Rachel Roberts / The Epoch Times — nguồn đăng ngày 5/11/2026. Bản dịch đầy đủ nội dung chính.
Các thượng nghị sĩ Cộng hòa đang tìm cách lật lại một phán quyết của tòa án đã ngăn chính quyền Trump sử dụng thủ tục rút gọn tại Quốc hội để tháo gỡ các tiêu chuẩn khí thải xe ngày càng nghiêm ngặt của California. Các quy định của tiểu bang này ảnh hưởng tới một phần lớn nước Mỹ.
Trong hồ sơ nộp tòa ngày 4/11, lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune, đại diện Nam Dakota, cùng các thượng nghị sĩ Cộng hòa gồm John Barrasso của Wyoming, Tom Cotton của Arkansas và Shelley Moore Capito của Tây Virginia, lập luận rằng một thẩm phán liên bang đã vượt thẩm quyền khi ngăn Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) chuyển các quyết định miễn trừ khí thải của California tới Quốc hội để xem xét khả năng bãi bỏ.
Tranh chấp xoay quanh ngoại lệ đặc biệt dành cho California theo Đạo luật Không khí Sạch, cho phép tiểu bang đặt ra các yêu cầu khí thải phương tiện nghiêm ngặt hơn tiêu chuẩn liên bang. Những tiểu bang khác có thể áp dụng tiêu chuẩn giống hệt California, khiến quy định của tiểu bang có ảnh hưởng vượt xa địa giới của mình.
EPA chưa trả lời ngay yêu cầu bình luận của The Epoch Times.
Lựa chọn của người tiêu dùng
Capito, chủ tịch Ủy ban Môi trường và Công trình Công cộng Thượng viện, trước đó cáo buộc California “buộc một số tiểu bang và một số người tiêu dùng phải mua loại xe họ có thể không muốn hoặc không tìm được”.
Chính sách của California có thể tác động tới những loại xe các nhà sản xuất phải chế tạo cho một phần đáng kể thị trường ô tô Mỹ, vượt xa ranh giới tiểu bang.
Mười bảy tiểu bang và Washington đã áp dụng ít nhất một phần các tiêu chuẩn khí thải phương tiện của California. Theo Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội, tính cả California, các khu vực này chiếm gần 40% số đăng ký xe hạng nhẹ mới năm 2023.
EPA lập luận rằng những yêu cầu đó làm tăng chi phí phương tiện và hạn chế lựa chọn của người tiêu dùng do thúc đẩy nhà sản xuất chuyển sang xe điện. Cơ quan này cũng cho rằng quy định của California đối với động cơ nhỏ dùng ngoài đường bộ đã khiến thiết bị làm vườn, chăm sóc bãi cỏ trở nên đắt đỏ và thiếu thực tế hơn đối với hộ gia đình, doanh nghiệp nhỏ.
Tranh cãi về yêu cầu chuyển sang xe điện
Tháng 8 vừa qua, Thượng nghị sĩ Pete Ricketts của Nebraska nói California sử dụng chính sách như một “yêu cầu xe điện qua cửa sau”, đồng thời cho rằng giới chức “thậm chí còn tìm cách kiểm soát cách chúng ta cắt cỏ”.
Tháng 6, Giám đốc EPA Lee Zeldin thông báo cơ quan này chuyển bốn quyết định miễn trừ khí thải của California tới Quốc hội để xem xét theo Đạo luật Rà soát của Quốc hội. Bốn quyết định liên quan tới tiêu chuẩn phát thải khí nhà kính của xe và những yêu cầu tác động đến động cơ nhỏ dùng trong thiết bị chăm sóc bãi cỏ, làm vườn.
Đạo luật Rà soát của Quốc hội cho phép Quốc hội bãi bỏ một số quy định của cơ quan hành pháp bằng đa số phiếu đơn giản, tránh ngưỡng 60 phiếu thường cần để vượt qua thủ tục trì hoãn tại Thượng viện. Luật cũng ngăn cơ quan hành pháp ban hành lại những quy định về cơ bản tương tự nếu chưa được Quốc hội cho phép thêm.
California phản đối quyết định của EPA, lập luận rằng các miễn trừ là quyết định hành chính riêng lẻ, không phải quy định, nên về mặt pháp lý không thể chịu quy trình rà soát của Quốc hội.
Ngày 2/9, Thẩm phán liên bang Beryl Howell ban hành lệnh sơ bộ ngăn chặn, nhận định California có khả năng chứng minh thành công rằng EPA hành động trái luật khi phân loại lại các miễn trừ.
Howell chỉ trích cơ quan này tìm cách coi miễn trừ là quy định nhằm chuyển chúng tới Quốc hội, trong khi đồng thời lập luận trước tòa rằng không có sự phân loại lại nào diễn ra.
Tranh luận về thẩm quyền của Quốc hội
Howell cáo buộc EPA mời tòa tham gia vào lối “tư duy nước đôi kiểu Orwell”, đồng thời nói kiểu “tiểu xảo” như vậy làm suy yếu việc tuân thủ pháp luật một cách trung thực.
Các thượng nghị sĩ Cộng hòa cho rằng phán quyết của Howell can thiệp không thích hợp vào thẩm quyền của Quốc hội trong việc quyết định thủ tục riêng của mình.
Thượng viện từng được dự kiến bỏ phiếu về bốn đề xuất bãi bỏ trong tháng 9, nhưng không thực hiện trước khi các thời hạn nghị viện liên quan kết thúc.
Viện Dầu khí Mỹ và Hiệp hội Các nhà sản xuất Nhiên liệu và Hóa dầu Mỹ, hai hiệp hội thương mại đại diện ngành dầu mỏ, nhiên liệu, phản đối cơ chế miễn trừ của California và tham gia vụ kiện chống tiểu bang.
Trong phán quyết, Howell lưu ý các thành viên của những tổ chức này có lợi ích thương mại trong việc phản đối các quy định được thiết kế để giảm nhu cầu nhiên liệu lỏng.
Trong cuộc đấu pháp lý rộng hơn về chính sách khí thải California, Quốc hội đã bãi bỏ một nhóm miễn trừ khác vào năm 2025, trong đó có miễn trừ làm cơ sở cho kế hoạch của tiểu bang chấm dứt bán xe mới chạy xăng vào năm 2035.
Quyết định trước đó đang bị thách thức trong một vụ kiện riêng.
Nguồn: Rachel Roberts / The Epoch Times.