Tóm tắt bài viết

  • Thay đổi ngoạn mục của ông Kim Jong-un khiến thế giới khấp khởi hy vọng về sự hòa nhập của Triều Tiên ra thế giới bên ngoài.
  • Chính quyền họ Kim phản ứng đầy ngoại giao khi Tổng thống Trump bất ngờ hủy bỏ hội nghị Mỹ-Triều ở Singapore.
  • Mối lo ngại về vị thế trong và ngoài nước của ông Kim cho thấy khả năng nhà lãnh đạo Triều Tiên thật sự mong mỏi một thỏa thuận với Hoa Kỳ.

Phản ứng mềm mỏng của Bình Nhưỡng trong tuần qua sau khi Tổng thống Trump bất ngờ hủy bỏ hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Triều khiến giới quan sát nhận định lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un thật sự mong muốn đạt được một thỏa thuận với Hoa Kỳ.

Theo The New York Times (NYT), khi Kim Jong-un lên nắm quyền cách đây bảy năm, ông ta đã hứa với đất nước mình về một tương lai không còn cảnh thiếu thốn. Trong bài phát biểu đầu tiên với tư cách là nhà lãnh đạo, ông Kim hứa với người dân Triều Tiên rằng họ sẽ không bao giờ phải thắt lưng buộc bụng nữa. Năm ngoái, ông Kim đã xin lỗi vì không đạt được cam kết đó, và rằng điều này đã khiến ông “lo lắng và hối hận” thế nào.

Sau đó, trong năm nay, ông Kim tuyên bố về một bước đổi mới cho 25 triệu người Triều Tiên, rằng: Hiện giờ quốc gia này đã sở hữu một kho vũ khí hạt nhân, và họ có thể chuyển hướng sang xây dựng một nền kinh tế thịnh vượng, sau nhiều năm bị trừng phạt quốc tế.

Sự chuyển biến bất ngờ

Những chuyển biến nhanh chóng của ông Kim sau đó khiến thế giới ngỡ ngàng: Ông cử phái đoàn sang dự sự kiện thể thao Olympics ở Hàn Quốc, hội đàm cấp cao với Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in tại khu vực biên giới giữa hai nước, tới công du Trung Quốc hai lần liên tiếp sau nhiều năm không rời khỏi Triều Tiên, hứa hẹn về việc ngồi vào bàn đàm phán với Mỹ để từ bỏ chương trình vũ khí hạt nhân. 

Một số chuyên gia ghi nhận sự thay đổi bề ngoài ngoạn mục của lãnh đạo Triều tiên: “Từ một người bị chối bỏ trở thành một chính khách, từ một gã khùng trở thành một nhà lãnh đạo duyên dáng, được chuẩn bị kỹ lưỡng và biết mình tin tưởng điều gì”, ông Lee Sung-yoon, giáo sư nghiên cứu Triều Tiên tại Đại học Tufts, bình luận về ông Kim Jong-un.

Vì vậy, giới quan sát có thể nhận thấy một bầu không khí đầy phấn khởi, đặc biệt ở Hàn Quốc, rằng cuối cùng nhà độc tài họ Kim đã hòa mình với thế giới bên ngoài và từ bỏ những lời hăm dọa về việc tấn công hạt nhân.

Tuy nhiên, thái độ hữu hảo của Triều Tiên đột ngột thay đổi sau các cuộc thăm viếng lẫn nhau giữa Bắc Kinh và Bình Nhưỡng. Triều Tiên hủy bỏ cuộc họp cấp cao với Hàn Quốc để bàn chi tiết về kế hoạch triển khai tuyên bố Bàn Môn Điếm, vốn đạt được sau hội nghị giữa Tổng thống Moon Jae-in và lãnh đạo Kim Jong-un. Ngay sau đó, Bình Nhưỡng cũng đe dọa xem xét lại hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Triều dự kiến diễn ra tại Singapore vào ngày 12/6.

Hôm thứ Năm (24/5), Tổng thống Trump đã gửi một lá thư công khai tới lãnh đạo Triều Tiên để hủy bỏ cuộc họp thượng đỉnh với ông Kim Jong-un, với lý do những biểu hiện thù địch mới nhất của Triều Tiên đã khiến cho cuộc họp không phù hợp với thời điểm hiện tại.

Đáp lại động thái quyết đoán của Tổng thống Trump, Triều Tiên thể hiện một thái độ mềm mỏng và thân thiện bất thường. Thứ trưởng Ngoại giao Triều Tiên Kim Kye Gwan nói Triều Tiên lấy làm tiếc về quyết định của Tổng thống Trump khi hủy bỏ hội nghị và vẫn sẵn sàng giải quyết các vấn đề bằng “bất kể cách nào, bất cứ lúc nào”.

Triều Tiên cần một thỏa thuận

Các nhà phân tích cho rằng phản ứng của Triều Tiên cho thấy khả năng lãnh đạo Kim Jong-un không chỉ muốn có một thỏa thuận ngoại giao với Hoa Kỳ, mà ông ta thật sự cần nó, theo NYT.

Shin Beom-chul, một thành viên cao cấp của Viện nghiên cứu chính sách châu Á tại Seoul cho biết: “Triều Tiên vẫn có thể tồn tại dưới các lệnh trừng phạt, đặc biệt nếu Trung Quốc giúp họ”. “Nhưng miễn là có lệnh trừng phạt ở đó, Kim Jong-un không bao giờ có thể đạt được mức độ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng mà ông ta đã hứa với người dân của mình.”

Chiến dịch trừng phạt “áp lực tối đa” do Mỹ dẫn đầu đã làm gián đoạn nghiêm trọng khả năng của Bắc Hàn trong việc kiếm ngoại tệ để mua hàng nhập khẩu. Kể từ tháng 9, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã cấm tất cả các mặt hàng xuất khẩu chính của Triều Tiên, bao gồm than đá, quặng sắt, hải sản và hàng dệt may. Nếu được thi hành đầy đủ, các biện pháp trừng phạt có thể loại bỏ 90 phần trăm tổng kim ngạch xuất khẩu của quốc gia này.

Tới nay không có dấu hiệu cho thấy Triều Tiên xảy ra nạn đói hàng loạt, và các chuyên gia cho biết nước này vẫn kiếm được một lượng đáng kể tiền mặt thông qua hoạt động buôn lậu, tin tặc và bán vũ khí. Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng nền kinh tế Triều Tiên có thể sẽ sớm đạt đến điểm tan vỡ, trừ khi ông Kim sớm tìm ra cách để nới lỏng các biện pháp trừng phạt.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng dù các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc như thế nào đi chăng nữa, ông Kim cũng sẽ không muốn từ bỏ vũ khí hạt nhân của mình, trừ khi có một thỏa thuận khiến ông ta cảm thấy hoàn toàn an toàn khi không có các vũ khí này, theo NYT. Sự an toàn cho chế độ cai trị của gia tộc là một ưu tiên không thể chối cãi đối với ông Kim.

“Vị thế rơi rớt” của Kim Jong-un

Dù ông Kim có quyền lực tối thượng ở Triều Tiên, cương vị lãnh đạo của ông này không có gì đảm bảo là tồn tại vĩnh viễn. Ở trong nước, ông Kim đối mặt với những áp lực ngày càng tăng khi người dân ngày càng kỳ vọng về cuộc sống ấm no hơn, sau khi họ biết đến sự thật rằng thế giới bên ngoài, đặc biệt là Hàn Quốc, có mức sống sung túc hơn Triều Tiên, trái ngược với tuyên truyền của chế độ họ Kim trong nhiều thập kỷ.

Theo NYT, sự tham gia của ông Kim với ông Trump cũng có thể gây bất ổn cho các nhân vật cấp cao trong quân đội Triều Tiên, những người thật sự lo ngại rằng ông Kim sẽ từ bỏ chương trình vũ khí hạt nhân mà ông gọi là “thanh kiếm quý giá” để đảm bảo sự tồn tại của đất nước.

Ông Scott Seaman, một nhà phân tích Triều Tiên tại công ty tư vấn Eurasia Group cho biết: “Nhóm người xung quanh ông Kim đang sống khá sung túc và hưởng lợi từ cách thức điều hành của ông ta, nhóm người này khá lớn”. Ông cho rằng điều đó cũng có nghĩa là ông Kim sẽ không muốn “khiến những người này tức giận”.

Giống như nhiều nhà độc tài, ông Seaman nói về Kim Jong-un: “Đây là một anh chàng đi ngủ vào ban đêm mà không biết liệu mình có thức dậy nữa hay không.”

Một số nhà phân tích dự đoán hai nhà lãnh đạo Mỹ và Triều Tiên sẽ trở lại đối thoại sau giai đoạn gián đoạn này, khi Tổng thống Trump hủy bỏ hội nghị thượng đỉnh giữa hai nước vì những tuyên bố “thù địch” của Bình Nhưỡng gần đây.

Theo NYT, nếu hai quốc gia thất bại trong việc nhanh chóng trở lại ngoại giao, ông Kim có thể cảm thấy áp lực ngày càng tăng và sẽ trở lại chương trình vũ khí để gây áp lực cho Hoa Kỳ và “cứu vãn vị thế rơi rớt của mình ở trong và ngoài nước”, theo Cheon Seong-whun, một nhà phân tích tại Viện chính sách Asan ở Seoul.

Thanh Hà