Khủng hoảng mất điện ở Venezuela trong tháng này là do chảy máu chất xám và tham nhũng, theo Nhật báo Phố Wall.

Chính phủ của Tổng thống Nicolás Maduro đã triệu tập một cuộc họp khẩn cấp 12 kỹ thuật viên vào tháng 2/2016 tại tổ hợp thủy điện El Guri khổng lồ sau khi mất điện đã xảy ra ở Venezuela.

Vận hành lưới điện theo ‘ưu tiên chính trị’

Bất chấp sự hiện diện của ba đặc vụ từ cảnh sát ngầm đáng sợ, một số kỹ thuật viên được triệu tập vẫn can đảm nói với Bộ trưởng Điện lực rằng họ sẽ cần phải giảm sản xuất điện để tránh thiệt hại lâu dài.

“Ông đã không quan tâm đến điều đó”, một kỹ sư điện có mặt lúc đó kể lại. “Họ đã không quyết định dựa trên kỹ thuật, mà trên chính trị. Từ đó trở đi, tất cả chúng tôi đều cố gắng rời khỏi công ty”.

Sự cố mất điện đã khiến Venezuela chìm trong bóng tối nhiều ngày trong tháng này cho thấy sự thay đổi ít ỏi và đã trở nên tồi tệ hơn trong những năm qua, vì công ty điện lực nhà nước Corpoelec đang bị chảy máu chất xám của các chuyên gia, thiếu bảo trì và nhiều năm tham nhũng lan tràn, theo Nhật báo Phố Wall (WSJ).

Hàng trăm kỹ thuật viên đã trốn khỏi đất nước. Một số người kể lại cách các quan chức trong chế độ độc đoán của ông Maduro xúc phạm nhân viên và đổ lỗi cho họ bất kỳ vấn đề nào về phá hoại. Hầu như tất cả các kỹ thuật viên rời đi gần đây đã phải vật lộn để nuôi sống gia đình họ với mức lương 10 đô la một tháng khi lạm phát cao nhất thế giới đã xóa sạch tiền tiết kiệm.

Đèn đã sáng trở lại đối với nhiều người Venezuela. Nhưng các chuyên gia, nhiều người trong số họ đã làm việc hơn 20 năm cho hệ thống điện của Venezuela, cho biết mất điện sẽ chỉ tăng về số lần và thời gian, trừ khi có hàng chục tỷ đô la đầu tư cải tạo, một đề xuất không thể xảy ra ở một quốc gia đã chứng kiến ​​GDP giảm tới 50%.

Điều bình thường mới

Theo các chuyên gia năng lượng và cựu kỹ sư của Corpoelec, sự cố mất điện vào ngày 7/3 có thể do một trận hỏa hoạn đã làm hỏng các đường dây điện quan trọng nối El Guri tới các thành phố xa hơn về phía Tây, cung cấp cho Venezuela phần lớn điện. Hình ảnh vệ tinh của NASA cho thấy, điểm có khả năng xảy ra hỏa hoạn là bên trong khu phức hợp El Guri.

Với thiết bị xuống cấp và hầu hết các kỹ thuật viên giàu kinh nghiệm đã rời đi, sự cố đã tạo ra hiệu ứng domino và Corpoelec phải vật lộn để hệ thống hoạt động trở lại.

“Hệ thống này ở trong tình trạng tồi tệ hơn nhiều so với trước đây, dù trước đây nó đã thực sự tồi tệ”, ông Miguel Lara, một chuyên gia về sản xuất điện ở Venezuela, cho biết. “Sẽ mất điện nhiều hơn và sẽ mất nhiều thời gian hơn để có điện lại. Đây là điều bình thường mới”.

Đó là một kịch bản đáng sợ. Trong thời gian mất điện, bệnh nhân chết trong bệnh viện do không có điện cho thiết bị cứu sinh, các doanh nghiệp bị cướp phá và truyền thông sụp đổ. Người Venezuela chứng kiến thực phẩm bị thối rữa trong tủ lạnh và tìm kiếm nước một cách tuyệt vọng.

Venezuela
Khoảng 500 doanh nghiệp ở Caracas đã bị cướp bóc trong thời gian mất điện kéo dài nhiều ngày. (ẢNH: CARLOS BECERRA / BLOOMBERG)

“Chúng tôi đang quay trở lại thời kỳ đồ đá”, ông Pedro Sánchez, một người 60 tuổi ở Caracas, nói. Ông đã phải đi lấy nước từ một con suối.

Ông Maduro đã cáo buộc chính quyền Mỹ, các chính trị gia đối lập, các nhà phân tích và các nhà báo nổi tiếng về âm mưu chống lại lưới điện, nói rằng sự cố mất điện là do một cuộc tấn công mạng trên hệ thống máy tính của El Guri. Một nhà lập pháp ủng hộ chính phủ cho biết vụ tấn công lấy cảm hứng từ một trong những bộ phim Bruce Willis “Die Hard”.

Hoa Kỳ đã phản bác rằng các chính sách thất bại và tham nhũng đã gây ra mất điện.

Những con chốt thí

Chế độ Maduro đã đem những nhân viên điện lực cấp thấp ra làm chốt thí, theo những người quen thuộc với cách thức hoạt động của Corpoelec. Các nhân viên tình báo tuần trước đã bắt giữ Geovany Zambrano, một nhân viên Corpoelec 54 tuổi, theo tổ chức nhân quyền Provea và những người thân cận với ông Zambrano. Hồi tháng 2, ông Zambrano đã nói với truyền thông địa phương rằng cơ sở hạ tầng lưới điện đang trên bờ vực sụp đổ.

“Bạn phải cẩn thận với những gì bạn nói”, ông Aldo Torres, lãnh đạo của Hiệp hội Điện nói. “Có một áp lực [đối với công nhân] tại mọi cơ quan và công ty nhà nước”.

Mạng lưới điện của Venezuela từng là sự ghen tị của châu Mỹ Latinh, với AES Corp có trụ sở tại Mỹ mua Electricidad de Caracas, nhà cung cấp điện lớn nhất của Venezuela, vào năm 2000. Nhưng làn sóng quốc hữu hóa của Tổng thống Hugo Chávez khi đó đã buộc AES phải bán cho công ty dầu nhà nước Petróleos de Venezuela (PdVSA) vào năm 2007, sau đó được gộp lại thành Corpoelec.

Đầu năm 2010, một đợt hạn hán nghiêm trọng gây căng thẳng cho lưới điện phụ thuộc thủy điện đã khiến ông Chávez đẩy nhanh quá trình đấu thầu các nhà máy nhiệt điện để tăng nguồn cung cấp năng lượng.

Trong những năm tiếp theo, công ty dầu mỏ nhà nước, PdVSA và Corpoelec đã trả hàng triệu đô la trong các hợp đồng chủ yếu là không có giá thầu cho bạn bè kết nối chính trị, theo các chuyên gia và tài liệu khinh doanh mà WSJ tiếp cận được. Các nhà phân tích và các nhà phê bình đối lập nói rằng hối lộ và lại quả được trả cho nhiều hợp đồng.

Mẹ tham nhũng

Enrique Marquez, một nghị sĩ và kỹ sư đối lập, ước tính rằng các chính phủ Maduro và Chávez đã chi khoảng 120 tỷ đô la cho ngành điện trong 20 năm qua, gấp ba lần số tiền ông nói được đầu tư từ năm 1950 đến 2000. Trong đó bao gồm khoảng 9 tỷ đô la cho một dự án thủy điện không bao giờ đi vào hoạt động.

“Mẹ của cuộc khủng hoảng điện là tham nhũng,” ông Marquez nói.

Bối rối vì bị bỏ rơi và đất nước thiếu nhiên liệu, các nhà máy nhiệt điện mà ông Chavez xây dựng đã thất bại trong việc cung cấp điện.

“Rất nhiều trong số các đơn vị nhiệt đó đang sử dụng các thiết bị không đạt tiêu chuẩn, chúng thực sự lỗi thời”, ông Jose Aguilar, một chuyên gia người Venezuela về hệ thống điện sống ở Hoa Kỳ, cho biết. “Họ làm cho chúng trông như mới, nhưng chúng là rác”.

Nhà nước trợ cấp rất nhiều cho điện lực, giúp nó thực sự miễn phí và không khuyến khích đầu tư mới. Các chuyên gia công nghệ tại các công ty nhà nước phần lớn được thay thế bởi các đảng phái chính trị hoặc quân nhân trung thành với ông Maduro, theo các chuyên gia năng lượng.

Thiết bị đã bị hỏng và không bao giờ được sửa chữa, bao gồm cả máy bay trực thăng cần thiết để kiểm tra các đường truyền có khả năng gây mất điện mới nhất.

Venezuela
Một khu phố không có điện ở Caracas vào ngày 11 tháng 3. (ẢNH: RAYNER PENA / EPA / SHUTTERSTOCK)

Corpoelec đã ngừng dọn dẹp thảm thực vật phát triển nhanh ở dưới các đường dây điện khoảng ba năm trước, theo hai kỹ sư đã dành phần lớn sự nghiệp của họ làm việc trên đường truyền. Cây bàn chải mọc dày trên các con đường tiếp cận lưới điện, khiến người ta không thể lái xe đến đó và làm các nỗ lực trong tương lai để khởi động lại bảo trì sẽ khó khăn hơn.

Việc thiếu bảo trì và chảy máu chất xám tại Corpoelec đã nhanh chóng được chứng minh trong lần mất điện cuối cùng. Các chuyên gia cho biết có những dấu hiệu cho thấy khi họ cố gắng khởi động hệ thống, họ đã làm tình hình nghiêm trọng hơn. Máy biến áp tại các trạm biến áp ở Caracas phát nổ khi chúng được cấp điện lại, cho thấy một hệ thống máy tính để bảo vệ thiết bị khỏi quá tải đã không hoạt động.

“Những sự kiện này giống như những trận động đất lớn”, ông Aguilar, chuyên gia tư vấn năng lượng, cho biết. “Chúng tôi đang quay trở lại với một hệ thống yếu hơn trước đây”.

Trúc Linh

videoinfo__video2.dkn.tv||b4bd2a3bf__