Trung Quốc đã tăng gấp đôi trợ cấp công nghiệp kể từ năm 2013 và dự kiến sẽ còn tăng thêm trong năm nay, tạo ra một vấn đề hóc búa cho cuộc đàm phán thương mại “giai đoạn hai” với Hoa Kỳ, theo Nikkei ngày 16/12.

Chính phủ Trung Quốc đã trợ cấp 156,2 tỷ Nhân dân tệ (22,4 tỷ USD) trong năm 2018 cho các công ty niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán Thượng Hải và Thâm Quyến, theo tính toán của Nikkei dựa trên dữ liệu từ hãng nghiên cứu tài chính Wind.

Tổng số tiền trợ cấp tương đương khoảng 5% lợi nhuận ròng mà các công ty Trung Quốc đại lục có niêm yết cổ phiếu trên hai sàn trên kiếm được trong năm ngoái. Trong 9 tháng đầu năm 2019, trợ cấp cho nhóm các doanh nghiệp này đã tăng 15%, với hơn 90% trong số 3748 doanh nghiệp nhận được trợ cấp. 

Chính phủ Bắc Kinh coi viện trợ như vậy là thiết yếu để bảo vệ ngành công nghiệp và việc làm nội địa. Thỏa thuận thương mại “giai đoạn một” giữa Mỹ – Trung được công bố tuần trước đã bỏ qua các vấn đề cấu trúc, chẳng hạn như các khoản trợ cấp cũng như các doanh nghiệp nhà nước và chấp nhận thông qua chỉ những vấn đề đơn giản hơn nhiều.

Tập đoàn dầu khí và hóa chất Trung Quốc Sinopec, đứng đầu danh sách nhận trợ cấp trong 9 tháng đầu năm 2019, với khoảng 450 triệu USD. Tập đoàn ô tô Quảng Châu đứng thứ hai với khoảng 270 triệu USD.

Bốn trong số 10 công ty nhận nhiều trợ cấp nhất là các nhà sản xuất ô tô, trong đó hãng SAIC Motor đứng thứ ba trong danh sách.

Ngoài các khoản trợ cấp cho sản xuất xe điện mà chính phủ Trung Quốc vốn đang tích cực khuyến khích phát triển, nhiều công ty còn nhận được các gói cứu hộ khi các công ty đang khó khăn về tài chính.

Các nhà sản xuất thiết bị điện tử tiêu dùng cũng có tên trong danh sách nhận trợ cấp, trong đó nhà sản xuất màn hình hiển thị BOE Technology Group đứng thứ tư, đối thủ cạnh tranh TCL đứng thứ sáu và nhà sản xuất điều hòa không khí Gree Electric Stores đứng thứ bảy.

Vào năm 2015, Bắc Kinh đã phát động sáng kiến ​​”Made in China 2025″ để củng cố sự phát triển của các ngành nội địa. Bắc Kinh dường dường như đang tăng trợ cấp cho các công ty liên quan để giúp họ cạnh tranh trên phạm vi toàn cầu.

Trợ cấp và cho vay lãi suất thấp là hai công cụ chính mà Trung Quốc sử dụng để hỗ trợ các ngành công nghiệp của họ. Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cấm việc trợ cấp cho doanh nghiệp nhằm tăng xuất khẩu, đồng thời yêu cầu phải báo cáo về các hình thức hỗ trợ khác. Nhưng Trung Quốc chỉ báo cáo rất ít và được cho là đã vi phạm các quy định của WTO trong nhiều trường hợp, theo Nikkei. 

Mỹ đã yêu cầu Trung Quốc loại bỏ các khoản trợ cấp này để san bằng sân chơi, nhưng Bắc Kinh không nhượng bộ.

Các công ty Trung Quốc mà Washington đang trừng phạt cũng nhận được hỗ trợ. Như ZTE, về cơ bản đã bị cấm xuất khẩu công nghệ của Mỹ vào năm 2018, đã nhận được hơn 18 triệu USD trong sáu tháng đầu năm nay.