Sau nhiều năm nỗ lực tìm cách đưa cựu lính phát xít Đức Jakiw Palij (95 tuổi) ra khỏi Mỹ, chính quyền nước này cuối cùng đã trục xuất ông vào hôm 21/8.  

Jakiw Palij bị phát hiện là cựu lính phát xít Đức cách đây 25 năm, sau khi các nhà điều tra Mỹ chất vấn ông về Thế chế II. Ông ta cũng thừa nhận đã nói dối rằng mình là một nông dân và công nhân nhà máy để được vào Mỹ.

Ông Palij sống lặng lẽ ở Mỹ trong nhiềm năm và là người vẽ phác thảo cho tới khi nghỉ hưu. Sau đó, ông bị các nhà điều tra tìm thấy tên trong danh sách lính canh trại tù của Đức Quốc Xã. Một người khác từng làm việc với ông cũng tiết lộ “Palij đang sống đâu đó ở Mỹ”.

Trong khi trả lời các nhà điều tra thuộc Bộ Tư Pháp Mỹ, ông Palij nói: “Tôi sẽ không bao giờ có visa nếu tôi khai thật. Mọi người đều nói dối”.

Năm 2003, một Thẩm phán đã tước quyền công dân của Palij vì “tham gia vào các hành vi chống lại dân thường Do Thái” trong lúc làm lính bảo vệ trại tù Trawniki ở Ba Lan, khi nước này bị Đức chiếm đóng.

Tuy nhiên, vì Đức, Ba Lan, Ukraina và các nước khác đã từ chối tiếp nhận, cựu lính phát xít tiếp tục sống trong tình trạng “không rõ ràng” trong một căn nhà 2 tầng ở Queens, New York (Mỹ) cùng với vợ mình, bà Maria (86 tuổi).

Mỹ trục xuất cựu lính gác trại tù phát xít Đức 95 tuổi về nước
Bức ảnh chụp ông Palij do Bộ Tư Pháp Mỹ cung cấp vào năm 1957. (Ảnh: AP)

Chính điều này đã khiến nhiều người sống trong khu phố đó thường xuyên đến biểu tình và nói với người xung quanh rằng “hàng xóm của các bạn là phát xít”.

Theo Bộ Tư pháp, Palij phục vụ tại trại tù Trawniki vào năm 1943. Cùng năm đó, 6.000 tù nhân trong trại này và hàng chục nghìn tù nhân khác bị giam giữ tại Ba Lan bị tàn sát. Ông Palij thừa nhận đã làm việc tại Trawniki nhưng phủ nhận sự can thiệp vào các tội ác chiến tranh.

Tháng 9/2017, tất cả 29 đại biểu của tiểu bang New York đã ký một bức thư kêu gọi Bộ Ngoại giao phải trục xuất Palij.

Đại sứ Mỹ tại Đức, ông Richard Grenell, hồi đầu năm nay cho biết, Tổng thống Trump đã chỉ thị ưu tiên trục xuất Palij. Theo Đại sứ, chính phủ mới của Đức đã đồng ý nhận hồi hương ông Palij. Việc trục xuất này đã được tiến hành sau nhiều vòng đàm phán ngoại giao giữa 2 nước.

Ông Grenell trao đổi với các phóng viên rằng, “cuộc đàm phán rất khó khăn” vì Palij không phải là công dân Đức và không quốc tịch sau khi bị tước quốc tịch Mỹ, nhưng “bổn phận đạo đức” khi tham gia như “một người phục vụ của chính phủ Đức đã được chấp nhận”.

Đoạn video từ ABC News cho thấy, ông Palij được đưa ra khỏi căn hộ của mình trên một chiếc cáng đôi trong hôm 20/8.

Luật sư của Palij, ông Ivars Berzins, đã không trả lời điện thoại hoặc tin nhắn email.

Palij đã xuống sân bay tại thành phố Duesseldorf, phía tây Đức hôm 21/8. Chính quyền địa phương ở quận Warendorf, gần Muenster, cho biết Palij sẽ được đưa đến một cơ sở chăm sóc tại thị trấn Ahlen.

Trước đó, các công tố viên Đức nói rằng, dường như không có đủ bằng chứng để cáo buộc Palij với tội ác chiến tranh. Tuy nhiên, hiện nay họ cho rằng cần xem xét vụ việc này.

Trawniki là một trại huấn luyện mọi người tàn sát người Do Thái ở Ba Lan. Ông Palij đã nhập cảnh Mỹ vào năm 1949 theo một đạo luật nhằm giúp những người tị nạn từ châu Âu sau chiến tranh.

Ông nói với các quan chức phụ trách vấn đề nhập cư rằng, mình làm việc trong một tiệm bán đồ gỗ và trang trại ở Ba Lan do Đức Quốc Xã chiếm đóng, sau đó đến một trang trại khác và cuối cùng là trong một nhà máy bọc nệm của Đức. Palij nói không bao giờ phục vụ trong quân đội.

Mỹ trục xuất cựu lính gác trại tù phát xít Đức 95 tuổi về nước
Các lính canh tại tại Trawniki vào năm 1942. (Ảnh: AP)

Trên thực tế, các quan chức cho rằng, Palij đã đóng một vai trò quan trọng trong việc phát xít tiêu diệt người Do Thái ở Ba Lan và là một lính canh, bảo vệ vũ trang tại Trawniki. Sau chiến tranh, Palij duy trì liên lạc với những binh lính của Đức Quốc Xã khác.

Bắt đầu từ năm 1990, Mỹ đã yêu cầu Nga và các nước khác lập hồ sơ về Palij. Lần đầu tiên họ chất vấn ông là vào năm 1993.

Sau cuộc thẩm vấn lần thứ hai trong năm 2001, ông Palij mới ký một văn bản thừa nhận là một lính canh tại Trawniki và là thành viên của Tiểu đoàn Streibel.

Ước tính có khoảng 10.000 cựu binh của phát xít Đức đã tới Mỹ sau Thế chiến II.

Bộ Tư pháp Mỹ cũng đã đưa ra các thủ tục tố tụng pháp lý chống lại 137 nghi phạm phát xít. Một nửa số đó bị trục xuất, dẫn độ hoặc tự nguyện rời khỏi. Ở số còn lại, 28 người đã chết trong khi các vụ án của họ đang chờ xử lý và 9 người bị trục xuất nhưng cũng qua đời tại Mỹ vì không có quốc gia nào khác sẵn sàng tiếp nhận họ.

Bạch Dương

Từ Khóa: