Trung Quốc đang thiết lập một hệ thống xếp hạng diện rộng sẽ có thể giám sát hành vi của khối lượng dân số khổng lồ, và xếp hạng họ dựa trên chỉ số “tín nhiệm xã hội”.

Hệ thống “tín nhiệm xã hội”, được công bố lần đầu vào năm 2014, nhằm mục đích tăng cường ý tưởng “giữ vững niềm tin là vinh quang, và phá vỡ niềm tin là đáng hổ thẹn”, theo như một tài liệu của chính phủ.

1. Cấm từ sân bay tới ga tàu

Trung Quốc đã bắt đầu trừng phạt người dân bằng cách giới hạn việc đi lại của họ.

9 triệu người với điểm số tín nhiệm xã hội thấp đã bị cấm mua vé các chuyến bay nội địa, theo trích dẫn vào tháng 3 của Channel News Asia, dẫn số liệu thống kê chính thức.

Người dân cũng bị hạn chế các lựa chọn hạng sang – 3 triệu người dân bị cấm không được sử dụng vé hạng thương gia.

Hệ thống cuối cùng sẽ trừng phạt các hành khách đặc biệt. Các hành vi phạm tội bao gồm cố gắng đi lậu vé, đi lang thang trước cổng vào, hoặc hút thuốc trong các khu vực cấm hút thuốc.

Nhà ga Hàng Châu, Trung Quốc
Nhà ga tàu hỏa tại Hàng Châu vào tháng 2/2016 (Ảnh: REUTERS/Stringer)

2. Điều chỉnh tốc độ truy cập internet

Theo tờ Foreign Policy, hệ thống tín nhiệm xã hội sẽ giám sát xem mọi người có trả tiền đúng thời hạn hay không, hệ thống này không chỉ theo dõi về tài chính – mà còn là một khía cạnh đạo đức.

Theo ông Rachel Botsman, tác giả đã xuất bản một phần của một cuốn sách về bảo mật trên trang thông tin Wired vào năm ngoái, động cơ của việc điều chỉnh truy cập internet của người dân chưa xác định được rõ ràng.

Các vi phạm có thể bị trừng phạt khác bao gồm dành quá nhiều thời gian chơi trò chơi điện tử, lãng phí tiền mua những thứ phù phiếm và đăng ảnh trên các phương tiện truyền thông xã hội.

Việc loan tin tức giả, đặc biệt là các tin tức về tấn công khủng bố hoặc an ninh sân bay, cũng sẽ bị phạt.

Hạn chế đường truyền internet (Ảnh: photosteve101 / Flickr, CC)

3. Cấm người dân (hoặc con của họ) không được học những trường tốt nhất

Thời báo Bắc Kinh đã cho biết, 17 người từ chối thực hiện nghĩa vụ quân sự vào năm ngoái đã bị cấm học đại học, cấm nộp hồ sơ xin học trung học, hoặc tiếp tục quá trình học tập của họ, theo Business Insider.

Trung Quốc
Học sinh hát quốc ca trong sân trường tại Thượng Hải ngày 27/9/2017 (Ảnh: CHANDAN KHANNA/AFP/Getty Images)

4. Ngăn cản người dân nhận được công việc tốt nhất

Những người “phá vỡ lòng tin” cũng sẽ bị cấm làm các công việc quản lý trong các công ty nhà nước và các ngân hàng lớn. Một số tội phạm được kể đến bao gồm gian lận, tham ô, những hành vi ảnh hưởng lớn tới “tín nhiệm xã hội”.

Trung Quốc kiểm soát người dân
Đại lễ đường Nhân dân Bắc Kinh, một trong những tòa nhà quốc gia lớn nhất Trung Quốc (Ảnh: Wikipedia)

5. Đẩy người dân ra khỏi những khách sạn tốt nhất

Những người từ chối tham gia nghĩa vụ quân sự cũng bị cấm các kỳ nghỉ và khách sạn.

Người dân có số chỉ số điểm ‘tín nhiệm xã hội’ tốt cho thể được tăng tốc phê duyệt hồ sơ du lịch tới những nơi như châu Âu, theo ông Botsman.

Một phụ nữ không xác định danh tính ở Bắc Kinh cũng nói rằng vào năm 2015, cô có thể đặt một khách sạn mà không phải trả tiền đặt cọc vì có điểm số tốt, theo BBC

Trung Quốc kiểm soát người dân
Khách sạn Bắc Kinh – khách sạn 5 sao của Trung Quốc (Ảnh: James Jin/Flickr)

6. Công khai danh tính công dân xấu

Công khai danh tính là một chiến thuật hiện hành. Một thông báo của chính phủ năm 2016 đã khuyến khích các công ty tham khảo danh sách đen trước khi thuê hoặc ký hợp đồng với nhân viên.

Tuy nhiên, mọi người sẽ được tòa án gửi thông báo trước khi họ bị đưa vào danh sách đen và được phép kháng cáo quyết định này trong vòng 10 ngày kể từ khi nhân được thông báo.

Chưa rõ khi nào danh sách đen này bắt đầu được thực thi, theo Business Insider.

An Hòa