Ngoại trưởng Hoa Kỳ Rex Tillerson cho biết các nước châu Phi cần thận trọng không để mất chủ quyền khi họ chấp nhận khoản vay từ Trung Quốc, đối tác thương mại lớn nhất của châu lục này, theo Reuters.

Nếu các chính phủ chấp nhận khoản vay của Trung Quốc và “gặp rắc rối”, “nó có thể” mất quyền kiểm soát cơ sở hạ tầng của chính mình hoặc các nguồn lực của nếu bị vỡ nợ”.

Ngoại trưởng Tillerson đang có chuyến thăm ngoại giao đầu tiên của mình tới Châu Phi để tăng cường liên minh an ninh trên một lục địa ngày càng chuyển hướng sang Bắc Kinh để tìm kiếm giúp đỡ và thương mại.

Tillerson nói tại một cuộc họp báo ở thủ đô Ethiopia: “Chúng tôi không có cách nào trông chừng những đồng đô la Trung Quốc từ châu Phi. Điều quan trọng là các nước châu Phi phải cân nhắc kỹ lưỡng các điều khoản của những hiệp định này và không mất đi chủ quyền của họ”.

Ngoại trưởng Tillerson
Ngoại trưởng Tillerson đang có chuyến thăm ngoại giao đầu tiên của mình tới Châu Phi. (Ảnh: Reuters)

Hoa Kỳ là nhà viện trợ hàng đầu cho châu Phi, nhưng Trung Quốc đã vượt lên như một đối tác thương mại trong năm 2009. Bắc Kinh đã bơm hàng tỉ USD vào các dự án cơ sở hạ tầng, mặc dù các nhà phê bình nói rằng việc sử dụng các công ty và lao động Trung Quốc làm suy giảm giá trị của họ.

Ông Tillerson cho biết các khoản đầu tư của Trung Quốc “không tạo ra việc làm đáng kể ở địa phương” và chỉ trích cách Bắc Kinh tạo ra các khoản vay cho chính phủ châu Phi.

Nếu chính phủ chấp nhận khoản vay của Trung Quốc và “gặp rắc rối”, ông nói, “nó có thể” mất quyền kiểm soát đối với các cơ sở hạ tầng của chính mình hoặc các nguồn lực của chính mình thông qua việc vỡ nợ “.

Việc Trung Quốc cho vay vào châu lục này đã hứng chịu các chỉ trích từ một số người châu Phi, họ nói rằng chương trình nghị sự của Trung Quốc là để nuôi dưỡng sự thèm khát của họ đối với các nguyên liệu ở châu Phi như dầu, gỗ và khoáng sản, và các hợp đồng an toàn cho các công ty của họ.

Ví dụ như Kenya, đã khánh thành một đường xe lửa trị giá 3,2 tỷ USD do Trung Quốc tài trợ vào năm ngoái. Trong ba năm qua, Kenya đã nhận được hơn 100 triệu USD hàng năm trong hỗ trợ an ninh của Hoa Kỳ.

Ngoại trưởng Tillerson đã tới Ethiopia, nước đông dân thứ 2 của châu Phi vào thứ Tư 4/3, và đến thăm trụ sở Liên Hiệp Châu Phi hôm thứ Năm. Tổ hợp này được tài trợ và xây dựng bởi Trung Quốc và được xem như là một biểu tượng của sự ảnh hưởng của Bắc Kinh đối với lục địa này.

Ethiopia là nơi có một số đầu tư lớn nhất của Bắc Kinh, từ đường sắt đến Djibouti mở cửa vào năm ngoái cho đến các nhà máy và khu công nghiệp.

Ngoại trưởng Tillerson
Ngoại trưởng Tillerson đến Etiopia. (Ảnh: Reuters)

Đầu tuần này, ông Tillerson đã chỉ trích “cách tiếp cận của Trung Quốc” đối với châu Phi mà ông khuyến khích phụ thuộc vào “các hợp đồng mờ ám” và “những thực tiễn vay nợ”.

Thủ tướng của Ethiopia đã đột ngột từ chức vào tháng trước và tình trạng khẩn cấp đã được ban bố nhưng các cuộc biểu tình ở khu vực Oromia vẫn tiếp tục.

Tillerson nói sau khi gặp người đồng cấp Ethiopia là Workneh Gebeyehu rằng, câu trả lời cho những bất ổn chính trị ở Ethiopia là cần sự tự do lớn hơn. Ông nói: “Điều quan trọng là đất nước phải vượt qua tình trạng khẩn cấp càng sớm càng tốt”.

Ngoại trưởng Tillerson gặp Thủ tướng Etiopia. (Ảnh: Reuters)

Ngoại trưởng Tillerson cũng lặp lại lời kêu gọi các quốc gia châu Phi cắt giảm quan hệ với Triều Tiên. Triều Tiên có hơn mười đại sứ quán ở các nước Châu Phi.

Chính quyền Tổng thống Trump cho biết Bình Nhưỡng kiếm được tiền tệ từ các hợp đồng vũ khí với chính phủ châu Phi và buôn bán các bộ phận động vật hoang dã từ châu Phi.

Ngoại trưởng Tillerson sẽ bay đến Djibouti, nước có các căn cứ quân sự thuộc sở hữu của Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Pháp và Ý.

Minh Đức