Trong khi Bắc Kinh đang đau đầu vì thương chiến với Washington, hồ sơ nhân quyền vốn tai tiếng ở Trung Quốc liên tiếp bị đưa ra công chúng thế giới trong những ngày qua.

Từ thứ Hai (16/9) đến thứ Sáu (20/9), không ngày nào là không có tin tức mới liên quan đến những vi phạm nhân quyền của chính quyền Trung Quốc:

  • Thứ Hai, 5 tổ chức nhân quyền viết thư yêu cầu Liên Hợp Quốc (LHQ) lên án chính quyền Trung Quốc giam giữ hơn 1 triệu người Duy Ngô Nhĩ.
  • Thứ Ba, video lan truyền trên mạng cho thấy cảnh tượng ngược đãi tù nhân Duy Ngô Nhĩ, chính quyền Trung Quốc bị so sánh với Phát xít Đức.
  • Thứ Tư, Nghị viện Hoa Kỳ công bố dự luật mới nhắm vào tình trạng vi phạm nhân quyền ở Tây Tạng.
  • Thứ Năm, Tổ chức Ân xá Quốc tế công bố báo cáo khẳng định cảnh sát Hồng Kông dùng bạo lực đối với người biểu tình ủng hộ dân chủ.
  • Thứ Sáu, một quan chức Mỹ cho biết chính quyền Tổng thống Trump sẽ đưa Trung Quốc vào tầm ngắm về nhân quyền trong các sự kiện tuần này.

Theo thông tin từ giới chức Mỹ, những diễn biến sắp tới có thể còn đem lại thể diện ảm đạm hơn đối với Bắc Kinh về khía cạnh quyền con người.

5 tổ chức nhân quyền lên tiếng

Hôm thứ Hai, 5 tổ chức nhân quyền cùng viết thư đề nghị Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres lên án chính quyền Trung Quốc giam giữ hơn một triệu người Duy Ngô Nhĩ ở khu vực Tân Cương và kêu gọi đóng cửa ngay lập tức các trại giam của chính phủ.

Các tổ chức ký lá thư bao gồm: Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, Tổ chức Ân xá Quốc tế, Ủy ban Luật sư Quốc tế, Liên đoàn Nhân quyền Quốc tế và Hội nghị Duy Ngô Nhĩ Thế giới.

Trong bức thư, 5 nhóm nhân quyền chỉ trích ông Guterres đã không lên án Trung Quốc vì những vi phạm nhân quyền đối với người Duy Ngô Nhĩ, mà ngược lại còn ca ngợi dự án Vành đai Con đường của Bắc Kinh, trong đó Tân Cương là một phần chủ chốt.

Lá thư viết: “Chúng tôi biết rằng chính quyền Trung Quốc luôn gây áp lực lên các chính phủ khác để buộc họ phải im lặng về Tân Cương và các vấn đề nhân quyền khác của Trung Quốc. Văn phòng của ông chắc chắn cũng đối mặt với áp lực tương tự”.

Các tổ chức nhân quyền cũng nhắc nhở ông Guterres: “Bằng cách đóng góp tích cực vào làn sóng lên án toàn cầu đang gia tăng, ông có thể giúp chấm dứt cuộc đàn áp quy mô lớn này đối với một cộng đồng bị thiệt thòi, điều này có thể sẽ là một trong những vấn đề quyết định tính chất nhiệm kỳ của ông với tư cách là Tổng thư ký”.

‘Phát xít Trung Quốc’ (Chinazi)

Hôm thứ Ba (17/9), một đoạn video bắt đầu lan truyền trên Youtube và các mạng xã hội, trong đó cho thấy hàng trăm người đàn ông Duy Ngô Nhĩ bị cảnh sát dẫn đi tại một ga tàu trong tư thế bị cạo trọc đầu, bị dán băng dính đen che kín mắt và bị còng tay.

Tài khoản đăng video mang tên “War on Fear” viết trên Youtube trong dòng mô tả bằng tiếng Trung: “Những cảnh quay này được ghi hình ở Trung Quốc. Đây là cuộc đàn áp lâu dài của chính quyền Trung Quốc về nhân quyền và các quyền tự do cơ bản tại Khu tự trị Tân Cương.”

Nathan Ruser, một nhà nghiên cứu của Trung tâm chính sách mạng quốc tế của Viện chính sách chiến lược Úc, đăng phân tích của mình lên Twitter và xác định vị trí mà đoạn video được quay là ở Bayingol, Tân Cương, vào ngày 18/8 hoặc trong khoảng thời gian đó. 

Nhà nghiên cứu Nathan Ruser giải thích cách thức ông xác nhận video này có thật và được ghi hình tại Tân Cương vào khoảng thời gian 18/8 (ảnh chụp màn hình từ Twitter).

Hàng nghìn cư dân mạng đã chia sẻ lại những thông tin mà ông Ruser phân tích. Nhiều người đề cập đến chính quyền Trung Quốc bằng cụm từ: Chinazi, Chinazism, tạm dịch là Phát xít Trung Quốc / Chủ nghĩa Phát xít Trung Quốc. 

Một cư dân mạng so sánh: Việc bắt giữ người Duy Ngô Nhĩ trong các trại tập trung ở Tân Cương, Trung Quốc cũng tương tự như thời Phát xít Đức giam giữ người Do Thái vào những năm 30, 40 của thế kỷ trước (ảnh chụp màn hình Twitter).

Một số cư dân liên tưởng tình trạng ngược đãi ở Tân Cương với thực tế đáng lo ngại đang diễn ra ở đặc khu Hồng Kông. Tổ chức Ân xá Quốc tế hôm thứ Năm (19/9) đã công bố một báo cáo kết luận cảnh sát Hồng Kông đã sử dụng bạo lực và ngược đãi người biểu tình khi chạm trán với phong trào ủng hộ dân chủ tại thành phố trong suốt hơn ba tháng qua.

‘Liên Hợp Quốc nên xin lỗi’

Hôm thứ Ba, nhà lập pháp Hồng Kông ủng hộ dân chủ, Tanya Chan, nói với Hội đồng Nhân quyền LHQ về tình trạng đàn áp thô bạo của cảnh sát. Cô nói: “Cảnh sát gọi những người biểu tình ‘những con gián’. Cuộc đàn áp tàn nhẫn, dùng bạo lực để phủ đầu nhắm vào họ lại được coi là biện pháp có thể chấp nhận được để làm cái gọi là ‘kiểm soát dịch hại’, nhưng thực chất là nhằm hạn chế tự do ngôn luận”.

Cô hỏi thẳng thừng cơ quan có sứ mệnh bảo vệ nhân quyền của LHQ: “Tại sao Trung Quốc lại được ngồi đây với tư cách là thành viên của Hội đồng Nhân quyền này?”

Theo CNS News, điều cô nhận được chỉ là sự khiển trách của quan chức chủ trì hội nghị của Hội đồng Nhân quyền. Phó Chủ tịch Hội đồng, ông Carlos Mario Foradori nói với Chan rằng tuyên bố của cô không nằm trong các thông số của chương trình nghị sự đang được thảo luận – “Khuyến khích và bảo vệ tất cả các quyền con người”.

Phản ứng trước lời khiển trách của ông Foradori, Giám đốc điều hành tổ chức Theo dõi Liên Hợp Quốc Hillel Neuer đã kêu gọi LHQ đưa ra lời xin lỗi. Ông viết: “LHQ nên xin lỗi vì đứng về phía hung thủ, thay vì đứng về phía các nạn nhân và các anh hùng nhân quyền như nhà lãnh đạo dân chủ Tanya Chan”.

Trung Quốc là một trong 47 thành viên của Hội đồng Nhân quyền LHQ và ngày càng có ảnh hưởng to lớn trong tổ chức này.

Vương Đan (Wang Dan), cựu thủ lĩnh sinh viên trong phong trào dân chủ Thiên An Môn năm 1989, nói với RFA vào tháng 3, khi ông có mặt tại Geneva, Thụy Sỹ để tham dự một hội nghị của Hội đồng Nhân quyền: “Tôi nói cho các vị sự thật, cảm xúc của tôi trong hai ngày ở đây là Trung Quốc có ảnh hưởng rất lớn tại LHQ”.

videoinfo__video3.dkn.tv||50949d31a__

Liu Qing, nhà hoạt động nhân quyền kì cựu trú tại New York, nói với RFA: “Nhiều nước trong số các quốc gia tham gia Hội đồng Nhân quyền thực sự là những quốc gia đang có nhiều hành vi vi phạm nhân quyền nhất”.

Ông nói thêm: “Mục đích duy nhất của các quốc gia này trong việc đưa mình vào Hội đồng Nhân quyền là để hạn chế vai trò tích cực của Hội đồng Nhân quyền và khiến các chế độ chuyên quyền được thừa nhận mặc định trên trường quốc tế”.

Năm 2017, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đưa Mỹ rút khỏi Hội đồng Nhân quyền vì tổ chức này kết nạp những thành viên nổi tiếng về vi phạm nhân quyền như Trung Quốc, Cuba, Venezuela.

Mỹ sắp hành động vì nhân quyền ở Trung Quốc

Chính quyền Tổng thống Trump gần đây đưa ra những tín hiệu cho thấy ông sẽ sớm đưa Trung Quốc vào tầm ngắm về nhân quyền.

Hôm thứ Sáu (20/9), một quan chức cấp cao Hoa Kỳ cho biết các diễn biến tuần tới của chính quyền Trump sẽ đặc biệt nhấn mạnh vào nhân quyền, trong đó có quyền tự do tín ngưỡng. 

Theo kế hoạch, Tổng thống Trump sẽ tổ chức một sự kiện thúc đẩy quyền tự do tín ngưỡng vào thứ Hai (23/9), sau đó ông sẽ phát biểu trước Đại hội đồng LHQ vào thứ Ba, và thảo luận về tình hình Venezuela vào thứ Tư. Cùng ngày khi ông Trump phát biểu tại LHQ, Thứ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ John Sullivan sẽ tổ chức một sự kiện về “cuộc khủng hoảng nhân quyền ở Tân Cương”, Trung Quốc.

videoinfo__video3.dkn.tv||bf4d573f6__

Chính quyền Trump đã thể hiện rõ lập trường mạnh mẽ đối với tình trạng vi phạm nhân quyền ở Trung Quốc. Cách đây hai tháng, Ngoại trưởng Mike Pompeo bình luận rằng thảm họa nhân quyền đối với người Duy Ngô Nhĩ theo đạo Hồi ở Trung Quốc là ‘vết nhơ thế kỷ’, trong khi Phó Tổng thống Mike Pence cam kết “người dân Mỹ sẽ đoàn kết với người dân của tất cả các tín ngưỡng ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa”.

Các vấn nạn nhân quyền khác vốn tai tiếng ở Trung Quốc khả năng cũng không thoát khỏi sự chú ý của Washington. Hôm thứ Tư (18/9), các nhà lập pháp Hoa Kỳ công bố dự luật mới, nhắm vào tình trạng xâm phạm quyền con người ở Tây Tạng, vùng đất từng là quốc gia độc lập nhưng bị chính quyền Trung Quốc xâm lược vào năm 1950.

Với lập trường cứng rắn của Tổng thống Trump đối với Bắc Kinh, những động thái của Mỹ trong tuần này khả năng sẽ tiếp tục phơi bày tình trạng bê bối của chính quyền Trung Quốc về khía cạnh quyền con người và tự do tín ngưỡng.

videoinfo__video3.dkn.tv||cfb9a7275__