Trong 38 năm qua, chưa khi nào tỉnh Vĩnh Long chịu ảnh hưởng xâm nhập mặn như những ngày qua. Tại Bến Tre, người dân cũng điêu đứng khi xâm nhập mặn đến sớm, với độ mặn cao kỷ lục.

Theo phản ánh của VOV,  những ngày qua người dân các huyện Vũng Liêm, Tam  Bình, Trà Ôn và Măng Thít thuộc tỉnh Vĩnh Long căng sức phòng chống xâm nhập mặn. Hiện các kênh mương nội đồng đều được bảo vệ, không để nước mặn xâm nhập vào cánh đồng. 

Nước mặn đã về đến huyện Trà Ôn (ảnh: VOV).

Việc chống xâm nhập mặn khó khăn hơn mọi năm, bởi độ mặn xâm nhập ở mức rất cao. Hiện độ mặn trên sông Cổ Chiên tại Vũng Liêm đo được từ 5,8- 8,2%, tại vàm Mang Thít (giáp 2 huyện Vũng Liêm và Mang Thít) độ mặn xấp xỉ 5,8%, vượt đỉnh mặn cao nhất 2016 là 0,3%, trên sông Hậu tại vàm Tân Dinh (Tích Thiện- Trà Ôn) độ mặn 6,3%, vượt đỉnh mặn 2016 là 1,4%. Đây  là những độ mặn sẽ gây chết lúa và hoa màu nếu để nước tràn vào nội đồng.

Theo Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Vĩnh Long, 38 năm qua, chưa có năm nào tỉnh Vĩnh Long chịu ảnh hưởng xâm nhập mặn như những ngày qua. Điều này là bất thường, vì theo quy luật, tỉnh Vĩnh Long chịu ảnh hưởng xâm nhập mặn từ tháng 2 đến tháng 5, cao điểm độ mặn cao nhất thường xuất hiện trong tháng 3, tháng 4 chứ không phải tháng 12 như năm nay.

Không chỉ Long An, người dân các tỉnh miền Tây như Tiền Giang, Bến Tre… cũng đang phải đối phó với tình trạng xâm nhập mặn sâu và sớm. 

Theo VnExpress, tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn năm 2020 ở miền Tây được Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn dự báo đến sớm, khi Thủ tướng làm việc với 13 tỉnh, thành Đồng bằng sông Cửu Long về vấn đề này hồi tháng 9. Hạn mặn có thể tiến sâu vào nội đồng 35-110 km, cao hơn năm 2016 từ 3 đến 7 km. Nước mặn sẽ ảnh hưởng đến 100.000 ha lúa vụ đông xuân. 50.000 hộ dân có nguy cơ bị thiếu nước, trong đó Long An, Tiền Giang, Bến Tre là các tỉnh chịu ảnh hưởng nặng.

Ba tháng sau khi được cảnh báo, người dân Bến Tre đã bắt đầu sống trong hạn mặn. Ông Đặng Văn Dũng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Hưng Khánh Trung B (huyện Chợ Lách, Bến Tre) kể, do vị trí cảnh báo cách đó 60 km, nên người dân chủ quan, xã cũng chưa có cống ngăn mặn khép kín, khi mặn tràn đến trở tay không kịp.

Chị Phan Thị Bé (huyện Chợ Lách) dùng nước dự trữ từ bể xi măng tưới hoa (ảnh: Hoàng Nam/VnExpress).

Huyện Chợ Lách là thủ phủ trông hoa Tết của Bến Tre, nay hàng nghìn hộ dân làm nghề lao đao vì ngập mặn. Toàn huyện có 13.000 hộ sản xuất 600 ha cây, hoa phục vụ Tết, như: cúc mâm xôi, mai vàng, tắc, vạn thọ… Đa số hoa kiểng sắp thu hoạch, đã được thương lái đặt hàng. Nếu xâm nhập mặn tiếp tục kéo dài chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới 11 triệu sản phẩm hoa, cây cảnh phục vụ Tết Nguyên đán sắp tới.

Tại Tiền Giang, xâm nhập mặn đe dọa 60.000 ha lúa đông xuân, 10.000 ha hoa màu và 80.000 ha cây ăn trái. Tỉnh này khuyến cáo người dân không gieo sạ lúa ngoài lịch, chủ động mua dụng cụ trữ nước ngọt. Trong trường hợp cấp bách, địa phương sẽ cấp phát thùng chứa, đồng thời khẩn cấp khoan các giếng lớn phục vụ đời sống, sản xuất.

Một trong những nguyên nhân khiến nước mặn xâm nhập, tấn công miền Tây ngày càng nghiêm trọng liên quan trực tiếp tới dòng chảy của sông Mê Kông.

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, tháng 6-10, lượng mưa vùng thượng nguồn sông Mekong ở mức thấp hơn trung bình 35 – 40%; vùng trung và hạ lưu ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm. Mực nước thượng nguồn hiện thấp hơn trung bình 0,4 – 0,7 m. Dự báo, dòng chảy sông Mekong về miền Tây từ nay đến tháng hai năm sau rất hạn chế, khả năng thiếu hụt 30 – 45%.

Ngoài ra, thủy triều sông Mekong năm nay lên xuống rất dị thường. Biển Hồ Tonle Sap (Campuchia) đang bị bồi lắng, ít nước, kết hợp tình trạng sụt lún của miền Tây làm nước đổ về ít giữ được, thoát ra biển nhanh hơn.

Tình trạng xây đập thủy điện ồ ạt trên sông Mekong gây thiếu hụt nước về hạ lưu, kết hợp nước biển dâng đẩy mặn xâm nhập sâu vào nội đồng. Nước ngầm được khai thác quá mức gây sụt lún đất, trong khi nhiều tỉnh miền Tây vốn có độ cao thấp, làm nước biển xâm nhập nhanh hơn.