Trương Kiện (Zhang Jian), nhà hoạt động dân chủ, nhân chứng trong sự kiện Lục Tứ (4/6) đang sống lưu vong ở Pháp đột nhiên bạo bệnh qua đời. Giới dân chủ ở nước ngoài bày tỏ đau buồn trước hung tin, nhưng nhiều người cũng đặt câu hỏi về nguyên nhân cái chết bất ngờ của ông.

Ông Hàn Vinh Lợi (Han Rongli), bạn của Trương Kiện, đã đăng tải trên Twitter vào ngày 23/4 cho biết, ông Trương bất ngờ phát bệnh trên chuyến bay từ Bangkok, Thái Lan, trở về Paris, Pháp, sau hồi cấp cứu không thành đã tử vong. Đại sứ quán Pháp tại Đức thông báo cho cảnh sát Pháp về cái chết của ông Trường Kiện, cảnh sát sau đó đã chuyển lời cho người chủ nhà của ông Trương.

Nhân chứng có mặt tại quảng trường Thiên An Môn cách đây 30 năm

Ông Trương Kiện ra đi trong bối cảnh sắp đến ngày lễ kỷ niệm 30 năm thảm sát Lục Tứ, đây là phong trào dân chủ do học sinh, sinh viên Trung Quốc khởi xướng. Đảng Cộng Sản Trung Quốc (ĐCSTQ) dùng thiết quân luật, sử dụng súng ống, xe tăng, xe thiết giáp dùng trong chiến tranh để trấn áp và tàn sát nhân mạng chính người dân nước họ trong cuộc biểu tình vào ngày 4/6/1989, tại quảng trường Thiên An Môn.

Trương Kiện nằm nghỉ ngơi trong phong trào Lục Tứ 30 năm trước. (Ảnh: 64memo.com).

Sound of Hope đưa tin, những cựu sinh viên lãnh đạo phong trào Lục Tứ gồm Vương Đan, Trương Bá Lạp, nhà hoạt động dân chủ Hoa Kỳ Đường Bá Kiều và Hồ Bình cùng bày tỏ sự thương tiếc cho cái chết của ông Trương Kiện.

Vương Đan viết rằng: “Trong nhiều năm qua, đôi khi chúng tôi có cùng quan điểm, đôi khi có những ý kiến khác nhau, nhưng trong mắt tôi, anh ấy luôn là chiến hữu của tôi. Chúng tôi có một quá khứ chung và những kỳ vọng chung. Bây giờ, anh ấy nghỉ ngơi rồi. Còn lại chúng tôi, lau sạch nước mắt, vẫn sẽ tiếp tục kiên trì. Trương Kiện nghỉ ngơi nhé!”.

Nghi vấn về cái chết bất thường

Ngoài việc nói lời chia buồn, Đường Bá Kiều còn tuyên bố, “Theo quan điểm Trương Kiện từng bị mất tích bí ẩn và nguyên nhân cái chết có nhiều điểm nghi vấn, tôi hy vọng các những nhân sỹ đối lập ở nước ngoài sẽ chú ý đến vấn đề này, và cùng nhau kêu gọi chính phủ Pháp và Thái Lan lập án điều tra vụ án theo hướng mưu sát. Điều này có liên quan đến sự sống còn của phong trào phản kháng (Lục Tứ) và an nguy của mỗi chúng tôi, hy vọng mọi người sẽ đồng tâm hiệp lực, điều tra rõ chân tướng sự việc!”.

Hiệp hội Viện trợ Trung Quốc của Hoa Kỳ, China Aid, cũng nói rằng, “nguyên nhân mắc bệnh và căn bệnh đột ngột chuyển biến xấu của Trương Kiện cần được các cơ quan y tế có thẩm quyền giám định”.

Người dùng Internet có nick name “Huózhe” nói: “Tôi không tin rằng ông ấy chết vì bệnh! Cá nhân tôi cảm thấy đó mưu tính của một số thế lực nào đó! Những nhân sỹ kháng nghị ĐCSTQ ở nước ngoài hãy chú ý an toàn!”.

Lịch sử cách đây 30 năm

Trương Kiện sinh năm 1970 tại quận Thông Châu, Bắc Kinh, là sinh viên Học Viện Giáo dục thể chất Bắc Kinh, trong phong trào Luc Tứ, lúc ấy ông 18 tuổi, được tổ chức tự phát của sinh viên chọn làm tổng đội trưởng duy trì trật tự ở Thiên An Môn.

Theo Apple Daily Hồng Kông, vào đêm ngày 3/6/1989, tiếng súng thủ đô Bắc Kinh đột nhiên vang lên. Trương Kiện đã quỳ xuống trước quân đội ĐCSTQ đang tiến lên bằng súng ống và hô to “Quân đội nhân dân yêu nhân dân!”, nhưng quân đội không quan tâm, họ vẫn cầm súng và lướt qua người ông.

Vào lúc 2 giờ sáng ngày 4/6/1989, Trương Kiện và đội trật tự đối đầu với quân đội ĐCSTQ ở góc đông bắc Quảng trường Thiên An Môn, hai bên cách nhau khoảng 10 mét.

Một sĩ quan quân đội lấy khẩu súng tiểu liên bắn 3 phát liên tiếp vào Trương Kiện, trong đó có 1 phát bắn trúng đầu gối chân xuyên thẳng qua xương cánh tay, 2 phát bắn hụt và chân trái của ông bị đạn sát thương. Sau đó Trương Kiện ngã xuống đất và bất tỉnh, khi tỉnh dậy thấy mình nằm trong bệnh viện, ông nằm Bệnh viện Đồng Nhân điều trị tận mấy táng, khi xuất viện, hồ sơ bệnh án của ông ghi là “thương tích do tai nạn”.

Viên đạn bằng chứng

Sau khi Trương Kiện sống lưu vong ở Pháp, đến tháng 6/2008 ông mới đi lấy viên đạn trong người ra và nói, “Đây là bằng chứng (giết hại nhân dân trong thảm sát Lục Tứ), tôi còn sống chính là chứng cứ”.

Viên đạn hiện được lưu giữ tại Nhà tưởng niệm Lục Tứ của Liên minh Hồng Kông ủng hộ các phong trào dân chủ yêu nước của Trung Quốc (The Hong Kong Alliance in Support of Patriotic Democratic Movements of China).

Trương Kiện cùng viên đạn chứng cứ Lục Tứ, ĐCSTQ thảm sát ít nhất 10.000 sinh viên, học sinh, thường dân trong phong trào. (Ảnh: ET ghép ảnh).

Trung Quốc cấm những điều liên quan đến Lục Tứ

Trong 30 năm qua, không giây phút nào ĐCSTQ không muốn Lục Tứ đi vào quên lãng. Trước khi Trương Kiện qua đời, trong năm nay ĐCSTQ đã kiểm duyệt và cấm phát hành 3 tác phẩm nghệ thuật có yếu tố Lục Tứ, bao gồm:

Bài hát Ren jian dao (Tạm dịch: Đạo nhân gian) của ca sỹ Trương Học Hữu, vì ca từ có thể gợi lại ký ức về Lục Tứ nên đã bị xoá khỏi Apple Music phiên bản Trung Quốc cùng các website âm nhạc khác.

Một video quảng cáo máy ảnh của nhà sản xuất Leica Đức cũng bị kiểm duyệt, do nội dung chính liên quan đến “anh hùng Tank Man” – biểu tượng Lục Tứ – ông Vương Duy Lâm.

Chuỗi phim truyền hình Chimerica (Tạm dịch: Hư không) của truyền thông Anh, lấy bối cảnh Lục Tứ, và Tank Man làm chủ đạo – và bộ phim cũng bị liệt vào danh sách đen của Trung Quốc.

Lục Tứ
Cứ nhắc đến Tank Man khiến người ta nhớ đến Lục Tứ. (Ảnh: ET ghép ảnh).

 

Hà Hoa

Xem thêm: