Những bức vẽ trên tường nhà ở làng Tam Thanh (TP.Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam) thể hiện ước vọng, niềm tin, hay chỉ đơn thuần là về một hoài niệm… giờ bị tẩy xóa, bôi bẩn hoặc đứng bơ vơ trong khung cảnh hắt hiu và nhếch nhác. Phố bích họa làng chài xứ Quảng chưa ngấm mầu thời gian đã hóa nhạt nhòa.

Hơn bốn năm trước, Tam Thanh tươi rói khi làng chài ven biển này hóa rực rỡ, xinh xắn nhờ tài hoa và tâm huyết của nhóm họa sĩ xứ Hàn. Hơn 100 ngôi nhà trong làng chài nghèo trở thành những tác phẩm nghệ thuật độc đáo, đầy sinh động. Lấy ý tưởng từ những làng bích họa ở Hàn Quốc, nhưng phong cảnh trên các bức tường Tam Thanh lại đậm hồn quê Việt. Không chỉ khắc họa đời sống sinh hoạt dân làng biển, nhiều người đã trở thành nhân vật chính của bức tranh vẽ trên chính tường nhà mình.

Bức bích họa miêu tả cảnh trẻ em chơi bóng khi mới hoàn thành…
nhưng đã bị phá hủy sau gần 1 năm (ảnh: VnExpress).

Ngoài mục đích là dự án tình nguyện để nâng cao nhận thức về môi trường, nhóm họa sĩ xứ Hàn còn bị muốn gửi gắm qua các tác phẩm một ước vọng: giúp Tam Thanh thành một điểm đến du lịch hấp dẫn. Những tình nguyện viên Hàn Quốc khi ấy đến Tam Thanh không giấu được sự xúc động bởi cảnh sắc và con người Việt. “Người ở đây rất chất phác, thân thiện”, nữ họa sĩ xinh đẹp Oh Ye Seul nói với phóng viên VnExpress khi chị đưa cọ thực hiện tác phẩm nghệ thuật ở Tam Thanh vào tháng 6/2016.

Nữ họa sĩ Oh Ye Seul tại làng Tam Thanh (ảnh: VnExpress).

Tuy nhiên, sức sống của những bức họa làng chài Tam Thanh không được bền như trong suy nghĩ của nhiều người. Gần một năm sau khi hoàn thành, vào tháng 5/ 2017, 4 bức bích họa ở Tam Thanh bị phá dỡ. Trong đó có bức bích họa miêu tả cảnh trẻ con chơi bóng rất sống động, được nhiều du khách chụp hình khi ghé thăm.

Rất luyến tiếc tác phẩm này, nhưng ông Nguyễn Hồng Thanh – chủ nhà, thừa nhận đã hết cách giữ lại. Theo ông Thanh, đất đai chật hẹp, nhà xuống cấp nghiêm trọng nên buộc phải làm mới. Bức tường có bích họa chắn ngay giữa phòng khách nên không thể níu kéo.

Đến những ngày cuối năm 2019, hàng loạt tác phẩm bích họa ở Tam Thanh đã bị phá dỡ hoặc biến thành hoang phế, bôi xóa nham nhở. Theo lời các hộ dân trong làng, do người nơi khác đến mua nhà, trong quá trình nâng cấp, xây mới lại đã đập phá những bức tường, vì thế các tranh vẽ cũng bị bỏ đi. Riêng thôn Hòa Trung (trước đây là Trung Thanh), 3 năm qua đã có gần 20 ngôi nhà đổi chủ do mua bán. Sự nhem nhuốc của làng bích họa đã ảnh hưởng đến lượng du khách tới đây.

Tác phẩm khi mới hoàn thành… (ảnh: VnExpress)
và sự nhem nhuốc sau 4 năm (ảnh: báo Quảng Nam).

Cụ bà Vương – chủ quán nước, nói với phóng viên báo Quảng Nam: “Mấy tháng gần đây rất ít khách đến thăm làng. Việc buôn bán, giữ xe cũng ế ẩm do du lịch vắng vẻ”.

Khung cảnh đìu hiu ở làng bích họa Tam Thanh (ảnh: SGGP).

Không chỉ các bức tranh tường ở làng bích họa từng giữ kỷ lục lớn nhất Việt Nam bị tàn phá, mà con đường thuyền thúng – một trong hai điểm nhấn thu hút du khách cũng bị xuống cấp. Theo lời một vị lãnh đạo ngành văn hóa ở Tam Kỳ, thì con đường thuyền thúng được thu dọn để tránh mùa mưa; nhưng qua quan sát của phóng viên, nhiều thuyền ghe bị xếp đống ở góc sân, vứt bên đường.

Một bức bích họa bị bạc màu, rêu bám xung quanh (ảnh: VnExpress).

Trước thực trạng  này, phía chính quyền cho rằng tuy tiếc nuối nhưng cũng đành “bó tay”.  Thành phố rất khó can thiệp vì các ngôi nhà thuộc quyền sở hữu tư nhân, đến tay chủ sở hữu mới không ưng thì đập bỏ tường, xóa tranh. “Chúng tôi tiếc nuối nhưng không thể cứu được”, một lãnh đạo xã Tam Thanh nói.

Những chiếc ghe trong dự án Con đường nghệ thuật thuyền thúng được bỏ bên đường (ảnh: báo Quảng Nam).