Sau những tuyên bố mạnh mẽ của Kim Yo-jong nhằm gây áp lực cho Hàn Quốc, nhiều người đặt nghi vấn rằng, liệu có phải em gái của Kim Jong-un đang củng cố quyền lực hay Triều Tiên đang đánh lạc hướng sự chú ý của cộng đồng quốc tế khỏi những khủng hoảng mà nước này đang gặp hay không.

Hồi tháng 6, căng thẳng liên Triều leo thang dẫn đến việc Triều Tiên cắt đứt liên lạc với Hàn Quốc. Bình Nhưỡng khi đó không đưa ra bất kỳ lời tuyên bố nào của nhà lãnh đạo Kim Jong-un mặc dù ở Triều Tiên nhà lãnh đạo 36 tuổi được xem là lãnh tụ tối cao. Thay vì thế, truyền thông Triều Tiên KCNA ngày 13/6 lại đăng một tuyên bố của Kim Yo-jong.

Thông điệp chính trị chính thức hôm 13/6 của cô Kim thể hiện quyết tâm “khiến những kẻ phản trắc và tiện dân” ở Hàn Quốc phải trả giá vì đã thả “bóng bay” mang truyền đơn qua biên giới quân sự liên Triều.

Phía Seoul phản đối các tuyên bố của Kim Yo-jong và bày tỏ nhượng bộ với thông báo rằng sẽ trừng phạt thẳng tay các chiến dịch phát tán tờ rơi theo phương thức nói trên vì việc đó tác động tới các “nỗ lực chung nhằm đạt hòa bình và thịnh vượng trên bán đảo Triều Tiên”.

Mặc sự xuống thang từ phía Hàn Quốc, Kim Yo-jong tăng cường áp lực. Hôm 16/6, Bình Nhưỡng cho nổ tung văn phòng liên lạc biên giới chung, khiến tòa nhà vốn được cho là biểu tượng của quan hệ liên Triều trở thành đống đổ nát.

Tuy nhiên, 38North, dự án nghiên cứu các hoạt động của Triều Tiên có trụ sở ở Mỹ ngày 19/6 đăng hình ảnh vệ tinh chụp sau vụ nổ tại khu vực đặt văn phòng liên lạc chung liên Triều cho thấy, văn phòng này bị hư hại đáng kể nhưng vẫn đứng vững, không hoàn toàn sụp đổ như hình ảnh Triều Tiên công bố ngày 16/6.

Trước đó thông tin về Kim Yo-jong rất hiếm hoi nhưng nay xuất hiện với số lượng chóng mặt. Gần đây, với chức danh là phó ban thứ nhất của Ủy ban Trung ương đảng Lao động Triều Tiên, Kim Yo-jong nổi bật như một nhân vật chính trị cấp cao. Hãng tin Yonhap hồi tháng 4 dẫn báo cáo cho rằng, phía Triều Tiên truyền đi những phát ngôn của Kim Yo-jong cho thấy có “nhiều khả năng sẽ mở rộng vị thế và vai trò là người kế vị chính thức của cô ấy”. Giới quan sát quốc tế cho rằng Kim Yo-jong đã thoát khỏi cái bóng của anh mình và bước sâu thêm vào sân khấu chính trị Triều Tiên.

Cũng có ý kiến nói rằng cách tiếp cận mang tính “quyết chiến” của Kim Yo-jong có thể được tính toán nhằm gây áp lực buộc Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in phải tách khỏi Mỹ và nới lỏng các lệnh trừng phạt liên quan đến các chương trình vũ khí hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên.

Ông Moon đã tổ chức 3 hội nghị thượng đỉnh với Kim Jong-un vào năm 2018 nhằm đạt được việc hòa giải liên Triều, vấn đề vốn bị cản trở bởi các bước thiếu cụ thể của Bình Nhưỡng đối với phi hạt nhân hóa, và kèm theo đó là các áp lực từ Mỹ khi duy trì các biện pháp trừng phạt đối với chính quyền Triều Tiên.

Sự ra mặt của Kim Yo-jong cũng được cho là để đánh lạc hướng sự chú ý khỏi những khó khăn kinh tế của Triều Tiên do đại dịch Covid-19.

Ở một phương diện ít được chú ý, đó là hoạt động tàu bè của Triều Tiên vốn đã vi phạm các lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc cũng bị “đóng băng” do dịch bệnh.

Project Sandstone, sáng kiến nghiên cứu Triều Tiên, thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI) hôm 26/3 cho biết, Triều Tiên vi phạm lệnh trừng phạt với quy mô lớn ở trên lãnh hải Trung Quốc trong suốt năm 2019 và đầu năm 2020.

Các hình ảnh được Project Sandstone thu thập cho thấy một số lượng lớn “chưa từng có” các tàu trước đã tham gia các hoạt động phi pháp nay phải trở về neo đậu tại các cảng của Triều Tiên ở Đập Biển Tây (West Sea Barrage) vào ngày 17/3, khi các chuyến đi tới lãnh hải Trung Quốc bị thu hẹp do dịch virus corona.

Xu hướng tụ bến bắt đầu vào giữa tháng 2/2020 khi dịch Covid-19 hoành hành, đặt một dấu chấm hết cho nỗ lực diện rộng nhằm lẩn tránh các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (UNSC) đối với các chương trình vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo của nước này khi chuyển tài nguyên của đất nước, trong đó có than đá tới Trung Quốc, theo Project Sandstone.

Triều Tiên đóng cửa biên giới với Trung Quốc ngay từ tháng 1/2020, khi dịch bệnh virus mới bùng phát ở Trung Quốc, và ra các hạn chế đi lại nghiêm ngặt trong nước và nước ngoài, dẫn đến gần như đóng băng nguồn nhập khẩu thực phẩm, thuốc men và quần áo từ nước láng giềng, vốn cũng chật vật vì dịch Covid-19. Ngoài ra các hoạt động tìm kiếm lợi nhuận kinh tế của quân đội Triều Tiên cũng chịu ảnh hưởng nặng nề.

Như một nhận định của The Diplomat, việc truyền thông Triều Tiên phát đi những tuyên bố của Kim Yo-jong chỉ trích Hàn Quốc là nên lưu ý, nhưng đó không hoàn toàn là điều bất thường bởi Triều Tiên thường chọn chính sách mạo hiểm khi họ muốn đánh lạc hướng chú ý của cộng đồng quốc tế về các vấn đề nội bộ mà Triều Tiên đang phải đối mặt.

Sức ép từ Kim Yo-jong được xem là một hành động chiến lược để Triều Tiên đạt các lợi thế chính trị tại thời điểm mà các giá trị hoặc lợi ích quốc gia bị thách thức. Có nhiều câu hỏi đặt ra về việc cuộc phiêu lưu quân sự của Triều Tiên trong tương lai sẽ đi xa đến đâu. Nhưng trong việc vạch ra các động thái tiếp theo, điều quan trọng đối với Triều Tiên là họ dự trù sẽ đạt được những gì từ các hành động khiêu khích và lợi ích của nó có đủ bù đắp thiệt hại về chính trị và ngoại giao bởi các hành động này hay không.

Từ Khóa: