Với ưu tiên hàng đầu là thỏa thuận thương mại với Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã giữ khoảng cách với lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un để tập trung vào ông Trump, theo ông Katsuji Nakazawa, biên tập viên của tờ Nikkei Asian Review.

Từng có 7 năm ở Trung Quốc với tư cách là phóng viên và sau đó là trưởng văn phòng Nikkei ở Trung Quốc, ông Nakazawa cho hay nếu hội nghị thượng đỉnh tại Hà Nội giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un diễn ra theo kế hoạch, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình được cho là sẽ đón ông Kim ngay sau đó, vào khoảng chiều ngày 4/3.

Tuy nhiên, thất bại của hội nghị thượng đỉnh Hà Nội đã xóa bỏ điểm dừng của ông Kim ở Bắc Kinh, cùng với nó là cơ hội để ông Tập và ông Kim thảo luận về cách đối phó với những khúc mắc mới nhất trong quan hệ Mỹ – Triều. Đoàn tàu bọc thép đặc biệt chở nhà lãnh đạo trẻ tuổi cô độc tiến thẳng qua Trung Quốc tới biên giới Triều Tiên mà không dừng lại ở Bắc Kinh.

Trước hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Triều tại Hà Nội vào ngày 27-28 /2, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nói rằng ông “không vội vàng gì” về phi hạt nhân hóa của Triều Tiên, hạ thấp sự kỳ vọng ở trong và ngoài nước cho sự kiện cấp cao này. Đồng thời, ông Trump tiếp tục gửi thông điệp tích cực về mối quan hệ Mỹ – Triều, tạo ấn tượng rằng mọi thứ đang tiến triển thuận lợi. Nhưng ở Hà Nội, ông Trump đột ngột rời khỏi bàn đàm phán.

Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un và Tổng thống Mỹ Donald Trump đi bộ qua một hồ bơi ở khách sạn Metropole trong hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều lần thứ hai tại Hà Nội, Việt Nam vào ngày 28/2. (Ảnh: Reuters).
Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un và Tổng thống Mỹ Donald Trump đi bộ qua một hồ bơi ở khách sạn Metropole trong hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Triều lần thứ hai tại Hà Nội, Việt Nam vào ngày 28/2. (Ảnh: Reuters).

Làm thế nào Kim có thể hoàn toàn hiểu sai tình huống? Khi đoàn tàu chở ông Kim quay trở về, thì việc đổ lỗi đã bắt đầu. Ông Tập lùi lại, tránh xa khỏi đồng minh Triều Tiên của mình, ông Nakazawa nhận xét.

“Thật nguy hiểm nếu ông Tập gặp ông Kim tại thời điểm này”, một chuyên gia Trung Quốc về các vấn đề quốc tế giải thích.

“Ông Kim đã thể hiện một lập trường cứng rắn chống lại ông Trump và đã thất bại. Ông Tập có thể bị đổ lỗi một phần cho cuộc đụng độ, với tư cách là ‘người ủng hộ’ Triều Tiên. Điều đó sẽ có tác động tiêu cực đến các cuộc đàm phán thương mại Mỹ-Trung”, vị chuyên gia này nhận định.

Ông Tập đã có những cuộc nói chuyện với Kim 4 lần trong năm qua. Một cuộc họp ở Bắc Kinh trên đường ông Kim trở về từ Hà Nội, sẽ là lần thứ năm. Sẽ không hề ngạc nhiên khi thế giới tin rằng Trung Quốc có ảnh hưởng đáng kể đến hành động của ông Kim.

Ông Tập và ông Kim đi bộ cùng nhau trong một cuộc họp tại Đại Liên, ở phía đông bắc tỉnh Liêu Ninh của Trung Quốc, vào tháng 5/2018. Ông Trump nghi ngờ thái độ của ông Kim đối với Mỹ đã cứng rắn hơn sau cuộc họp đó. (Ảnh: AP)
Ông Tập và ông Kim đi bộ cùng nhau trong một cuộc họp tại Đại Liên, ở phía đông bắc tỉnh Liêu Ninh của Trung Quốc, vào tháng 5/2018. Ông Trump nghi ngờ thái độ của ông Kim đối với Mỹ đã cứng rắn hơn sau cuộc họp đó. (Ảnh: AP)

Ông Trump đã nói như vậy vào năm ngoái khi ông ban đầu hủy bỏ kế hoạch cho hội nghị thượng đỉnh đầu tiên của mình với ông Kim. Tổng thống Mỹ đã tỏ ra bất mãn trước việc Trung Quốc thao túng phía sau hậu trường, một lý do có khả năng khiến Triều Tiên có một đường lối cứng rắn hơn vào thời điểm đó. Ngay trước khi hủy bỏ, ông Kim đã gặp ông Tập tại thành phố Đại Liên, phía đông bắc Trung Quốc, ông Nakazawa lưu ý.

Mặc dù ông Trump đã nhanh chóng đảo ngược quyết định của mình, tiếp tục tổ chức một hội nghị thượng đỉnh với ông Kim tại Singapore, nhưng sự ngờ vực của ông Trump đối với Trung Quốc là vẫn còn.

Theo ông Nakazawa, đã có một sự nghi ngờ kéo dài ở Mỹ, rằng Bắc Kinh rất mưu mẹo, xảo quyệt, đang thao túng phía sau hậu trường, để bảo vệ lợi ích của Trung Quốc trên bán đảo Triều Tiên, và đang gây áp lực buộc Triều Tiên không được thỏa hiệp với người Mỹ quá dễ dàng.

Nếu ông Tập gặp ông Kim sau hội nghị thượng đỉnh Hà Nội, sẽ chỉ ‘đổ thêm dầu’ vào những nghi ngờ như vậy.

Trung Quốc cũng không thể chấp nhận Triều Tiên là “cường quốc hạt nhân”. Đối với Bắc Kinh, một thành viên thường trực đáng ‘hãnh diện’ của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, thì chỉ cần có một cường quốc hạt nhân duy nhất ở Đông Á, đó là Trung Quốc.

Tất nhiên, ông Tập có thể bắt tay vào những nỗ lực, thuyết phục ông Kim từ bỏ vũ khí hạt nhân của mình theo ý muốn của Tổng thống Trump. Nhưng thật khó để nhận ra một mục tiêu như vậy, với lịch sử ‘tinh tế’ của quan hệ Trung – Triều.

Ông Kim đã chính thức mời ông Tập đến thăm lần đầu tiên tới Triều Tiên. Tuy nhiên, theo ông Nakazawa, trước tình hình tế nhị xung quanh các cuộc đàm phán thương mại Mỹ -Trung, ông Tập phải cân nhắc kỹ xem có nên thực hiện chuyến thăm tới Bình Nhưỡng vào thời điểm này hay không?

Theo ông Nakazawa, bằng mọi giá, Trung Quốc cần đưa các cuộc đàm phán thương mại với Washington đến một kết thúc thành công. Đây là ưu tiên hàng đầu của ông Tập. Một thất bại trong lĩnh vực này sẽ giáng một đòn nghiêm trọng vào nền kinh tế Trung Quốc, vốn đang tiếp tục bị chậm lại.

Một cửa hàng bán lẻ ở Thượng Hải. Ông Tập có rất ít điều để thể hiện về thành tựu kinh tế kể từ khi lên nắm quyền vào năm 2012. (Ảnh của Sanmiao)
Một cửa hàng bán lẻ ở Thượng Hải. Ông Tập có rất ít điều để thể hiện về thành tựu kinh tế kể từ khi lên nắm quyền vào năm 2012. (Ảnh của Sanmiao)

Tại phiên họp thường niên của Quốc hội Trung Quốc, được khai mạc tại Đại lễ đường Nhân dân Bắc Kinh hôm 5/3, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường tuyên bố mục tiêu tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc trong năm 2019, sẽ nằm trong khoảng từ 6% đến 6,5%, giảm hơn so với mục tiêu 6,5% trong năm 2018. Ngay cả mục tiêu thấp hơn đó cũng có vẻ là một cuộc đấu tranh khó khăn, khi xem xét tình hình kinh tế hiện tại của Trung Quốc.

Kể từ khi ông Tập lên nắm quyền vào mùa thu năm 2012, nền kinh tế Trung Quốc đã có xu hướng chậm lại, mặc dù có một số thăng trầm. Xu hướng này đã trở nên rất rõ ràng từ năm ngoái.

“Kỷ nguyên mới của Tập Cận Bình”, được tuyên truyền rầm rộ, đã cho thấy rất ít những thành tựu kinh tế, có lợi cho người dân Trung Quốc, ông Nakazawa nhận xét.

May thay, chứng khoán Trung Quốc đã tăng mạnh kể từ tháng 2/2019 trong bối cảnh lạc quan về các cuộc đàm phán thương mại Mỹ – Trung sau những nhận xét của ông Trump, với chỉ số Shanghai Composite Index phục hồi trên mốc 3.000 điểm vào đầu tháng 3/2019.

Ông Nakazawa cho rằng kịch bản tốt nhất đối với ông Tập là thuyết phục được Tổng thống Trump tại một hội nghị thượng đỉnh, rút lại thuế nhập khẩu trừng phạt của Mỹ, và sau đó quảng bá thỏa thuận thương mại đạt được như là thành tựu cá nhân của chính ông Tập.

Làm như vậy sẽ phù hợp với “sự lãnh đạo tập trung, thống nhất” mà ông Tập nắm giữ trong Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), và việc ra quyết định từ trên xuống, là một đặc điểm của “kỷ nguyên mới” của ông Tập.

Đồng thời, ông Tập không thể đến dự hội nghị thượng đỉnh với ông Trump cho đến khi những vấn đề chính được giải quyết. Mặc dù củng cố quyền lực trong tay, ông Tập không phải là nhà lãnh đạo tuyệt đối như Kim Jong Un. Ít nhất trên giấy tờ, ĐCSTQ, vẫn có một sự lãnh đạo tập thể. Ông Tập không thể đưa ra quyết định một mình.

Hơn nữa, nếu ông Tập không đạt được thỏa thuận thương mại cuối cùng với Tổng thống Trump thông qua các cuộc đàm phán trực tiếp, chắc chắn ông sẽ phải chịu trách nhiệm trong đảng.

“Tôi chưa bao giờ sợ phải rời khỏi một thỏa thuận”, ông Trump tuyên bố trong một cuộc họp báo sau cuộc họp thượng đỉnh với ông Kim tại Hà Nội thất bại.

“Và tôi cũng sẽ làm điều đó với Trung Quốc, nếu nó không thành công”, ông Trump nói thêm.

Là một doanh nhân dày dạn kinh nghiệm, ông Trump rất giỏi trong việc kiểm soát các lá bài của mình. Bắc Kinh đang gặp khó khăn trong việc đánh giá chiến lược của Tổng thống Trump.

videoinfo__video2.dkn.tv||19a8e30db__

Ông Tập được cho là đang lên kế hoạch đến Mỹ vào khoảng ngày 27/3, để tham dự hội nghị thượng đỉnh với Tổng thống Trump. Ngày đó đang đến rất nhanh, và tâm trí hướng về các cuộc đàm phán thương mại, ông Tập không mấy quan tâm đến kỳ họp Quốc hội Trung Quốc đang diễn ra cho đến ngày 15/3.

Quốc hội Trung Quốc sẽ ban hành luật đầu tư nước ngoài mới, nhằm đảm bảo đối xử công bằng với các công ty nước ngoài, một trong những yêu cầu chính của phía Mỹ. Nhưng, người ta không mong đợi có bất kỳ một cuộc thảo luận nghiêm túc nào về các vấn đề nhạy cảm, như sự nhượng bộ có thể của Trung Quốc đối với Mỹ, trong các cuộc đàm phán thương mại, ông Nakazawa nhận xét.

Trên phương tiện truyền thông xã hội của Trung Quốc, đã có những cuộc trò chuyện về cách thức và lý do tại sao Mỹ chuyển sang lập trường chống Trung Quốc, và về việc người dân Trung Quốc đã không nắm được sự thay đổi đó như thế nào.

“Ngay cả đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ đối lập ở Mỹ cũng đã thành lập một mặt trận thống nhất, thổi phồng mối đe dọa từ Trung Quốc, coi Trung Quốc là kẻ thù. Tình hình này sẽ không thay đổi dễ dàng”, một cư dân mạng Trung Quốc nhận xét.

Cư dân mạng này ủng hộ Trung Quốc cần “chờ một cơ hội tốt của mình”, và kiên nhẫn, giống như cách cựu lãnh đạo tối cao Đặng Tiểu Bình đã chủ trương chính sách đối ngoại của Bắc Kinh, giấu mình chờ thời, “che giấu tham vọng và che giấu móng vuốt”, một chính sách được kế thừa bởi các nhà lãnh đạo Trung Quốc kế tiếp, nhưng bị ông Tập từ bỏ.

Để chắc chắn, trong bài phát biểu hôm 5/3, Thủ tướng Lý Khắc Cường đã không đề cập đến kế hoạch “Made in China 2025”. Đây là một kế hoạch chi tiết, đưa các ngành công nghiệp quan trọng của Trung Quốc trong tương lai trở thành hàng đầu thế giới, và là điều gì đó mà chính quyền Trump muốn ngăn cản.

Theo ông Nakazawa, Trung Quốc chắc chắn sẽ không rút lại kế hoạch của mình. Nhưng Bắc Kinh đang cảm thấy thất vọng bởi tình hình hiện tại khi họ tuyên bố họ có quyền phát triển nền kinh tế theo cách mà họ muốn.

Trong bức ảnh tháng 4/2017 này, Tổng thống Trump (trái) và ông Tập đi bộ cùng nhau tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago ở Palm Beach, Florida. Hai nhà lãnh đạo dự kiến sẽ gặp lại nhau sớm để hoàn tất một thỏa thuận thương mại. (Ảnh: Reuters)
Trong bức ảnh tháng 4/2017 này, Tổng thống Trump (trái) và ông Tập đi bộ cùng nhau tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago ở Palm Beach, Florida. Hai nhà lãnh đạo dự kiến sẽ gặp lại nhau sớm để hoàn tất một thỏa thuận thương mại. (Ảnh: Reuters)

Trung Quốc hiện đang bước đi thận trọng đối với vấn đề Triều Tiên, cũng như tránh việc kích động Mỹ bằng mọi giá vào thời điểm rất nhạy cảm này, đối với các mối quan hệ song phương. Ví dụ, gần đây, Bắc Kinh đã kiềm chế không đưa ra những lời chỉ trích gay gắt thông thường đối với Mỹ về việc Canada bắt giữ bà Mạnh Vãn Châu, giám đốc tài chính của tập đoàn Huawei, theo yêu cầu của Mỹ.

Quan điểm của Trung Quốc rất rõ ràng. Mọi con đường đều dẫn đến Mar-a-Lago, nơi hội nghị thượng đỉnh Trump – Tập dự kiến sẽ diễn ra vào cuối tháng 3 này, ông Nakazawa nhận định.

Duy Nghĩa

Trung Quốc ‘mạo danh Khổng Tử’ và sự cao tay của Tổng thống Trump.

videoinfo__video2.dkn.tv||04ca65dfa__