Bộ trưởng đặc trách Đại lục của Đài Loan tuyên bố Trung Quốc sẽ “phải trả giá rất đắt” nếu xâm chiếm Đài Loan, tờ Asia Times đưa tin hôm 25/12.

Những phát biểu trên của bà Chang Hsiao-Yueh, Bộ trưởng đặc trách Đại lục, được đưa ra giữa lúc bùng phát căng thẳng về khả năng Mỹ sẽ tái khởi động các cuộc thăm viếng hải quân tới các cảng ở Đài Loan.

Nhà ngoại giao Trung Quốc Lý Khắc Tân (Li Kexin) gần đây đã đe dọa rằng ngày tàu Hải quân Mỹ đến thành phố phía nam Cao Hùng sẽ là ngày Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) “thống nhất Đài Loan bằng sức mạnh quân sự”.

Trong một cuộc họp báo với các phóng viên nước ngoài ở Đài Bắc, bà Chang kêu gọi Bắc Kinh nên ủng hộ hòa bình và ổn định khu vực, hơn là thực hiện hành vi quyết đoán.

Bộ trưởng đặc trách Đại lục Chang Hsiao-Yueh phát biểu trước các nhà báo tại văn phòng Bộ ở Đài Bắc (Ảnh:Daniel Hurst)

Bà Chang khẳng định: “Tôi nghĩ rằng chúng tôi có đủ khả năng tự vệ để bảo vệ Đài Loan. Nếu quân đội của họ xâm chiếm Đài Loan, họ sẽ phải trả giá rất đắt. Cho đến nay tôi vẫn tin rằng đó là phương kế cuối cùng, nếu tất cả các biện pháp khác [cho sự thống nhất] bị thất bại, thì cuối cùng họ sẽ làm điều đó. Nhưng tại thời điểm này, bởi vì chính phủ này thực hiện thận trọng để không làm bất cứ điều gì có thể được coi là khiêu khích, chúng tôi không nghĩ rằng họ sẽ làm bất cứ điều gì như thế vào lúc này”.

Trung Quốc đã mở rộng và hiện đại hóa quân đội trong những năm gần đây. Các chuyên gia lập luận rằng Đài Loan không còn có lợi thế về công nghệ. Bắc Kinh coi Đài Loan là một tỉnh ‘ương ngạnh’, mà một ngày nào đó sẽ trở lại sự kiểm soát của Trung Quốc. Trong bài diễn văn tại Đại hội Đảng lần thứ 19, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đe dọa Bắc Kinh có khả năng “đánh bại bất kỳ hình thức ly khai độc lập nào của Đài Loan”.

“Chúng tôi sẽ không bao giờ cho phép bất kỳ cá nhân, tổ chức nào, hoặc bất kỳ đảng phái chính trị nào chia tách bất kỳ phần lãnh thổ nào của Trung Quốc ra khỏi Trung Quốc, bất cứ lúc nào hoặc dưới bất kỳ hình thức nào”, ông Tập khẳng định.

Chính sách cây gậy và củ cà rốt

Bình luận về triển vọng quan hệ qua eo biển Đài Loan sau Đại hội 19, bà Chang cho rằng Trung Quốc sẽ tiếp tục tiến hành các cuộc tập trận để thể hiện sức mạnh, và theo đuổi những nỗ lực khác nhằm cô lập Đài Loan trên chính trường ngoại giao quốc tế.

Tuy nhiên, bà Chang cũng lưu ý rằng báo cáo của Đại hội 19 đã không đề cập đến việc sử dụng vũ lực chống lại Đài Loan, và cũng không đưa ra một thời biểu cho sự thống nhất. Các cuộc trao đổi kinh tế và văn hoá cũng được đề cập.

“Đó là một chiến lược sử dụng hỗn hợp. Có một chính sách cây gậy và củ cà rốt đối với Đài Loan. Đó là những gì chúng tôi tiên đoán trong 5 năm tới”, bà Chang nói trong cuộc họp báo được tổ chức vào ngày 5/12.

Trong giai đoạn chuyển giao quyền lực tổng thống Mỹ vào cuối năm 2016, Tổng thống mới đắc cử Donald Trump đã phá vỡ quy ước thiết lập, bằng việc nhận một cuộc điện thoại chúc mừng từ Tổng thống Đài Loan Thái Anh Văn.

Từ những năm 1970, Mỹ đã thừa nhận rằng người Trung Quốc ở hai bên eo biển Đài Loan duy trì một nước Trung Quốc, và Đài Loan là một phần của Trung Quốc. Ông Trump nói rằng ông không hiểu tại sao Mỹ lại phải bị ràng buộc bởi chính sách ‘Một Trung Quốc’ “trừ phi chúng ta phải thỏa thuận với Trung Quốc, liên quan đến những vấn đề khác, kể cả thương mại”.

‘Đừng thảo luận với ông Tập về Đài Loan’

Bà Chang xác nhận Đài Bắc đã vận động Mỹ trước chuyến thăm chính thức đầu tiên của ông Trump tới Bắc Kinh vào tháng trước, sao cho ông Trump không nêu vấn đề Đài Loan trong các cuộc hội đàm với ông Tập.

“Về cơ bản, chúng tôi duy trì nhắc nhở họ rằng không được sử dụng Đài Loan làm vật trao đổi”, bà Chang nói.

Cho rằng mọi mối quan ngại đã được giảm bớt, bà Chang nói: “Từ tính toán của chúng tôi và từ phân tích của chúng tôi, chúng tôi không nghĩ rằng Mỹ sẽ sử dụng Đài Loan như là một con bài để mặc cả khi Mỹ đàm phán với Trung Quốc về các vấn đề kinh tế và thương mại và các vấn đề Triều Tiên”.

Tuần này, chính quyền của ông Trump tái khẳng định hành động cân bằng tinh tế, duy trì quan hệ với Trung Quốc trong khi cung cấp vũ khí cho Đài Loan.

Trong Chiến lược An ninh Quốc gia mới mà Mỹ công bố gần đây, Tổng thống Trump nêu rõ: “Chúng tôi sẽ duy trì mối quan hệ chặt chẽ với Đài Loan theo chính sách “Một Trung Quốc” của chúng tôi, bao gồm các cam kết của chúng tôi theo Đạo luật quan hệ Đài Loan, nhằm cung cấp cho nhu cầu quốc phòng chính đáng của Đài Loan, và ngăn chặn tình trạng áp bức”.

Hải quân Hoa Kỳ thăm cảng Đài Loan?

Nhưng quyết định gần đây của Hạ viện Mỹ kêu gọi Tổng thống Mỹ xem xét, cho phép các cuộc viếng thăm hải quân tới các các cảng Đài Loan đã gây ra những phản đối mạnh mẽ từ Trung Quốc.

Tại cuộc họp báo thường lệ, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lục Khảng (Lu Kang) cho biết các điều khoản liên quan đến Đài Loan trong Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng có thể “gây nguy hiểm cho những lợi ích to lớn của sự hợp tác Trung – Mỹ và sự ổn định và hòa bình xuyên eo biển”.

Lý Khắc Tân, một viên chức ngoại giao cấp cao tại Đại sứ quán Trung Quốc ở Mỹ, đã đi xa hơn nữa với ngôn từ của mình. Ông Lý được cho là đã cảnh báo các quan chức Mỹ rằng bất kỳ cuộc viếng thăm cảng nào sẽ gây ra một động thái của Trung Quốc để thống nhất Đài Loan bằng vũ lực.

Bà Bonnie S.Glaser, Giám đốc dự án nghiên cứu Quyền lực Trung Quốc (China Power Project) tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) ở Washington DC, cho biết từ lâu Bắc Kinh đã biểu hiện sự phản đối quyết liệt đối với các chuyến thăm như vậy.

“Tôi rất nghi ngờ rằng Hải quân Mỹ sẽ thực hiện cuộc thăm viếng đến cảng Đài Loan. Theo quan điểm của tôi rủi ro đối với Đài Loan là nhiều hơn so với lợi ích. Có nhiều cách khác mà Mỹ có thể chứng minh cam kết đối với an ninh của Đài Loan, nếu họ cần lựa chọn làm như vậy. Cảnh báo [của ông Lý] đã không được lặp lại bởi phát ngôn viên Bộ Ngoại giao hoặc bất cứ ai khác. Nó có thể không có thẩm quyền”, bà Glaser chia sẻ quan điểm trong một email.

Phạm Duy