Ngày 4/4, vợ của một luật sư Trung Quốc bị bắt giam đã bắt đầu cuộc hành trình đi bộ hơn 100 km nhằm yêu cầu các nhà chức trách giải thích việc bắt giữ ông, Reuters và BBC cùng đưa tin.

Lý Vấn Túc (Li Wenzu) đi bộ từ Bắc Kinh đến thành phố Thiên Tân, nơi cô tin chồng mình là luật sư nhân quyền Vương Toàn Chương (Wang Quanzhang) đang bị biệt giam.

Bách lý tầm phu

Luật sư Vương là người đại diện cho nhiều vụ khiếu nại về việc cảnh sát tra tấn những người tập Pháp Luân Công, môn khí công ôn hòa có mặt tại hơn 100 quốc gia nhưng bị đàn áp đẫm máu tại Trung Quốc từ năm 1999 đến nay.

Video thành: Vì sao chính quyền Trung Quốc đàn áp Pháp Luân Công dù bị thế giới lên án?

Luật sư Vương đã bị mất tích kể từ tháng 8/2015, trong một cuộc đàn áp của Bắc Kinh đối với các nhà hoạt động nhân quyền, với hơn 200 người bị bắt giam.

Vợ anh Vương đã không biết tin tức gì về số phận của chồng mình, thậm chí không biết anh còn sống hay đã chết.

Dù chính quyền nói với luật sư của cô Lý rằng anh Vương đã bị bắt giam, nhưng cả cô lẫn luật sư của mình đều chưa được gặp lại anh.

“Chúng tôi đang đi tìm một câu trả lời từ hệ thống pháp luật Trung Quốc. Liệu Trung Quốc có thực sự là một đất nước có pháp luật?”, cô Lý nói với các phóng viên bên ngoài văn phòng khiếu nại của Tòa án Tối cao.

“Trong 999 ngày qua, chúng tôi đã thử mọi phương tiện hợp pháp để tìm hiểu điều gì đã xảy ra với anh ấy, nhưng đã không có kết quả”, cô nói.

luật sư
Cô Lý Vấn Túc , vợ của luật sư Vương Toàn Chương bế con đi tìm chồng (Ảnh: Reuters)

Phòng An ninh công cộng và Bộ tư pháp của Trung Quốc đã không trả lời yêu cầu bình luận của Reuters được gửi qua đường fax.

Reuters cho biết, vào ngày 9/7/2015, chính quyền Bắc Kinh đã phát động một chiến dịch mà các nhóm nhân quyền cáo buộc là nhằm chấm dứt phong trào đòi nhân quyền ở Trung Quốc, được gọi là cuộc đàn áp “709”.

Vào thời điểm đó, tờ báo chính thức của Đảng Cộng sản cầm quyền là Nhân dân Nhật báo đã miêu tả một số tù nhân nổi bật là “một băng đảng tội phạm lớn đã phá hoại nghiêm trọng trật tự xã hội”.

Gần 3 năm trôi qua, hầu hết những người bị bắt đều còn ở trong tù hoặc bị quản thúc tại gia. Nhiều người trong số họ đã công khai nhận tội và bị kết án, trong các phiên tòa mà gia đình họ mô tả là diễn ra theo kịch bản, hoặc xét xử bí mật.

Trường hợp của luật sư Vương là bất thường, vì chính quyền không công bố lời nào về số phận của anh.

luật sư
Gia đình luật sư Vương Toàn Chương (Ảnh: ABC)

Cô Lý đã từng là một nhà hoạt động năng động thay mặt chồng của cô. Với sự hỗ trợ của các gia đình khác bị ảnh hưởng bởi cuộc đàn áp, cô thường xuyên đến các tòa án để nộp báo cáo người mất tích.

Cô nói dự kiến sẽ mất 12 ngày để đi bộ đến Thiên Tân. Cô đi cùng với Wang Qiaoling, vợ của một luật sư nổi tiếng khác là ông Li Heping bị kết án treo 3 năm.

Cô Lý nói cô đang bị các nhà chức trách theo dõi, nên phải giữ bí mật về kế hoạch đi bộ cho tới phút chót.

“Tôi đã không gửi bất cứ điều gì công khai, nếu không họ sẽ biết và ngăn chặn tôi”, cô nói.

Theo William Nee, nhà nghiên cứu tại Tổ chức Ân xá Quốc tế, mặc dù có những hạn chế, cô Lý và những người vợ khác đã trở thành những người ủng hộ tích cực cho những người chồng của họ và các luật sư nhân quyền nói chung.

“Họ đang ở trong tình thế rất khó khăn, nhưng thực tế là chính phủ đã đặt quá nhiều nguồn lực vào việc theo dõi và giám sát cô ấy, cho thấy họ rất quan tâm đến sức mạnh mà cô ấy đại diện”, ông Nee cho biết.

luật sư
Cô Lý Vấn Túc, vợ của luật sư nhân quyền Vương Toàn Chương, nói chuyện với các phóng viên bên ngoài văn phòng khiếu nại của Tòa án Nhân dân Tối cao tại Bắc Kinh, Trung Quốc ngày 4/4/2018. (Ảnh: REUTERS / Damir Sagolj)

Phiên tòa đặc biệt

Trước khi bị “mất tích” bí ẩn, luật sư Vương từng có bài viết trên trang chinachange.org, kể về “phiên tòa kỳ lạ” khi anh bào chữa cho các học viên Pháp Luân Công tại Tòa án ở Sơn Đông.

Anh viết: “Vào ngày 18/6, tôi đã đi đến thành phố Liêu Thành ở tỉnh Sơn Đông để tham gia bảo vệ một số học viên Pháp Luân Công. Để được bào chữa cho họ, trước và trong khi xét xử, là một quá trình đầy khó khăn. Cuối cùng, vào cuối phiên tòa, Chủ tịch Bồi thẩm đoàn Vương Anh Quân (Wang Yingjun) đã chỉ đạo các ủy viên đưa tôi ra khỏi phòng xử và đánh tôi dữ dội”.

Anh cho biết ngày 17/6/2015 anh được gia đình của học viên Pháp Luân Công Dương Ngọc Hỉ (Yang Yuxi) nhờ làm luật sư bảo vệ cho anh. Luật sư Vương đã đến đăng ký với Tòa án Quận Đông Xương Phủ  và gặp các thẩm phán Vương Anh Quân và Hứa Thành Tín (Xu Chengxin).

Anh yêu cầu hoãn lại phiên tòa ít nhất là 10 ngày sau đó, theo Luật Hình sự của CHND Trung Hoa, nhằm đảm bảo công dân có quyền bào chữa thích hợp và luật sư có thời gian chuẩn bị vụ việc. Tuy nhiên, Thẩm phán Vương đã từ chối.

Ngay hôm sau (ngày 18/6), phiên tòa diễn ra, có rất nhiều cảnh sát mặc sắc phục và thường phục.

“Một phiên xử chỉ có 7 bị cáo, nhưng có ít nhất 100 cảnh sát, đa số họ không phải là cảnh sát của tòa. Xe cảnh sát, xe cứu thương, và xe tải với thiết bị can thiệp không dây đậu đầy trên đường phố, và cảnh sát với máy ảnh được triển khai để theo dõi người bên đường”, luật sư Vương viết.

Luật sư Vương cho biết các luật sư đã bị quấy rối trước khi phiên tòa xảy ra, bị làm nhục, buộc phải tắt điện thoại di động, không được mang nước và bất kỳ thiết bị điện tử nào. “Có một lần, một người đàn ông mặc đồ màu đen đã cố tình va chạm với tôi từ phía sau, sau đó bắt đầu lạm dụng thô lỗ tôi”, luật sư Vương kể.

Phòng xử án đã bị đóng cửa sớm, gia đình và bạn bè của bị cáo không thể vào phòng xử án. Trong phiên tòa, các thẩm phán đã vi phạm các thủ tục pháp lý và bắt đầu đặt câu hỏi với các bị cáo theo thứ tự ngược lại – bắt đầu với người không quan trọng nhất, chứ không phải là “người tổ chức chính” Dương Ngọc Hỉ.

Bị đơn liên tục bị gián đoạn và ngăn cản trả lời các câu hỏi chi tiết hoặc có chiều sâu. Đặc biệt, bất cứ khi nào được hỏi về lý do tại sao họ tập Pháp Luân Công, bất kỳ nỗ lực nào để trả lời đều dẫn đến việc bị gián đoạn. Điều này đã xảy ra nhiều lần, và các thẩm phán đe dọa nếu các bị đơn cố gắng trả lời thêm, họ sẽ bị đưa ra khỏi phòng xử án.

Bằng chứng xét xử cũng có vấn đề. Các luật sư phát hiện một bản ghi âm phỏng vấn được thực hiện vào ngày 21/7, nhưng lại được Dương Ngọc Hỉ ký vào ngày 24/8. “Chúng tôi nhanh chóng phát hiện ra rằng cảnh sát đã giả chữ ký”, luật sư Vương cho biết.

luật sư
Luật sư nhân quyền Vương Toàn Chương (Ảnh: RFA)

‘10 phút đen tối’

Vào cuối phiên tòa, có lẽ đuối lý trước lý lẽ biện hộ của luật sư Vương, Chủ tịch Bồi thẩm đoàn Vương Anh Quân đã cho các ủy viên lôi anh ra khỏi phiên tòa và đánh anh dữ dội.

Anh viết: “Vào cuối phiên tòa bà Vương được trao một mảnh giấy nhỏ. Sau đó, bà ta ra lệnh cho các viên chức điều tra đưa tôi ra khỏi phòng xử án vì đã làm gián đoạn trật tự tòa án.

“Mười nhân viên cảnh sát vội vã chạy vào phòng xử án. Một số nắm chặt tay tôi, một người đàn ông siết chặt cổ họng tôi, và họ kéo tôi ra. Vào thời điểm này, có người đã bắt đầu đấm mạnh vào đầu tôi; những người khác đang quấy rối lạm dụng; và một người hét lên: “Hãy đưa anh ta xuống tầng hầm!”

“Cứ vậy, các nhân viên của luật pháp kéo tôi đi và bắt đầu lôi tôi ra khỏi phòng xử án. Tôi hét lên: ‘Tôi đang bị đánh, tại sao cậu lại đánh tôi!’. Một cảnh sát lại đấm vào đầu và mặt tôi. Kính của tôi đã bị văng mất”.

“Tôi bị lôi vào một căn phòng ở tầng 1 của tòa án, và bị một cảnh sát ra lệnh phải quỳ gối. Tôi từ chối. Họ bắt đầu đánh tôi. Khi tôi hỏi tại sao, họ lại đánh dữ dội một lần nữa. Tôi lại hỏi – và lại một lần nữa bị đấm mạnh. Điều này tiếp tục cho đến khi tôi không dám đặt câu hỏi.

“Thời gian này kéo dài khoảng 10 phút. Một khi họ đã thuần hóa tôi, họ ngừng đánh đập và cho tôi ngồi trên ghế và mang kính theo yêu cầu của tôi. Tôi thấy chiếc áo của tôi bị xé toạc, khuôn mặt tôi như bị cháy, đầu tôi bị sưng phồng, và toàn bộ cơ thể tôi bị đau đớn.

“Sau đó người đứng đầu đội chấp hành án đã đến và nói rằng chiếc áo rách của tôi có vẻ xấu, và đề nghị cho tôi một cái mới. Khi tôi từ chối, hai hoặc ba người trong số họ cưỡng bức xé quần áo của tôi ra đưa cho tôi quần áo của họ. Người đứng đầu mang đồ của tôi đi”.

Video: 36 người phương Tây và hành trình đến Thiên An Môn

Tự phê bình

Luật sư Vương cho biết sau đó anh bị buộc phải tự phê bình mình: “Một cán bộ tòa đã đến và chỉ trích tôi dữ dội, nói tôi nên tự phê bình, và nói rằng nếu tôi không làm tốt, tôi sẽ bị bắt giam và bị phạt 1.000 nhân dân tệ. Tôi đã bị đánh đập nặng đến mức cảm thấy không còn chút sức lực, và sắp sửa bị nôn mửa khi họ phản đối tôi về “những tội ác” sau đây của tôi:

1) Tôi đã không tôn trọng thẩm phán.

2) Tôi đã mâu thuẫn với thẩm phán, không nghe lệnh của tòa án, khinh thị tòa án.

3) Chúng tôi kém chuyên nghiệp, đến muộn 20 phút vào buổi chiều.

4) Tôi là một “người phạm tội lặp lại”, một lần bị giam giữ bởi một tòa án ở phía Nam Trung Quốc.

Chủ tịch của tòa, Lý Tân Anh (Li Xinying – 李新英), sau đó đến và giận dữ hỏi tôi, nói:

– Chúng tôi tìm thấy trong số các đồ dùng cá nhân của anh 4 thiết bị ghi âm;

Chúng tôi đã tìm thấy một số lượng lớn các tài liệu Pháp Luân Công trong ổ USB của anh;

Ai đã gửi anh tới đây? Gia đình của bị đơn đã không mời anh, vậy anh đã tự mời mình đến đây?

Anh bị buộc phải giúp đỡ những người này?

Chúng tôi đã tìm thấy tư liệu Pháp Luân Công trong đồ đạc của anh, vậy anh cũng là học viên Pháp Luân Công?

Tôi thấy tất cả dường như rất kỳ cục và buồn cười, giống như chúng tôi đã quay ngược lại hơn một thập kỷ trước. Đầu và thân tôi lại bắt đầu đau. Tôi trả lời rằng với tư cách là luật sư bào chữa, chúng tôi thường đi đến các tòa án và sao chép các tài liệu này, và tất cả những thứ này đều được thu thập hợp pháp trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn của chúng tôi.

Các thẩm phán đã tố cáo liên quan đến các tài liệu chúng tôi có trên đĩa USB, và chuyển chúng tôi đến đồn cảnh sát địa phương Huxi.

Các sĩ quan ở đó chuẩn bị một bản ghi ngắn về vấn đề này, và chúng tôi đã có thể đi bộ tự do. Bây giờ là 2 giờ sáng vào ngày 19/6.

Mười phút đen tối tôi trải nghiệm trong một tòa án ở tỉnh Sơn Đông là kinh nghiệm tồi tệ nhất mà tôi đã phải chịu đựng trong sự nghiệp của mình”.

Tuy nhiên, có lẽ điều đó vẫn chưa phải là tồi tệ nhất với luật sư Vương, nếu so với việc anh bị bắt giam trong 3 năm qua, không rõ sống chết.

Ưu Đàm

Video: Bác sỹ Trung Quốc trở thành những kẻ giết người như thế nào?