Tóm tắt bài viết

  • Một trong năm "người bán sách", ông Lam Wing-kee, 63 tuổi, từ chính kinh nghiệm bản thân mình, ông biết được hậu quả của sự thay đổi dự luật dẫn độ này là gì, cũng như cách mà ĐCSTQ sẽ hành xử là như thế nào.
  • "Nếu dự luật dẫn độ được thông qua, bạn sẽ không thể đăng các bài viết trên phương tiện truyền thông xã hội của bạn về nhân quyền ở Hồng Kông, Tây Tạng, Tân Cương và về sự độc lập của Đài Loan", ông Lâm nói.
  • "Bạn sẽ đối mặt với các cáo buộc về "chủ nghĩa chia rẽ", thậm chí ngay cả bạn lên tiếng ở ngoài Trung Quốc. Người nước ngoài lên tiếng về những vấn đề này sẽ gặp nguy hiểm khi quá cảnh ở Hồng Kông".

Hong Kong Free Press (HKFP) hôm 29/6, đã đăng tải một bài viết của tác giả Benedict Rogers cho biết về mức độ rủi ro từ dự luật dẫn độ đề xuất của Hồng Kông. Trong bài viết, một “người bán sách” nói rằng: “Cộng đồng quốc tế phải thức tỉnh và không tập trung sự chú ý của họ chỉ vào nền kinh tế Trung Quốc”.

Vào ngày 24/10/2015, ông Lâm Vinh Cơ (Lam Wing-kee), đã bị bắt khi ông qua biên giới vào Trung Quốc đại lục ở Thâm Quyến. Ông Lâm là người quản lý một cửa hàng sách và kinh doanh xuất bản ở Causeway Bay, Hồng Kông. Cửa hàng của ông bán những cuốn sách phê phán lãnh đạo Trung Quốc. 

“Nếu luật dẫn độ được thông qua, nó là một bản án tử hình cho Hồng Kông”, ông Lâm Vinh Cơ, 63 tuổi, nói với tác giả trong một quán cà phê đông đúc ở Đài Bắc, Đài Loan.

“Bắc Kinh sẽ sử dụng luật này để kiểm soát Hồng Kông hoàn toàn. Tự do ngôn luận sẽ mất đi. Trong quá khứ, chế độ đã bắt cóc những người chỉ trích nó giống như tôi một cách bất hợp pháp. Với luật này, họ sẽ bắt cóc những người chỉ trích họ một cách hợp pháp”, ông Lâm nói. 

Ông Lâm từ chính kinh nghiệm trực tiếp của bản thân mình, ông biết được hậu quả của sự thay đổi dự luật dẫn độ này là gì, cũng như cách mà Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) sẽ hành xử như thế nào.

Ông Lam Wing-kee. (Ảnh: Holmes Chan/HKFP)

Sau khi bị bắt, ông Lâm đã trải qua một cơn ác mộng kéo dài tám tháng. Đầu tiên, ông bị cầm tù ở Ninh Ba (Ningbo), và sau đó chuyển đến Thiều Quan (Shaoguan), một thị trấn miền núi nhỏ ở tỉnh Quảng Đông, và ở đây, ông được phân công làm việc trong một thư viện, vẫn tốt hơn so với trong nhà tù nhưng vẫn không tự do và hoàn toàn bị cắt đứt với thế giới bên ngoài.

“Tôi không bị hành hạ về mặt thể xác, nhưng về mặt tinh thần, tôi đã bị đe dọa và bị tẩy não”, ông nói.

videoinfo__video3.dkn.tv||12a233d52__

Lần đầu bị bắt, ông Lâm bị cưỡng chế ký 2 bản tuyên bố, gồm: Từ bỏ quyền được thông báo cho gia đình của ông về nơi ở; và quyền có luật sư. Trong tám tháng, ông bị giữ ở Trung Quốc và buộc phải viết những lời thú tội hơn 20 lần.

Vài lần ông được quay phim, phía sau ông là một người thẩm vấn và ông không thể nhìn thấy người này. Những điều ông trả lời thẩm vấn đã được phát sóng trên truyền hình quốc gia – là một trong nhiều lời thú tội truyền hình cưỡng chế – điều đã trở thành đặc trưng của chính quyền Trung Quốc dưới thời ông Tập Cận Bình

“Nếu tôi không viết những gì họ muốn tôi viết, họ sẽ viết nó cho tôi”, ông Lâm nói. “Nếu những lời thú nhận của tôi không thỏa đáng, họ sẽ nói cho tôi những gì để viết”.

Khi ông chất vấn rằng ông đã phạm tội gì, những người thẩm vấn ông nói với ông một cách đơn giản: “Nếu chúng tôi nói ông đã phạm tội, nghĩa là ông đã phạm tội”.

“Tôi chưa bao giờ ra tòa, tôi chưa bao giờ thấy một vị thẩm phán”, ông nói. Ông bị buộc tội là một kẻ phản cách mạng, gây tổn hại cho ĐCSTQ và cố gắng chia rẽ dân tộc.

5 người bán sách ở Hồng Kông

Ông Lâm Vinh Cơ là một trong 5 người bán sách ở Hồng Kông đã biến mất từng người một trong quý cuối cùng của năm 2015. Trong số đó, hiện nay có ông Quế Dân Hải (Gui Minhai) bị giam giữ ở Ninh Ba.

Ông Quế Dân Hải đã bị bắt cóc tại nhà trong một kỳ nghỉ ở Thái Lan vào tháng 10/ 2015. Lee Bo, bi bắt cóc vào tháng trước. Lu Bo và Zhang Zhiping, cũng đã mất tích. Và trong khi những người bán sách bị mất tích thì công ty của họ bị mua trọn một cách bí ẩn. Theo ông Lâm, những người mua được cử tới bởi Bắc Kinh. 

Ông Quế, là một công dân Thụy Điển, được cho là đã được phóng thích vào tháng 1/2018 sau khi bị giam giữ tại Ninh Ba, và ông đã lên một chuyến tàu đi cùng các nhà ngoại giao Thụy Điển để rời khỏi đất nước. Vào phút cuối, ông bị cảnh sát Trung Quốc cướp ra khỏi tàu và bị đưa trở lại nhà giam.

(Ảnh chụp màn hình/ Hong Kong Free Press – HKFP)

Tại sao họ lại bị nhắm mục tiêu, theo ông Lâm, tất cả là do một tài liệu mà Quế Minh Hải bị cáo buộc sở hữu, nó liên quan tới một chuyện tình của ông Tập Cận Bình đã có khi ông là phó Bí thư tỉnh ủy Phúc Kiến năm 1999. 

“Không ai biết được liệu tài liệu này có là thật, nhưng Tập Cận Bình rõ ràng là rất quan tâm đến nó”, ông Lâm nói.

Vào tháng 6/2016, Lâm được đưa trở lại Hồng Kông, không phải vì để được trả tự do mà để nhằm tìm kiếm thu hồi chiếc máy tính của ông, trong đó có thông tin chi tiết về một số khách hàng của nhà sách.

Sau một loạt các cuộc gặp gỡ với các đồng nghiệp để lấy lại máy tính, và theo như những chỉ dẫn, ông sẽ phải trao lại chiếc máy tính có chi tiết người mua cho những người giám sát ông. Rồi ông sẽ quay trở về với cuộc sống bị kìm kẹp của mình nơi vùng núi Quảng Đông với tư cách là một thủ thư, dưới sự kiểm soát của chế độ. Ông đã được đề nghị một cơ hội việc làm trong tương lai, đó là được làm việc trong một cửa hàng sách của riêng mình nhưng thuộc sở hữu của Bắc Kinh, và làm gián điệp cho chế độ Trung Quốc.

‘Tắt điện thoại vào phút cuối và đổi hướng hành trình’

Nhưng Lâm Vinh Cơ đã quyết định làm theo cách của riêng mình, ông đã chuyển hướng hành trình vào phút cuối.

Lâm mô tả chi tiết sự việc, bao gồm thực tế rằng ông đi cùng với các quan chức đại lục Trung Quốc, họ đã giao cho ông một chiếc điện thoại di động và một thiết bị theo dõi. Bất cứ khi nào ông muốn rời khỏi khách sạn, ông phải thông báo với những người trông coi ông, và ông đã nhận được cảnh báo là không bao giờ được tắt điện thoại.

Trên đường đi, sau khi dừng chân hút 3 điếu thuốc, ông Lâm đã suy nghĩ lại.

“Tôi không muốn bị ĐCSTQ kiểm soát hoặc mất đi tự do của mình”, ông nói.

“Họ muốn biến cửa hàng sách và công ty xuất bản từ một công ty tin tưởng vào quyền tự do ngôn luận trở thành một trung tâm giám sát ngôn luận. Tôi không thể làm điều đó”.

“Tôi sợ rằng nếu tôi giao nộp máy tính của mình, chế độ này sẽ bắt giữ hoặc truy tố tất cả các khách hàng của tôi. Tôi không thể làm điều đó được. Tôi đã nghĩ, nếu tôi công khai và nói với những người Hồng Kông về sự thật, tôi có thể cứu được vài người”, ông nói. “Nhưng tôi đối mặt với một vấn đề nan giải. Tôi có thể gây nguy hiểm cho các đồng nghiệp của mình. Nhưng họ không thể lên tiếng vì họ đều có người thân ở Trung Quốc. Tôi nhận ra rằng mình là người duy nhất có thể tiết lộ sự thật”.

Và vậy là, vào phút cuối, trên con đường đến biên giới, Lâm đã tắt điện thoại di động, hủy bỏ hành trình, ông mượn một chiếc điện thoại khác, gọi điện cho một luật sư ủng hộ dân chủ nổi tiếng và công khai sự việc.

videoinfo__video3.dkn.tv||96ee2de6b__

‘Cộng đồng quốc tế phải thức tỉnh’

Trong ba năm qua, Lâm Vinh Cơ bị theo dõi thường xuyên ở Hồng Kông.

Chính phủ Hồng Kông, ông nói, “đã giả vờ liên lạc với Bắc Kinh” về trường hợp của ông nhưng thực tế không giúp được gì. Ông lo sợ rằng nếu dự luật dẫn độ được thông qua, ông có thể bị đưa trở lại đại lục – và đó là lý do vì sao ông rời Hồng Kông.

“Nếu dự luật dẫn độ được thông qua, bạn sẽ không thể đăng các bài viết trên phương tiện truyền thông xã hội của bạn về nhân quyền ở Hồng Kông, Tây Tạng, Tân Cương và về sự độc lập của Đài Loan”, ông nói.

“Bạn sẽ đối mặt với các cáo buộc về “chủ nghĩa chia rẽ”, thậm chí ngay cả bạn lên tiếng ở ngoài Trung Quốc. Người nước ngoài lên tiếng về những vấn đề này sẽ gặp nguy hiểm khi quá cảnh ở Hồng Kông. Nếu bạn đã nói điều gì đó về Trung Quốc và bạn đang quá cảnh ở Hồng Kông, chính quyền Trung Quốc có thể bắt bạn ở đó. Cho tới nay, Hồng Kông chỉ trục xuất các nhà chỉ trích. Nhưng theo luật này, nó có thể gửi họ tới đại lục”.

Ông Lâm không chắc về tương lai của mình. Nhưng có một điều ông nhận thức rất rõ: “Cộng đồng quốc tế phải thức tỉnh và không tập trung sự chú ý của họ chỉ vào nền kinh tế Trung Quốc”, ông nói.

“Họ phải quan tâm nhiều hơn đến tình hình nhân quyền, không chỉ ở Trung Quốc đại lục mà cả ở Hồng Kông. Chúng ta đã có người tị nạn Hồng Kông. Tôi hy vọng rằng nhiều quốc gia hơn nữa sẽ chuẩn bị đón nhận thêm nhiều người xin tị nạn từ Hồng Kông. Và tôi hy vọng thế giới sẽ lên tiếng chống lại dự luật dẫn độ được đề xuất”.

Tác giả Benedict Rogers, là một nhà văn, một nhà hoạt động nhân quyền chuyên về Châu Á. Ông là tác giả của 6 cuốn sách, bao gồm cuốn: Burma: A Nation at the Crossroads (Tạm dịch: Miến Điện: Một quốc gia ở Ngã tư đường). Ông cũng là cựu ứng viên nghị viện và đồng sáng lập và Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân quyền của Đảng Bảo thủ ở Vương quốc Anh. Ông Ben sống ở Hồng Kông từ năm 1997-2002 và đi lại thường xuyên trong khu vực. Ông cũng là người sáng lập và chủ tịch của tổ chức phi chính phủ Hong Kong Watch.

Thành Minh (lược dịch)