Vị thủ tướng 92 tuổi của Malaysia hôm thứ Ba (21/8) đã thẳng thắn bày tỏ thái độ của ông về hàng loạt dự án đầu tư của Trung Quốc tại Malaysia, và phản đối một phiên bản mới của “chủ nghĩa thực dân”.

Hôm thứ Ba (21/8), Thủ tướng Mahathir Mohamad cho biết ông có kế hoạch tạm hoãn hoặc hủy bỏ một số dự án cơ sở hạ tầng của Trung Quốc trị giá 22 tỷ USD sau khi trình bày sự phản đối của ông đối với các nhà lãnh đạo Trung Quốc.

Tại cuộc họp báo hôm thứ Ba (21/8) tại Trung Quốc, ông Mahathir cho biết ông đã nói với Chủ tịch Tập Cận Bình và các nhà lãnh đạo Trung Quốc khác rằng Malaysia cần cắt giảm gánh nặng nợ nần và không đủ khả năng chi trả cho các dự án đó.

“Họ biết quan điểm của chúng tôi”, thủ tướng nói với các phóng viên trong các phát biểu trên truyền hình. “Họ hiểu vấn đề của chúng tôi. Họ hiểu tại sao chúng tôi phải giảm nợ.”

Đóng băng các dự án

Chuyến thăm Trung Quốc của ông Mahathir là lần đầu tiên ông kể từ khi ông thắng cử vào tháng Năm. Kể từ khi vận động tranh cử đến nay, ông đã nhiều lần chỉ trích các dự án cao cấp của Trung Quốc tại Malaysia, cũng như nỗ lực của Bắc Kinh nhằm khẳng định yêu sách lãnh thổ ở Biển Đông, theo Wall Street Journal (WSJ).

Chính phủ của ông Mahathir đã đóng băng các dự án của Trung Quốc nhằm xây dựng một tuyến đường sắt trị giá 20 tỷ đô la và hai đường ống dẫn năng lượng ở Malaysia, trong khuôn khổ dự án Vành đai và Con đường mà Malaysia tham gia với Trung Quốc. Các dự án này được thông qua vào năm 2016 dưới chính phủ của người tiền nhiệm Najib Razak.

Chính phủ của ông Mahathir đang điều tra xem liệu một số quỹ cho các hợp đồng mà Trung Quốc hậu thuẫn có phải đã được chuyển sang trả nợ cho quỹ đầu tư nhà nước, 1Malaysia Development Bhd., Hay 1MDB.

Các quan chức Malaysia tin rằng một nhân vật trung tâm trong vụ bê bối 1MDB, nhà tài chính Malaysia Jho Low, đang sống ở Trung Quốc để tránh bị bắt giữ. Tại cuộc họp báo hôm thứ Ba, ông Mahathir nói rằng ông đã không gây áp lực với Trung Quốc nhằm dẫn độ của ông Low, một điều mà ông dự kiến ​​nêu ra.

Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad (giữa) và Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường
Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad (giữa) và Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường (thứ hai bên phải) vỗ tay trong khi các đại biểu trao đổi tài liệu trong một buổi lễ ký kết tại Đại lễ đường Nhân dân Bắc Kinh vào ngày 20 tháng 8 năm 2018. (Ảnh: AFP / Pool / How Wee Young)

“Chủ nghĩa thực dân mới”

Hôm thứ Hai, Thủ tướng Malaysia Mahathir và Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường đã đồng ý tăng cường hợp tác song phương và thúc đẩy thương mại hai chiều, chẳng hạn Trung Quốc sẽ tăng mua hàng nông sản Malaysia như dầu cọ.

Tuy nhiên, các dấu hiệu về ma sát đã xuất hiện. Trước mặt báo giới, khi ông Lý hỏi liệu Malaysia có đứng vững với Trung Quốc trong việc bảo vệ thương mại tự do hay không, ông Mahathir trả lời: “Thương mại tự do cũng nên là thương mại công bằng.”

“Chúng tôi không muốn xảy ra tình huống về phiên bản mới của chủ nghĩa thực dân bởi vì các nước nghèo không thể cạnh tranh với các nước giàu về mặt thương mại tự do, cởi mở”, WSJ trích lời ông Mahathir.

Trước đó, ông Mahathir đã sử dụng phần đầu tiên trong chuyến thăm của mình để quảng cáo cho các khoản đầu tư mới của Trung Quốc. “Chúng tôi không chống lại các công ty Trung Quốc, nhưng chúng tôi đang chống lại việc vay tiền từ bên ngoài và có các dự án không cần thiết và rất tốn kém”, ông Mahathir nói hôm Chủ nhật tại một diễn đàn do Câu lạc bộ Doanh nhân Trung Quốc tổ chức.

Mai Liên