liệu hỗ trợ của ủy ban liệt kê các phòng thí nghiệm gắn với đại học Trung Quốc, viện nghiên cứu quân sự và doanh nghiệp quốc phòng nhà nước. Một số chuyên về lĩnh vực có cả ứng dụng dân sự lẫn quân sự. Chẳng hạn, nghiên cứu vật liệu tiên tiến có thể phục vụ sản xuất thương mại cũng như máy bay quân sự và hệ thống vũ khí.
Theo Moolenaar, mối lo là hợp tác nghiên cứu với đại học Mỹ có thể đóng góp vào năng lực quốc phòng Trung Quốc, ngay cả khi phần công trình được Mỹ tài trợ không thuộc diện mật.
Thư dựa vào nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Hàng không Vũ trụ Trung Quốc thuộc Không quân Mỹ và các tổ chức khác, ghi nhận quan hệ giữa các phòng thí nghiệm Trung Quốc và hệ thống công nghiệp quân sự của nước này. Đề xuất cũng nêu 14 viện thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc mà ủy ban xác định là đối tác nghiên cứu lớn của ngành quốc phòng.
Học bổng chính phủ Trung Quốc
Ngoài hạn chế với cơ sở, Moolenaar muốn giới hạn sự tham gia của nhà nghiên cứu nhận tài trợ từ chương trình chính phủ Trung Quốc. Thư xác định 22 chương trình tuyển dụng nhân tài tập trung vào công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, điện toán lượng tử, công nghệ sinh học và bán dẫn.
Ủy ban cho rằng các chương trình này có thể giúp Trung Quốc thu hút chuyên môn từ nhà khoa học làm việc ở nước ngoài và tập trung nhân lực cho các ngành chiến lược.
Đề xuất có phạm vi rộng nhất đối với cá nhân liên quan Hội đồng Học bổng Trung Quốc, cơ quan tài trợ cho sinh viên, nhà nghiên cứu Trung Quốc học tập ở nước ngoài. Moolenaar muốn bất kỳ ai nhận hỗ trợ tài chính từ hội đồng — gồm học viên cao học, nghiên cứu sinh sau tiến sĩ và nhân sự nghiên cứu khác — bị cấm tham gia nghiên cứu do Lầu Năm Góc tài trợ trong thời gian nhận hỗ trợ ấy.
Quy định đề xuất sẽ áp dụng ngay cả khi người đó không được chính thức ghi tên là chủ nhiệm hoặc thành viên tham gia khoản tài trợ liên bang. Ủy ban viện dẫn lo ngại người nhận học bổng phải báo cáo tiến độ học tập, hoạt động nghiên cứu với cơ quan ngoại giao Trung Quốc, đồng thời nêu vấn đề giám sát chính trị đối với họ.
Khác với hạn chế dựa trên cơ sở, quy định học bổng sẽ đi theo từng nhà nghiên cứu. Tiêu chí là việc nhận hỗ trợ tài chính của Hội đồng Học bổng Trung Quốc, không phải quốc tịch Trung Quốc của sinh viên.
Các cuộc điều tra và hành động trước đó
Kiến nghị nối tiếp các cuộc điều tra của Quốc hội về cách nghiên cứu được liên bang tài trợ tại đại học Mỹ có thể liên quan những cơ sở, nhà nghiên cứu có quan hệ với Trung Quốc.
Ngày 13/10, ủy ban công bố hơn 700 trang hồ sơ điều tra liên bang về các quan hệ với Trung Quốc không được khai báo, sự tham gia chương trình nhân tài và tài trợ nghiên cứu tại đại học Mỹ.
Lầu Năm Góc cũng đã tăng cường an ninh nghiên cứu. Tháng 8, cơ quan này yêu cầu 30 cơ sở học thuật Mỹ rà soát đối tác nước ngoài và xử lý rủi ro được xác định. Moolenaar cho rằng các biện pháp đó cần đi cùng danh sách đầy đủ hơn về cơ sở Trung Quốc liên quan nghiên cứu quân sự.
Ông nói các hạn chế đề xuất không cấm giới nghiên cứu Mỹ hợp tác với cơ sở Trung Quốc nói chung, mà nhắm vào một nhóm giới hạn trường, phòng thí nghiệm, chương trình có quan hệ được ghi nhận với hệ thống nghiên cứu quốc phòng. Theo lập luận của ông, phần lớn cơ sở Trung Quốc sẽ nằm ngoài phạm vi hạn chế đề xuất.
Theo Arthur Zhang, The Epoch Times, 15/10/2026.
Đối chiếu: Thông cáo chính thức của Ủy ban Đặc biệt Hạ viện Mỹ ngày 14/10/2026.