5 năm về trước, vào ngày thứ Tư (17/7), chuyến bay MH17 của Hàng không Malaysia đã bị “thổi bay khỏi bầu trời” trên vùng miền đông của Ukraina bị chiến tranh tàn phá, khiến 298 con người trên chiếc tàu bay thiệt mạng.

Vụ bắn hạ chiếc Boeing 777 đang trong hành trình từ Amsterdam tới Kuala Lumpur đã thúc đẩy các lệnh trừng phạt chống lại Nga, một loạt các cuộc điều tra quốc tế và các cáo buộc hình sự, theo AFP. 

Điều gì đã xảy ra?

Khoảng 3 giờ sau khi cất cánh vào ngày 17 tháng Bảy, năm 2014 từ sân bay Schiphol, MH17 đã biến mất khỏi màn hình radar khi nó bay qua một phần phía đông của Ukrana nơi phiến quân thân Nga chiếm đóng, ở đây đã xảy ra xung đột trong nhiều tháng.

Đống đổ nát của chiếc máy bay đã rơi như trút xuống những cánh đồng gần làng Grabove, những thi thể của những người đàn ông, những người phụ nữ và những đứa trẻ – một số vẫn đang được giữ chặt trong ghế ngồi bởi đai an toàn – rải rác trên những cánh đồng hoa hướng dương ở địa phương.

Các chuyên gia pháp y thực hiện công việc thu hồi tại địa điểm của chiếc máy bay bị rơi. (Ảnh: Reuters)

Trong số 283 hành khách, có 196 người Hà Lan và 38 người Úc. Có 15 thành viên phi hành đoàn. Thảm kịch trong không gian này là lần thứ hai trong vài tháng của hàng không Malaysia sau vụ mất tích của chuyến bay MH370.

Thế giới phản ứng như thế nào?

Tổng thống Hoa Kỳ khi đó là ông Barack Obama đã đổ lỗi cho hệ thống tên lửa đất đối không BUK do Nga sản xuất, và nhấn mạnh rằng nó đã bị bắn từ lãnh thổ do phe ly khai kiểm soát. Tổng thống Ukraina Petro Poroshenko đã gọi đó là một “hành động khủng bố”. Moscow ngay lập tức đưa ra một loạt các “lý thuyết cạnh tranh”, bao gồm cả việc Boeing đã bị máy bay chiến đấu Ukraina hoặc BUK của Ukraina bắn hạ.

Các quốc gia phương Tây đã phát các lệnh trừng phạt đối với Nga sau vụ việc, các biện pháp cứng rắn được áp đặt sau khi Nga sáp nhập Crimea từ Ukrana vào tháng 3/2014.

Liên minh châu Âu đã gia hạn các lệnh trừng phạt vào tháng trước, kêu gọi Nga hợp tác với các cuộc điều tra.

Cuộc điều tra tìm thấy những gì?

Trong 5 năm qua, các cuộc điều tra về thảm họa do Hà Lan dẫn đầu đã khoanh vùng một cách tỉ mỉ các nguyên nhân của thảm họa và thủ phạm.

Trong tháng 9/2014, Ủy ban An toàn Hà Lan cho biết, MH17 đã bị vỡ sau khi bị tấn công bởi “nhiều vật thể có tốc độ cao”. Trong tháng 8/2015, cơ quan này nói đã xác định được những mảnh vỡ lớn có lẽ là từ một hệ thống tên lửa không đối không lớn BUK, được cả Moscow và Kiev sở hữu.

Vào tháng 10 cùng năm, cuộc điều tra kết luận rằng chiếc máy bay đã bị bắn hạ bởi một tên lửa được bắn từ phía đông Ukraina, nó đã nổ tung “bên ngoài máy bay tấn công phần phía bên trái của buồng lái”.

Một nhóm điều tra hình sự chung gọi là JIT (Joint Investigation Team) của 5 quốc gia, do Hà Lan dẫn đầu sau đó đã tiếp quản cuộc điều tra, và vào tháng 9/2016, họ nói rằng họ đã có bằng chứng không thể chối cãi rằng một tên lửa BUK đã được sử dụng và đến “từ lãnh thổ Liên bang Nga”.

Trong tháng 5/ 2018, các nhà điều tra lần đầu tiên cho biết rằng tên lửa có nguồn gốc từ lữ đoàn 53 của quân đội Nga đóng tại Kursk, miền tây nước Nga. Sau đó, Hà Lan và Australia nói rằng họ đã buộc Nga chịu trách nhiệm về vụ bắn hạ MH17.

Ai bị cáo buộc là thủ phạm?

Vào ngày 19/6, nhóm điều tra JIT đã buộc tội 4 người, trong đó 3 người Nga là: Igor Girkin, Sergei Dubinskiy và Oleg Pulatov; một người Ukraina là Leonid Kharchenko với tội danh giết người. Tất cả những người này đều có kết nối với phiến quân ly khai ở miền đông Ukraina.

Họ sẽ bị xét xử từ ngày 9 tháng Ba năm sau tại Hà Lan, ở một tòa án an ninh cấp cao gần Sân bay Schiphol.

Tuy nhiên, dường như có khả năng rằng không có bất kỳ người đàn ông nào trong số các nghi phạm sẽ có mặt tại phiên toà, vì cả Nga và Ukraina đều không cho phép dẫn độ công dân của họ.

Tổng thống Nga Vladimir Putin nói cuộc điều tra cho thấy “không có bằng chứng nào” về tội lỗi của Moscow.

Đội điều tra chung đã đưa ra tên 4 nghi phạm mà họ nói sẽ bị xét xử vào năm tới. (Ảnh: ANP/AFP / Robin van Lonkhuijsen)

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Nhóm JIT cho biết, họ sẽ điều tra các nghi phạm khác, đặc biệt là những người chỉ huy của BUK, và phi hành đoàn 4 thành viên vận hành tên lửa đã bắn hạ MH17.

Hàng trăm người thân của những người mắc nạn, đã yêu cầu Tòa án Nhân quyền Châu Âu có trụ sở ở Strasbourg công nhận trách nhiệm của Nga về vụ tai nạn.

Nga có thời gian đến cuối mùa hè để có phản hồi.

videoinfo__video3.dkn.tv||59059680a__