“Chủ nghĩa nằm yên” được biết đến như trào lưu “nằm yên và mặc kệ”, chỉ sự không làm gì cả trong tất cả mọi vấn đề. “Nằm yên” không phải là một chuyện mới lạ ở Trung Quốc, nhưng ngày càng có nhiều người trẻ hưởng ứng đe dọa sự phát triển kinh tế của đất nước.

Trong nhiều tháng qua, những tranh luận xung quanh “nằm yên” đã len lỏi khắp xã hội Trung Quốc, tác động đến mọi người và trở nên phổ biến đến mức ông Tập Cận Bình đã phải đích thân lên tiếng phê bình.

Tạp chí Cầu thị (Qiushi) của Đảng Cộng sản Trung Quốc hôm 15/10 đăng tải phát biểu của ông Tập, “Cần phải ngăn chặn sự trì trệ của các tầng lớp trong xã hội, khơi thông các kênh động viên xã hội đi lên, tạo cơ hội cho mọi người trở nên giàu có và hình thành một môi trường để cải thiện mà mọi người đều tham gia, tránh tình trạng co lại và nằm yên”.

Thông điệp của ông Tập nhắm thẳng vào “nằm yên” – một trào lưu được cho là có thể mang lại rủi ro cho “Giấc mộng phục hưng dân tộc Trung Hoa” mà ông nhắm đến kể từ khi trở thành lãnh đạo Trung Quốc vào năm 2012.

“Trào lưu nằm yên” gây bão Trung Quốc là gì?

“Nằm yên” là một từ phổ biến trên mạng Internet của Trung Quốc. Những người ủng hộ “nằm yên” cho rằng sức ép cuộc sống là không thể chịu đựng được và họ quyết tâm rút khỏi tất cả những phấn đấu hay cạnh tranh.

Từ này cũng được hiểu là sự thỏa hiệp, từ bỏ, phớt lờ trước tất cả vấn đề trong cuộc sống. Thay vì cố gắng học tập, mua nhà, thành gia lập nghiệp, những người theo “trào lưu nằm yên” quyết định… mặc kệ.

Một báo cáo của chính quyền thành phố Tuyên Thành, tỉnh An Huy, Trung Quốc, mô tả thế hệ trẻ lựa chọn “nằm yên” như một cách “thoát khỏi ‘vòng tuần hoàn’ làm thêm giờ, thăng chức, kiếm tiền, mua nhà”.

“Nằm yên” không thể hiện một lối sống quá mới mẻ tại Trung Quốc, song từ này đã được chia sẻ rộng rãi trên mạng Internet từ tháng 4/2021 và được đón nhận đông đảo, đặc biệt trong thế hệ trẻ.

Trên nền tảng Tieba của Baidu, một người có tên Luo Huazhong ở độ tuổi 20 kể về việc anh đã chấp nhận lối sống tối giản này trong hai năm.

“Cuộc sống là chỉ việc nằm xuống, nằm xuống và nằm xuống”, Luo viết trong bài đăng có tiêu đề “nằm yên” là công lý.

Anh mô tả bản thân đã sống không tham vọng và không sức ép, không có việc làm ổn định và ở cùng với bố mẹ tại tỉnh Chiết Giang. Khi cảm thấy có hứng, Luo sẽ lái xe ba tiếng đến thành phố Đông Dương trong tỉnh, nơi có phim trường lớn nhất thế giới. Tại đây Luo tìm được công việc mà anh cảm thấy hài lòng, đó là đóng vai xác chết trong các bộ phim khác nhau.

Bài đăng đính kèm hình ảnh Luo nằm dưới đất trong trang phục cổ trang của Trung Quốc để nhập vai. Bức ảnh được chia sẻ chóng mặt trên mạng xã hội nước này.

“Khi tôi ‘nằm yên’ không có nghĩa là tôi chỉ nằm xuống và chẳng làm gì”, Luo nói trong bài phỏng vấn với báo chí. “Nằm yên là một tâm thế mà trong đó tôi cảm thấy có rất nhiều thứ không đáng để mình phải bận lòng”.

Lý do “trào lưu nằm yên” thu hút giới trẻ Trung Quốc

Theo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP), những câu chuyện tương tự về người trẻ Trung Quốc thiếu động lực không còn xa lạ. Một nhóm lao động nhập cư từ nông thôn lên thành thị tự xưng là “Sanhe gods” (đại thần Tam Hà) từng gây xôn xao trong dư luận Trung Quốc. Họ sinh sống quanh khu vực Tam Hà ở quận Long Hoa của thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, và thường nhận những công việc thời vụ được trả tiền trong ngày bởi cho rằng làm việc trong các nhà máy vất vả và không được trả công tương xứng.

Khẩu hiệu của nhóm này là “với một ngày tiền công, bạn có thể vui ba ngày”. Họ ngủ trong các công viên công cộng, ăn mì ăn liền và giết thời gian trong các quán Internet công cộng cho đến khi hết tiền. Tuy nhiên, giới chức địa phương đã xử lý “Sanhe gods” và họ chưa bao giờ gây được tiếng vang lớn như Trào lưu nằm yên.

Theo SCMP, áp lực và khó khăn dường như rất khó để vượt qua đối với hàng triệu người lao động đã làm việc miệt mài theo “mô hình 996” – nghĩa là làm từ 9h sáng đến 9h tối, 6 ngày một tuần – mà vẫn không thể mua được nhà và cũng không có được sự hài lòng trong công việc, điều này khiến nhiều người mất đi động lực để cố gắng, khiến họ tìm đến việc “nằm yên”.

Rủi ro đằng sau trào lưu nằm yên

Từ những nhân viên công sở ở các thành phố lớn cho đến sinh viên đại học, cả một đội quân những người trẻ thất chí ở Trung Quốc đang lên mạng xã hội và Internet phát đi những thông điệp trong vài tháng gần đây, tuyên bố họ là “thế hệ trẻ nằm yên”.

Trên khắp Trung Quốc, áo phông in những khẩu hiệu như “Không làm gì ngoài nằm yên” đã cháy hàng. Nhà chức trách nhiều địa phương đang cố gắng khắc phục hiện tượng này do lo ngại nó có thể thách thức trật tự kinh tế-xã hội hiện có.

Theo SCMP, về dài hạn, “nằm yên” không chỉ ảnh hưởng đến tiêu dùng và tăng trưởng của Trung Quốc, mà còn tác động đến tỷ lệ sinh đẻ vốn đang xuống thấp ở nước này và đang đe dọa hệ thống phúc lợi xã hội.

Các nhà tâm lý học và các bác sĩ cảnh báo trào lưu này kéo dài làm gia tăng rủi ro cho sức khỏe thể chất lẫn tinh thần, bao gồm các bệnh lý về tim hay trầm cảm.

Tiến sĩ Gavin Sin Hin Chiu, cựu phó giáo sư ở Đại học Thâm Quyến, cho rằng không khó hiểu sự “nóng ruột” của giới chức Trung Quốc trước thái độ “nằm yên” của một bộ phận người dân.

“Nếu tình trạng này lan rộng, nó sẽ tác động đến kỳ vọng của người trẻ đối với tăng trưởng thu nhập, tiêu dùng, hôn nhân và sinh con – điều này sẽ gây bất lợi cho khả năng tránh bẫy thu nhập trung bình của Trung Quốc, khi tăng trưởng và thu nhập bị đình trệ.

Các phương tiện truyền thông nhà nước Trung Quốc đã nỗ lực để đưa mọi người trở lại với luồng tư duy “chính thống”. Tờ Nhật báo phương Nam chỉ trích trào lưu “nằm yên” là đáng xấu hổ.

Hồ Tích Tiến, Tổng biên tập tờ Thời báo Hoàn Cầu, nói rằng, “người trẻ là niềm hy vọng của đất nước. Chính bản thân họ và cả đất nước đều không cho phép họ cùng nhau nằm yên”.

Các nhà phân tích nói rằng, trào lưu “mặc kệ” đặc biệt gây khó chịu cho giới chức Trung Quốc, bởi nó phản ánh một tình trạng âm thầm nhưng không dễ dập tắt, bởi việc đưa hàng triệu người ra khỏi giường và buộc họ tham gia vào các hoạt động xã hội khác hoàn toàn với việc trấn áp các cuộc biểu tình.