Điểm trung bình của học sinh tốt nghiệp trung học Mỹ là 2,68 vào năm 1990, tăng lên 2,94 một thập niên sau và 3,11 ở khóa 2019. Tỷ lệ tốt nghiệp cũng tăng.
Tuy nhiên, bài viết của Đại Kỷ Nguyên nhận xét rằng nhiều học sinh cuối cấp vẫn có thể nhận bằng trung học dù điểm kiểm tra chuẩn hóa của tiểu bang cho thấy các em chưa đạt yêu cầu lớp mình về đọc hoặc toán. Còn theo kết quả Đánh giá Tiến bộ Giáo dục Quốc gia Mỹ về khoa học năm 2024, công bố năm 2025, 69% học sinh lớp tám ở dưới mức Proficient của NAEP. Đây là ngưỡng của bài đánh giá quốc gia, không đồng nghĩa trực tiếp với chuẩn đạt lớp của từng tiểu bang.
Ở cấp địa phương, một số học khu quy định bài tập hoặc bài kiểm tra phải được cho tối thiểu 50 điểm, trong khi những nơi khác cấm chính sách không cho điểm 0 hoặc đặt một “sàn điểm”. Một số học khu đang thử cách phức tạp hơn, trong đó điểm số không chỉ phản ánh việc nắm nội dung môn học.
Khi năm học 2026–2027 bắt đầu, các nhà giáo dục tìm cách chấm điểm tốt hơn. Học sinh hiện có thể dùng trí tuệ nhân tạo để gian lận bài làm, còn các trường đại học ngày càng phải mở lớp bổ trợ cho những tân sinh viên chưa được chuẩn bị đầy đủ.
Một dự án khảo sát năm 2025 của RAND Corporation và Thomas B. Fordham Foundation cho thấy dù khoảng một nửa trường học ở Mỹ yêu cầu áp dụng cách chấm điểm gọi là “công bằng”, phần lớn giáo viên phản đối. Những cách làm được khảo sát gồm cho làm lại bài không giới hạn, không trừ điểm nộp muộn, không cho điểm 0, không tính bài tập về nhà hoặc mức độ tham gia lớp học.
Báo cáo nhận xét giáo viên không thích khi giới quản lý xóa đi vài công cụ mà họ còn có để khuyến khích động lực và nỗ lực học tập; họ cũng không muốn phải cho học sinh điểm mà, theo đánh giá của mình, học sinh chưa đạt. Báo cáo thu hút sự chú ý của nhiều học khu. Dưới đây là một số hướng xử lý đang được tranh luận.
Hai tiểu bang cấm sàn điểm; nơi khác cân nhắc
Luật mới của South Carolina, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, bãi bỏ chính sách cấm điểm 0 và đặt mức điểm tối thiểu vượt quá kết quả thực tế của học sinh. Sáng kiến bắt đầu từ các hội đồng giáo dục địa phương sau khi lãnh đạo nhận ra chính sách giữa các học khu không đồng nhất. Nhiều người thậm chí không biết học khu của mình có quy định cũ gần như ngăn giáo viên cho điểm 0 hoặc F.
“Lúc đầu tôi hầu như không tin nổi khi nghe chuyện đó. Nó quá vô lý”, ông Bryce Fielder, giám đốc Carolinas Academic Leadership Network, nói với Đại Kỷ Nguyên. Ông cho biết một thành viên hội đồng ở hạt Sumter sau đó vận động cải cách chấm điểm trong tiểu bang; các đồng nghiệp của ông tại North Carolina dự kiến xem xét biện pháp tương tự trong năm tới.
South Carolina còn phải làm nhiều để đạt mục tiêu 75% học sinh học đúng trình độ lớp vào năm 2030, mục tiêu được các nhà lập pháp tiểu bang ủng hộ rộng rãi, theo ông Fielder. Luật vẫn cho học sinh cơ hội làm lại một số bài kiểm tra hoặc bài tập nếu các em có hồ sơ đi học và hoàn thành bài ổn định.
Ông Fielder cho rằng nếu biết mình luôn có một mức điểm tối thiểu, học sinh sẽ ít động lực hơn; theo ông, điều đó làm suy giảm tính trung thực của đánh giá học tập.
Texas đã thông qua Luật Trung thực trong Chấm điểm từ năm 2009, áp dụng cho cả trường công truyền thống lẫn trường công đặc cách.
Andy Mulvihill, chủ tịch New Jersey Policy Institute và cựu thành viên hội đồng giáo dục tiểu bang, hy vọng New Jersey sẽ có luật tương tự. Ông nói nhiều trường ở đó nâng tỷ lệ tốt nghiệp bằng cách bảo đảm học sinh trung học không bao giờ bị dưới 65 điểm trong bài kiểm tra. Theo ông, cách ấy có thể làm số liệu trông đẹp hơn nhưng không khiến học sinh tiến bộ; hạ chuẩn trước mắt dễ chịu song về lâu dài làm thiệt thòi cho các em.
Anna Van Hoek, thành viên hội đồng giáo dục Học khu Higley Unified ở Arizona, nói lạm phát điểm số đã che khuất thành tích thật: ở một số trường, chưa tới một nửa học sinh lớp bảy thành thạo toán, và đa số học sinh lớp mười một còn cách xa ngưỡng điểm ACT dùng để đánh giá sự sẵn sàng vào đại học.
“Học sinh cần được hỗ trợ và có cơ hội nắm vững nội dung; phụ huynh cần bức tranh trung thực về trình độ của con. Hạ chuẩn không chuẩn bị các em cho đại học, nghề nghiệp hay cuộc sống”, bà nói với Đại Kỷ Nguyên.
Tại Utah, Sutherland Institute kiến nghị: nếu học khu không cấm sàn điểm, ít nhất phải báo cho cư dân biết để cha mẹ có thể chọn trường khác nếu không đồng tình. Christine Cooke Fairbanks, chuyên gia chính sách giáo dục của viện, nói phụ huynh cần biết con mình thật sự học tới đâu ở từng môn để làm đúng vai trò đối tác và người ra quyết định trong giáo dục.
Lập luận ủng hộ cách chấm điểm “công bằng”
Các trường áp dụng chính sách chấm điểm theo hướng công bằng nhằm đối phó với điểm kiểm tra chuẩn hóa thấp, tăng tỷ lệ tốt nghiệp và thu hẹp khoảng cách thành tích theo chủng tộc, điều kiện kinh tế–xã hội.
Trong sách Grading for Equity, tác giả kiêm cựu giáo viên Joe Feldman mô tả hệ thống thang bốn điểm không dùng điểm 0. Theo ông, cách này coi trọng kiến thức hơn “môi trường hoặc hành vi”, không chấm điểm việc hoàn thành bài tập về nhà hay độ chính xác của bài tập ấy. Học sinh được làm lại bài kiểm tra và dự án; điểm cao hơn được tính thay vì lấy trung bình nhiều lần thử.
Theo website của công ty tư vấn phi lợi nhuận Crescendo Education Group do Feldman sáng lập, tổ chức đã hỗ trợ các trường ở nhiều tiểu bang áp dụng phương pháp này để giảm bất bình đẳng. Website liệt kê các học khu New York City, Los Angeles và San Francisco cùng nghiệp đoàn giáo viên National Education Association là đối tác.
Trên website, Crescendo nói họ có trách nhiệm đạo đức phải phá vỡ những chu kỳ và rào cản mang tính hệ thống mà theo họ duy trì chủ nghĩa thượng tôn da trắng cùng các quan hệ quyền lực, đồng thời khuếch đại tiếng nói của những người từng bị bỏ quên hoặc bị buộc im lặng, để tạo môi trường công bằng hơn cho mọi người thành công. Đây là tuyên bố của tổ chức, không phải kết luận của bài báo.
Albuquerque, học khu lớn nhất New Mexico, đăng các khuyến nghị chấm điểm công bằng trên website. Hướng dẫn không khuyến khích chấm điểm mức độ tham gia lớp, trừ điểm nộp muộn hoặc chấm những bài tập về nhà chỉ lặp lại quá nhiều kỹ năng. Tài liệu cũng gợi ý học sinh nộp bài bằng mã số thay tên để giảm nguy cơ thiên kiến vô thức.
Một cách báo điểm khác
Laura Link, giám đốc chương trình thạc sĩ Giảng dạy và Lãnh đạo của Đại học North Dakota, cho rằng lập luận điểm F có thể quá nặng với bài mà học sinh vẫn trả lời đúng phần lớn câu hỏi, dù chỉ vừa đủ, có phần hợp lý. Theo bà, chấm điểm “công bằng” có thiện chí, nhưng chính sách không cho điểm 0 hoặc dùng sàn điểm không giúp các em học tốt hơn; tự động cho 0 vì nộp muộn cũng vậy.
Bà Link xây dựng cách truyền đạt kết quả học tập và tiến bộ tới học sinh, phụ huynh theo hướng đầy đủ hơn mà không xem nhẹ mức độ nắm kiến thức. Học bạ bổ sung điểm về nỗ lực, tham gia, trách nhiệm và các kỹ năng bền vững khác như sự kiên trì, gắn bó với việc học.
“Điều cốt lõi là làm cho điểm số có ý nghĩa hơn. Các trường đại học muốn thấy những kỹ năng bền vững ấy bên cạnh kiến thức học thuật”, bà nói với Đại Kỷ Nguyên.
Bà Link đã tư vấn cho Học khu Bethlehem Area ở Pennsylvania, nơi triển khai học bạ “nhiều loại điểm” cho lớp sáu đến lớp mười hai trước năm học 2023–2024. Bà hiện tham gia sáng kiến tương tự tại học khu East Aurora ở vùng thượng bang New York.
Maureen Leeson, phó giám đốc học khu Bethlehem, nói cơ chế báo điểm mở rộng nhận phản hồi tích cực từ phụ huynh, học sinh, giáo viên và quản lý. Cách tính điểm cuối kỳ và điểm chữ truyền thống vẫn giữ nguyên; mỗi môn còn có điểm từ một đến ba cho mức độ tham gia và trách nhiệm, cùng nhận xét riêng của giáo viên.
Hai loại điểm bổ sung hiện trên bảng điểm trung học dùng để nộp hồ sơ đại học, nhưng nhận xét của giáo viên thì không. Theo bà Leeson, hồ sơ gửi đi còn kèm bản giới thiệu học khu giải thích hệ thống chấm nhiều loại điểm.
Bà nói chưa thấy dấu hiệu hệ thống này làm điểm số tăng hoặc giảm một cách giả tạo; học sinh cho biết mình hiểu rõ hơn quá trình học và tầm quan trọng của việc tham gia. “Việc quan trọng nhất chúng tôi làm là giải thích vì sao”, bà nói. Thành viên phòng thương mại địa phương cũng hoan nghênh việc đánh giá những kỹ năng bền vững mà nhà tuyển dụng coi trọng. Theo bà Leeson, số đông những người phản hồi nói họ thích hệ thống này.
Nguồn: Aaron Gifford, Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh, 5/9/2026. Bài nguồn có đính chính về cách viết hạt Sumter và tên chuyên gia Christine Cooke Fairbanks; bản dịch dùng tên đã đính chính.