Năm 2015 sắp đi qua với đầy sóng gió, kinh tế toàn cầu vừa bước qua suy thoái, dù bước đi có khó khăn hơn, nhưng cũng đã vượt qua những thử thách, đạt tăng trưởng như mong đợi. Đại Kỷ Nguyên điểm lại 10 sự kiện kinh tế nổi bật trong 2015 như sau:

1. Đồng Nhân dân tệ bị phá giá mạnh nhất trong 20 năm qua

Ngày 11/08/2015, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) đã giảm 1,9% tỷ giá đồng tiền NDT/USD, lên mức 6,2298 NDT/ USD, trước đó mức tỷ giá 6,1162 NDT/ USD đã được áp dụng trước đó một thời gian dài.

Ngày 12/08, PBOC tiếp tục hạ tỷ giá tham chiếu thêm 1,6%, xuống mức 6,3306 Nhân dân tệ đổi một Đô la Mỹ.

Ngày 13/8, PBOC lại hạ tỷ giá thêm 1,1%. Như vậy trong 3 ngày liên tiếp, Trung Quốc đã phá giá tiền tệ 4,6%, đánh dấu mức phá giá mạnh nhất kể từ năm 1994.

Hậu quả của việc phá giá tiền tệ của PBOC đã là ảnh hưởng tới nền kinh tế toàn cầu, khiến giá hàng hóa, chứng khoán và đồng tiền của các thị trường mới nổi lao dốc theo. Tác động làm Việt Nam, cũng phải phá giá tiền tệ 5% trong năm 2015.

Xem thêm: Nhân dân tệ bị phá giá gây khó khăn cho xuất khẩu của Việt Nam

2. Nhân dân tệ được bổ sung vào giỏ SDR

Ngày 30/11/2015, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã quyết định bổ sung đồng nhân dân tệ của Trung Quốc (CNY) vào giỏ quyền rút vốn đặc biệt (SDR) với tư cách là đồng tiền dự trữ quốc tế, từ ngày 1/10/2016.

CNY là đồng tiền thứ năm, có trọng số 10,92% trong giỏ SDR mới, trong khi hệ số đối với USD là 41,73%; EURO là 30,93%; Yên Nhật là 8,33% và Bảng Anh là 8,09%.

SDR là một tài sản dự trữ quốc tế được IMF tạo ra vào năm 1969 nhằm bổ sung dự trữ chính thức cho các nước thành viên. Nó có thể được chính phủ các quốc gia thành viên chuyển đổi thành các đồng tiền tự do để sử dụng khi cần.

Từ nay, CNY có điều kiện tác động tới các nền kinh tế khác, Trung Quốc sẽ không chỉ xâm nhập thị trường toàn cầu bằng hàng hóa giá rẻ của mình mà sẽ còn bằng chính đồng tiền của họ.

Xem thêm: Nhân dân tệ vào giỏ tiền quốc tế tác động thế nào đến Việt Nam? 

3. Lần đầu Fed tăng lãi suất 0,25% kể từ 2008

Lần đầu Fed tăng lãi suất 0,25% kể từ 2008. (Ảnh: motthegioi.vn)
Lần đầu Fed tăng lãi suất 0,25% kể từ 2008. (Ảnh: internet)

Ngày 16/12/2015, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã chính thức thông qua nâng lãi suất cơ bản thêm 0,25%, sau 7 năm duy trì ở mức 0 – 0,25% kể từ tháng 12/2008, sau khi hạ lãi suất để kích thích kinh tế trong thời kỳ Đại Suy Thoái.

Đến nay, khi nền kinh tế Mỹ đã hồi phục và tăng trưởng đều đặn qua nhiều năm. Theo đó, lãi suất đi vay được tăng lên mức 0,25% – 0,5%. Lãi suất chiết khấu được nâng từ 0,75% lên 1%.

Fed cam kết sẽ “giám sát cẩn thận” tỷ lệ lạm phát. Với tình hình kinh tế hiện tại, ngân hàng cho biết sẽ nâng lãi suất với lộ trình từ từ, hướng tới mục tiêu 3,5% trong dài hạn.

Xem thêm: Fed chính thức công bố tăng lãi suất 0,25%

4. Giá dầu ngày 21/12/2015 đã giảm mạnh, chạm đáy 11 năm

Giá dầu Brent tại London ngày 21/12/2015 có thời điểm giảm 2%, còn 36,17 USD/thùng, thấp nhất trong 11 năm trở lại đây, và thấp hơn mức đáy 36,2 USD/thùng thiết lập vào đêm Giáng sinh năm 2008 khi khủng hoảng tài chính toàn cầu đang ở giai đoạn cao trào.

Giá dầu thô ngọt nhẹ giao dịch tại thị trường Mỹ cùng ngày giảm hơn 1%, còn 34,37 USD/thùng. Mức giá này gần với mức thấp nhất 7 năm của dầu ngọt nhẹ.

Giá dầu lao dốc do USD tăng mạnh sau động thái tăng lãi suất ngày 16/12/2015 của Fed; cộng với việc số giàn khoan dầu ở Mỹ tăng lên thêm 17 giàn (lên con số 541 giàn), cho thấy các nhà sản xuất dầu đá phiến của Mỹ cam kết duy trì sản lượng. Đồng thời Quốc hội Mỹ đã thông qua dự luật bãi bỏ lệnh cấm xuất khẩu dầu lửa đã áp dụng 4 thập kỷ.

Trong khi sản lượng dầu của Nga đã vượt qua mức 10 triệu thùng/ngày, mức cao nhất kể từ khi Liên Xô tan rã. Sản lượng dầu của OPEC cũng sát mức kỷ lục trên 31,5 triệu thùng/ngày.

5. Thành lập Ngân hàng AIIB

Ngày 29/6/2015, tại Bắc Kinh, đại diện 57 nước thành viên sáng lập Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng Châu Á (AIIB) đã ký kết “Bản ghi nhớ” chuẩn bị đưa vào vận hành AIIB.

Mỹ và Nhật là hai nền kinh tế lớn không tham gia, còn bảy nước gồm Đan Mạch, Kuwait, Malaysia, Philippines, Hà Lan, Nam Phi và Thái Lan đã tạm thời từ chối ký điều lệ này.

Ngân hàng AIIB trụ sở chính đặt tại Bắc Kinh và có mức vốn điều lệ 100 tỷ USD, trong đó Trung Quốc đóng góp 29,8 tỉ USD, nên quyền phát ngôn của Trung Quốc trong AIIB chiếm khoảng 25% – 30%. AIIB hiện có 57 thành viên sáng lập, quyền phát ngôn của các nước còn lại khoảng 70%, như vậy có thể coi đây là ngân hàng quốc tế, nhưng chịu sự chi phối của Trung Quốc, tương lai gần hàng hóa, công nghệ chất lượng thấp của Trung Quốc sẽ theo kênh này đến với các nước châu Á.

Xem thêm: Ngân hàng Đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á đi vào hoạt động 2015

6. Hy Lạp bên bờ vực phá sản, được giải cứu thành công

Dòng người xếp hàng rút tiền tại ATM những ngày cuối tuần, trước nguy cơ đất nước vỡ nợ đang cận kề. (Ảnh: hastc.org.vn)
Dòng người xếp hàng rút tiền tại ATM những ngày cuối tuần, trước nguy cơ đất nước vỡ nợ đang cận kề. (Ảnh: hastc.org.vn)

Tháng 6, Hy Lạp đang đứng trước nguy cơ lần thứ hai trở thành trung tâm của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu khi các cuộc đàm phán giữa Athens và bộ ba chủ nợ gồm Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Liên minh Châu Âu (EU) và Ngân hàng trung ương Châu Âu (ECB) tiếp tục rơi vào bế tắc.

Cuộc khủng hoảng nợ đã khiến nước này trải qua những ngày khốn khó chưa từng có trong lịch sử với 2 tuần gần như “đóng băng” hệ thống ngân hàng vì không có tiền mặt cũng như phải tiến hành một cuộc trưng cầu dân ý để quyết định xem có nên “dứt áo ra đi” khỏi khối EU.

Sau khi kết quả của cuộc trưng cầu dân ý cho thấy người dân nước này vẫn mong ở lại EU, Hy Lạp đã có rất nhiều các cuộc đàm phán với các chủ nợ EU và tháng 7 vừa qua, các lãnh đạo Eurozone và Hy Lạp cuối cùng cũng đạt được đồng thuận về một gói giải cứu, trong đó các ngân hàng Hy Lạp sẽ được “bơm” khẩn cấp 25 tỷ EURO. Tháng 8, chính quyền Athens và các chủ nợ tiếp tục đạt được thỏa thuận về gói giải cứu cung cấp tới 86 tỷ EURO (94 tỷ USD).

7. Hoàn tất đàm phán TPP, hiệp định của 40% nền kinh tế thế giới

Sáng ngày 5/10/2015, tại thành phố Atlanta, Mỹ, đã họp báo chính thức để công bố hoàn tất đàm phán TPP, sau gần một tuần làm việc liên tục của Bộ trưởng Thương mại 12 nước tham gia TPP gồm Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, New Zealand, Peru, Singapore, Mỹ và Việt Nam đã đàm phán thành công Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương – TPP.

TPP sẽ mang lại lợi ích cho người dân tất cả các nước, thiết lập hệ thống tiêu chuẩn cao hơn cho gần 40% nền kinh tế toàn cầu. Thỏa thuận sẽ giải quyết các thách thức của thế kỷ 21, nhưng vẫn có điều chỉnh tùy vào trình độ phát triển của mỗi quốc gia.

Kỳ vọng thỏa thuận này sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo ra nhiều việc làm lương cao hơn, đẩy mạnh đột phá, năng suất và cạnh tranh, nâng cao chất lượng sống, giảm đói nghèo, đồng thời tăng cường minh bạch, khả năng quản trị và bảo vệ môi trường.

Xem thêm: Đàm phán TPP đã hoàn tất, Trung Quốc không tham gia

8. Khủng hoảng thị trường tài chính toàn cầu từ ngọn lửa tại Trung Quốc

Tác động của thị trường chứng khoán Trung Quốc cũng khiến các quốc gia khác chịu ảnh hưởng mạnh. (Ảnh: CafeF)
Tác động của thị trường chứng khoán Trung Quốc cũng khiến các quốc gia khác chịu ảnh hưởng mạnh. (Ảnh: CafeF)

Tháng 6/2015, chỉ số chứng khoán chính của Trung Quốc Shanghai Composite Index thiết lập mức đỉnh cao nhất lịch sử. Nhưng chỉ một tháng sau đó, chứng khoán nước này mất một nửa số điểm tích lũy.

Ngày 24/8, hơn 800 cổ phiếu giảm kịch sàn biên độ 10% trên sàn Thượng Hải khiến chỉ số này xuống mức thấp nhất kể từ năm 2007, xóa sạch thành quả tăng điểm từ đầu năm. Kết quả này đi ngược lại với tất cả nỗ lực của Chính phủ Trung Quốc khi chi tới 6.000 tỷ USD để vực dậy thị trường.

Tác động của thị trường chứng khoán Trung Quốc cũng khiến các quốc gia khác chịu ảnh hưởng mạnh. Chứng khoán châu Âu mất điểm sâu nhất kể từ năm 2008, khi chỉ số European Stoxx 600 của 18 nước thuộc liên minh châu Âu mất 6% chỉ trong buổi sáng thứ hai. Khoảng 91 tỷ Bảng (tương đương 150 tỷ USD) đã bốc hơi khỏi nhóm cổ phiếu thuộc FTSE 100 – nhóm cổ phiếu của 100 công ty có giá trị vốn hóa lớn nhất được niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán London.

Chứng khoán Mỹ tiếp diễn ngày thứ hai đen tối của thị trường toàn cầu ngay khi tiếng chuông mở cửa trên sàn New York. Chỉ số công nghiệp Dow Jones giảm hơn 1.000 điểm, đánh dấu một trong những lần lao dốc lớn nhất trên thị trường chứng khoán Mỹ nhiều năm trở lại đây.

Dòng vốn lớn khoảng 300 tỷ USD đã tháo chạy khỏi thị trường Trung Quốc, trong đó, chỉ riêng trong tháng 7 là 124,64 tỷ USD; tháng 8, khoảng 141,66 tỷ USD đã rút khỏi Trung Quốc.

9. Tiền có mệnh giá lớn nhất thế giới 000 tỷ đô la Zimbabwe

Tờ tiền mệnh giá 100 nghìn tỷ đô-la Zimbabwe đổi được 40 cent Mỹ. (Nguồn: YouTube)
Tờ tiền mệnh giá 100 nghìn tỷ đô-la Zimbabwe đổi được 40 cent Mỹ. (Nguồn: YouTube)

Ngày 15/6/2015, vì siêu lạm phát, đồng tiền bị mất giá quá lớn, Chính phủ Zimbabwe đã thực hiện chiến dịch khai tử đồng nội tệ. Theo đó, với các tài khoản ngân hàng có số dư từ 0 đên 175 triệu tỷ đô la Zimbabwe sẽ được nhận một khoản tiền đồng hạng 5 USD. Với những tài khoản có số dư cao hơn, mỗi 35 triệu tỷ đô la Zimbabwe sẽ được đổi lấy 1 USD.

Lần đầu tiên trong lịch sử tiền tệ thế giới có mệnh giá 100.000 tỷ đô la Zimbabwe, nếu bán lẻ cho các nhà sưu tập, mỗi đồng 100.000 tỷ đô la Zimbabwe tiền mặt có thể mang lại cho chủ sở hữu 10-35 USD, trong khi Chính phủ chỉ đổi ngang giá 0,4 USD.

Đây là một bài học kinh hoàng về lạm phát cho các nền kinh tế mới nổi, nhắc nhở các nhà quản lý đừng để xảy ra lạm phát, vì hậu quả của nó sẽ rất khủng khiếp.

10. Cuộc chiến ‘trừng phạt kinh tế’ của Nga và phương Tây

Năm 2015 tiếp tục cuộc chiến ‘trừng phạt kinh tế’ chưa có điểm dừng giữa Nga và phương Tây, trong bối cảnh Mỹ và châu Âu cáo buộc Nga về can thiệp ở Ukraine và Syria.

Điều này đã đẩy kinh tế Nga vào khó khăn, 19/10/2015, Nga thừa nhận nền kinh tế nước này tăng trưởng âm 4,3% trong quý 3/2015 do giá dầu thô sụt giảm và cấm vận phương Tây. Các biện pháp trừng phạt của phương Tây đã làm kinh tế Nga mất tới 100 tỷ USD mỗi năm.

Ngược lại Đức, Pháp, Na Uy, Thụy Điển… cũng thiệt hại nặng nề do các biện pháp trả đũa của Nga. Trong những tháng đầu năm 2015, xuất khẩu của Đức sụt giảm 30% so với cùng kỳ hai năm trước đó. Ngành công nghiệp chế biến thủy sản của Na Uy sụt giảm nghiêm trọng, mất 11% lợi nhuận từ doanh thu bán cá. Kinh tế Thụy Điển lỗ 173 triệu USD do các lệnh cấm vận này.

Thành Tâm

Xem thêm: