Chính phủ Hồng Kông đã lên kế hoạch thảo luận về dự luật dẫn độ gây tranh cãi của mình bắt đầu vào thứ Tư (12/6), nhưng người dân đã tới bên ngoài tòa nhà của Hội đồng Lập pháp để phản đối dự luật này vào tối thứ Ba, vì họ cảm thấy độc lập của Hồng Kông đang gặp nguy hiểm, theo AP.

Các nhà lập pháp xứ Hương Cảng đã hy vọng dự luật sẽ được thông qua vào cuối tháng này. Tuy nhiên, cuộc biểu tình của giới trẻ Hồng Kông đã có những ảnh hưởng lớn. Trước nhiều sức ép, vào thứ Bảy (15/6), bà Lâm Trịnh Nguyệt Nga (Carrie Lam), Đặc khu trưởng Hồng Kông đã tuyên bố trì hoãn vô thời hạn luật đề xuất cho phép dẫn độ sang Trung Quốc.

Sự phản kháng hôm thứ Ba đã trở thành một cuộc biểu tình rầm rộ, hàng trăm ngàn người đã tham gia chống lại dự luật. Và sau đó, đã có một ước tính lên tới một triệu người xuống đường tham gia sự kiện này. Nó được xem là một trong những cuộc biểu tình lớn nhất của Hồng Kông trong lịch sử gần đây.

Những người dân với nhiều tầng lớp khác nhau đã tuần hành trong hòa bình, cho đến khi một nhóm nhỏ đụng độ với cảnh sát bên ngoài trụ sở của chính phủ. Bà Carrie Lam – người được Bắc Kinh hậu thuẫn – đã tuyên bố rằng các sửa đổi là cần thiết để đóng lại các lỗ hổng pháp lý. Trong khi đó, những người phản đối lo ngại điều đó sẽ tiếp tay cho Trung Quốc làm suy yếu quyền bán tự trị của Hồng Kông và nhắm vào các nhà bất đồng chính kiến.

Đặc khu trưởng Hồng Kông, bà Lâm Trịnh Nguyệt Nga (Carrie Lam). (Ảnh: AFP)

Nếu được thông qua như kỳ vọng trước đó của những nhà lập pháp, luật sẽ cho phép Hồng Kông dẫn độ tội phạm bị nghi ngờ sang các khu vực tài phán mà không cần xét xử, đáng chú ý là Trung Quốc đại lục. Bên cạnh đó, theo các chuyên gia phân tích, sẽ có 3 khả năng rủi ro như sau: 

1. Đe dọa mối quan hệ Hoa Kỳ – Hồng Kông

Mối quan hệ hiện tại của Hoa Kỳ với Hồng Kông là tích cực. Theo Đạo luật Chính sách Hoa Kỳ – Hồng Kông năm 1992, Hoa Kỳ công nhận quyền bán tự trị của Hồng Kông và hỗ trợ nền dân chủ của thành phố. Tuy nhiên, dự luật dẫn độ sẽ khiến Hồng Kông dễ bị ảnh hưởng bởi Trung Quốc. Và Hoa Kỳ luôn cảnh giác với các thực hành pháp lý của Trung Quốc.

“Ngoài việc xâm nhập sâu hơn vào các vấn đề của Hồng Kông, dự luật đề xuất có thể tạo ra rủi ro nghiêm trọng cho lợi ích an ninh và kinh tế Hoa Kỳ ở Hồng Kông”, theo bản tóm tắt của Ủy ban Đánh giá An ninh và Kinh tế Hoa Kỳ – Trung Quốc.

Michael C. Davis, một chuyên gia thuộc Trung tâm Wilson chuyên về các vấn đề quốc tế và nghiên cứu châu Á, lưu ý rằng, Hoa Kỳ có thể lo ngại về những tài sản công nghệ cao của họ đang chuyển dịch từ Hồng Kông đến Trung Quốc.

“Chính phủ Mỹ quan tâm đến những chuyên gia của họ, quan tâm đến một số lượng lớn doanh nghiệp ở Hồng Kông”, ông Davis nói. “Hoa Kỳ có quyền lợi ở Hồng Kông”.

2. Hồng Kông có thể bớt hấp dẫn trong mắt du khách và các doanh nghiệp

Các nhóm doanh nghiệp và nhân quyền đã lên tiếng về những thiệt hại tiềm tàng mà dự luật có thể gây ra cho cộng đồng thương mại. Phòng Thương mại Mỹ tại Hồng Kông đã ban hành một bức thư cho biết các sửa đổi sẽ “làm giảm sức hấp dẫn của Hồng Kông đối với các công ty quốc tế vốn luôn coi Hồng Kông là trung tâm cho các hoạt động trong khu vực”.

Ông Davis nhắc lại những lo ngại của Phòng Thương mại rằng, sẽ có những cách thức buộc tội được đưa ra để chống lại những người kinh doanh trong đặc khu, “Có mối nguy hiểm rất nghiêm trọng mà cộng đồng doanh nghiệp sẽ phải gánh chịu”.

Đồng thời ông cũng chỉ ra rằng, du khách quốc tế đến Hồng Kông cũng có thể bị dẫn độ sang Trung Quốc đại lục theo dự luật.

“Không chỉ tác động tới người dân Hồng Kông địa phương, dự luật thậm chí đe dọa cả người nước ngoài, vì Hồng Kông là một trung tâm và thành phố quốc tế, và tất cả những người nước ngoài nói bất cứ điều gì không tốt về chính phủ Trung Quốc cũng có thể bị đẫn độ”.

(Ảnh: 蘋果攝記 @ApplePhotographers/ Facebook)

3. Tăng cường ảnh hưởng đáng kể của Trung Quốc đối với Hồng Kông

Hồng Kông đã được bàn giao lại cho Trung Quốc như là một phần lãnh thổ của đại lục vào năm 1997, sau khi trải qua 99 năm là thuộc địa của Anh, với lời hứa về việc có thể duy trì thể chế chính trị và pháp lý của riêng mình trong 50 năm tới. Nhưng trong những năm gần đây, Trung Quốc ngày càng can thiệp mạnh mẽ lên đặc khu này. Ví dụ, các quan chức Trung Quốc đã đàn áp các nhà hoạt động dân chủ ở Hồng Kông vì có liên quan rõ ràng trong các cuộc biểu tình chống Trung Quốc.

Những người ủng hộ dự luật đã lấy lý do rằng mục đích của dự luật là để bảo vệ an ninh quốc gia. Ông Davis nói người Hồng Kông đặc biệt lo ngại vì các nhà lập pháp Trung Quốc có thể thao túng để khiến phe đối lập chính trị trở thành “mối đe dọa an ninh quốc gia”.

“Dự luật có nội dung rằng sẽ bảo vệ quyền tự do ngôn luận và quyền hoạt động chính trị vì thế mọi người không cần lo ngại sẽ bị dẫn độ vì các vấn đề chính trị. Nhưng rất dễ tìm cách buộc tội họ, đặc biệt là theo luật liên quan đến các mối đe dọa đối với an ninh quốc gia”, ông Davis bày tỏ lo ngại.

Đồng thời, nhiều người dân làm việc trong các ngành nghề khác nhau sẽ bị ảnh hưởng nếu dự luật được thông qua, bao gồm những người làm việc trong cơ quan truyền thông, doanh nhân hay là những người làm việc trong các trường đại học. 

“Có một loạt các cách thức để những thứ này có thể tạo ra một nền văn hóa đe dọa ở Hồng Kông. Nó đi sâu vào nhiều vấn đề hơn chỉ là chính trị”, ông Davis nói “Chúng tôi thực sự muốn một sự khác biệt với bản sắc của chúng tôi … chúng tôi muốn tự gọi mình là người Hồng Kông”.

Trí Nguyễn