Theo trang tin The Guardian, một nghiên cứu mới nhất đăng trên tạp chí Nature ngày hôm nay (17/9) cho biết hơn 3 triệu người chết vì ô nhiễm không khí mỗi năm – tức là 6 người chết mỗi phút, nhiều hơn số người chết vì sốt rét và HIV cộng lại. Nếu không có hành động phù hợp, con số này sẽ tăng gấp đôi vào 2050.

Đốt củi và than để nấu ăn và sưởi ấm là nguyên nhân lớn nhất gây chết người, đặc biệt là ở châu Á. Tuy nghiên cứu này cũng chỉ ra số lượng ca tử vong đáng giật mình do khí thải nông nghiệp tại châu Âu và Mỹ.

Những ca tử vong này hầu hết là do những hạt vô cùng nhỏ trôi nổi trong không khí và có thể bị hít vào phổi. Những hạt này gây ra những cơn đau tim và đột quỵ, là nguyên nhân gây ra ¾ trong số 3,3 triệu người chết mỗi năm. Ung thư phổi và các bệnh về đường hô hấp đóng góp vào ¼ còn lại.

Biểu đồ cho thấy sức khỏe con người bị tổn hại do ô nhiễm không khí gây ra. (Nguồn: Wiki)
Biểu đồ cho thấy sức khỏe con người bị tổn hại do ô nhiễm không khí gây ra. (Nguồn: Wiki)

Đây là nghiên cứu đầu tiên phân biệt rõ các nguồn gây nên ô nhiễm không khí ngoài trời như giao thông đường bộ, nhiên liệu hóa thạch và các nguồn khác. Nghiên cứu cũng đưa ra ước tính số người thiệt mạng do từng nguồn ô nhiễm gây ra.

Một phần ba số ca chết người không tự nhiên có nguyên nhân trực tiếp từ việc sử dụng nhiên liệu có khói như gỗ và than để sưởi ấm, nấu ăn và sử dụng các máy phát điện chạy dầu không sạch. 1/2 trong số 645.000 người Ấn Độ và 1/3 của 1,4 triệu người Trung Quốc hàng năm mất mạng vì ô nhiễm không khí ngoài trời là do nguyên nhân trực tiếp từ việc sử dụng nhiên liệu gia dụng.

Ô nhiễm không khí tại Ấn Độ. (Nguồn: Wiki)
Ô nhiễm không khí tại Ấn Độ. (Nguồn: Wiki)

Tuy nhiên, theo giáo sư Jos Lelieveld của Viện Hóa học Đức, người đứng đầu nghiên cứu này, một điều gây ngạc nhiên hơn là tác động đáng kể của chất thải nông nghiệp amoniac. 1/5 tổng số ca tử vong toàn cầu có nguyên nhân từ loại chất bốc hơi này, có nguồn gốc từ gia súc, gia cầm và việc sử dụng phân bón quá mức.

Khí amoniac phản ứng với các loại khói từ phương tiện giao thông và khí công nghiệp tạo ra những hạt rất nhỏ. Những hạt này là nguyên nhân lớn nhất dẫn tới những ca chết người vì ô nhiễm không khí tại miền đông Mỹ, Nhật Bản và châu Âu. Giáo sư Lelieveld cho biết tại Anh, chất ô nhiễm nông nghiệp góp phần gây ra 48% số ca chết không tự nhiên.

Ô nhiễm không khí do dùng than củi tại Ấn Độ. (Nguồn: Wiki)
Ô nhiễm không khí do dùng than củi tại Ấn Độ. (Nguồn: Wiki)

Ô nhiễm từ giao thông gây ra 1/5 số ca tử vong không tự nhiên ở các nước phát triển, và 5% trên toàn thế giới, tuy nhiên có thể sẽ gia tăng vì số lượng xe hơi trên đường phố khắp mọi nơi đang nhiều lên.

Ô nhiễm không khí từ các nhà máy năng lượng, chủ yếu là nhà máy nhiệt điện chạy than, đóng góp vào 1/7 số người chết. Đây là nguyên nhân lớn nhất gây chết người vì ô nhiễm không khí ở Mỹ, gây ra 1/3 trong tổng số 55.000 người chết hàng năm.

Ô nhiễm không khí tự nhiên, chủ yếu là do bụi bẩn ở các vùng khí hậu khô gây ra gần 1/5 tổng số người chết vì ô nhiễm không khí toàn cầu. Đây là nguồn gây chết người lớn ở các nước khô hanh, chịu trách nhiệm cho 92% cái chết do ô nhiễm không khí ở Ai Cập và 81% ở Iran.

Minh Trí tổng hợp