Reuters ngày 6/12 đưa tin, Trung Quốc đã phản ứng dữ dội việc Tổng thống Donald Trump phê chuẩn đạo luật ủng hộ người biểu tình Hồng Kông vào cuối tháng 11 vừa qua. Nhưng dự luật Duy Ngô Nhĩ được Hạ viện Mỹ thông qua hôm 03/12 còn cứng rắn hơn. Đây là lần đầu tiên một dự luật yêu cầu trừng phạt các quan chức cấp cao của Trung Quốc. Điều này có thể sẽ làm tổn thương quá trình đàm phán thương mại Mỹ-Trung.

Dự luật cho phép chính quyền Mỹ xác định và trừng phạt quan chức bị xem là chịu trách nhiệm trong việc giam hàng loạt thành viên nhóm dân tộc thiểu số Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ ở khu tự trị Tân Cương.

Các nguồn tin của Nghị viện Mỹ cho biết, dự luật Duy Ngô Nhĩ sẽ tăng cường kiểm soát chặt chẽ xuất khẩu công nghệ của Mỹ cho Trung Quốc, bao gồm các mặt hàng, thiết bị có thể được sử dụng để giám sát quyền riêng tư, quyền tự do di chuyển và các quyền cơ bản khác của con người, bao gồm cả công nghệ nhận dạng khuôn mặt và giọng nói.

Trung Quốc đã phản ứng gay gắt khi dự luật đang trong quá trình tiến đến biểu quyết ở Thượng viện và ký thông qua của Tổng thống Donald Trump để trở thành luật. Dự luật yêu cầu Tổng thống Mỹ trong vòng 4 tháng từ khi ban hành luật, đệ trình lên Nghị viện danh sách các quan chức Trung Quốc bị coi là chịu trách nhiệm hoặc đồng lõa các vi phạm nhân quyền ở Tân Cương. 

Các thành viên cao cấp của cả Nghị viện và chính quyền Tổng thống Trump đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc Trung Quốc giam giữ ít nhất một triệu người Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ (theo số liệu của Liên hợp quốc), ở vùng tây bắc Tân Cương là một sự lạm dụng nghiêm trọng quyền con người và tự do tôn giáo. 

Victor Shih, Phó giáo sư về quan hệ Trung Quốc và Thái Bình Dương tại Đại học California, San Diego cho biết, công nghệ giám sát hàng loạt là hoạt động kinh doanh lớn ở Trung Quốc và một số công ty công nghệ có thể bị tổn thương nếu dự luật này được thông qua.

Năm 2017, Trung Quốc đã chi khoảng 1,24 nghìn tỷ nhân dân tệ (176 tỷ USD) cho an ninh trong nước, chiếm 6,1% tổng chi tiêu của chính phủ và nhiều hơn số tiền chi cho quân đội. Ngân sách cho an ninh nội bộ, trong đó công nghệ giám sát là một phần, đã tăng gấp đôi ở các khu vực như Tân Cương và Bắc Kinh.

Ông Shih cho biết thêm, dự luật sẽ ảnh hưởng đến khả năng tiếp nhận công nghệ từ Mỹ của các công ty Trung Quốc và điều này sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển sản phẩm của các công ty này. Ông nói rằng nó cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng niêm yết của các công ty Trung Quốc trên thị trường Mỹ. Trong số các nhà đầu tư của các công ty công nghệ giám sát, có các thành viên gia đình của giới thượng lưu chính trị Trung Quốc. Bọn họ sẽ có thể bị thiệt hại tài chính nặng nề nếu dự luật trở thành luật.