Bài bình luận của C. Douglas Golden trên tờ The Western Journal.

Sau đây là nguyên văn bài viết:

Chủ nhật vừa rồi (21/2), tờ The Washington Times công bố một câu chuyện chấn động cho biết cựu ngoại trưởng thời Obama và ông hoàng biến đổi khí hậu đương nhiệm John Kerry đã tham gia vào các cuộc đàm phán lén lút với ngoại trưởng Iran vào năm 2019, một động thái có khả năng làm suy yếu các nỗ lực của chính quyền Trump trong việc kiềm chế nhà tài trợ khủng bố khét tiếng nhất thế giới.

Hoa Kỳ liệt kê Iran là quốc gia tài trợ cho chủ nghĩa khủng bố khi Teheran bị cáo buộc là đứng sau hậu thuẫn các tổ chức khủng bố như Hamas, Hezbollah và Houthis.

Báo cáo của Washington Times đã báo cáo chi tiết về các cuộc họp giữa Bộ trưởng Ngoại giao Iran Javad Zarif và các quan chức khác nhau thời Obama ở New York trong mùa hè năm 2019 – bao gồm Kerry, cố vấn Trung Đông của Obama Robert Malley và Bộ trưởng Năng lượng thời Obama Ernest Moniz – nhằm thiết lập một kênh ngoại giao song song đằng sau lưng chính quyền Trump.

Washington Times lưu ý rằng: “Nỗ lực ngoại giao ngược mang lại cơ hội mở ra các mối quan hệ sâu sắc mà ông Zarif đã tạo dựng với các người theo chủ nghĩa tự do (liberal) có ảnh hưởng lớn ở Hoa Kỳ trong thập kỷ qua”.

“Các nguồn tin tình báo và an ninh quốc gia cấp cao cho biết những mối quan hệ này đã nảy nở đến mức cho phép chế độ Iran qua mặt ông Trump và làm việc trực tiếp với các nhà chính trị kỳ cựu của chính quyền Obama mà Tehran hy vọng sẽ sớm trở lại nắm quyền ở Washington”.

Đối với các giáo sĩ Hồi giáo của Tehran, điều này rõ ràng là phương thức thích hợp hơn để đối phó với chính quyền Trump, vốn vào năm 2018 đã rút khỏi Kế hoạch Hành động Toàn diện chung – thường được gọi là thỏa thuận hạt nhân Iran – khi viện dẫn những thiếu sót của một hiệp ước không hề ràng buộc việc Tehran phát triển vũ khí thông thường hoặc hỗ trợ các nhóm khủng bố và tiến hành các cuộc chiến tranh ủy nhiệm .

Trong khi việc tái áp đặt một số lệnh trừng phạt sau đó đã tàn phá nền kinh tế Iran, Zarif không hẳn trở nên tuyệt vọng. Các nguồn tin nói với The Washington Times rằng ông đã xây dựng một “mạng lưới” các nhân vật có thiện cảm trong giới học thuật và các tổ chức tư vấn muốn Hoa Kỳ theo đuổi quan hệ tái thiết với Iran .

“Một cựu quan chức Hoa Kỳ mô tả ông Zarif là ‘tín hiệu triệu tập’ cho một mạng lưới bao gồm các giáo sư đại học thiên tả, các nhà phân tích tại viện chính sách và các nhân sĩ khác của xã hội dân sự kêu gọi một mối quan hệ ít đối đầu hơn với chế độ ở Tehran,” tờ báo đưa tin.

“Ông ấy là tín hiệu cho một vòng lặp thông tin (echo chamber) quốc tế đã được thiết lập theo thời gian.”

Nhìn bề ngoài thì điều này đã đủ tệ, nhưng hãy xem xét thực tế chính sách ngoại giao song phương này đang diễn ra khi Iran đang phát động các sứ mệnh chống lại quân đội Mỹ ở nước láng giềng Iraq và đang chuyển tiền cho các tổ chức khủng bố như Hamas nhờ việc giảm nhẹ lệnh trừng phạt.

Mark Dubowitz, giám đốc điều hành của Viện chính sách Quỹ Bảo vệ các nền Dân chủ, nói với The Washington Times rằng: “Các cựu quan chức chính quyền có thể đóng một vai trò rất hữu ích trong việc phối hợp chặt chẽ với chính quyền đương nhiệm để mở và hỗ trợ các kênh ngoại giao nhạy cảm.

“Nhưng không phải là điều tốt khi các quan chức kỳ cựu từng phục vụ ở cấp cao nhất của chính quyền cũ, đảng Dân chủ hoặc Cộng hòa, lại đang cố gắng phá hoại chính sách của một chính quyền đương nhiệm bằng cách tích cực kết nối với kẻ thù đã xác định của Hoa Kỳ”.

“Điều đó đặc biệt đúng khi nhiều chính quyền đã xác định rằng kẻ thù này là nhà tài trợ hàng đầu ở cấp độ nhà nước cho chủ nghĩa khủng bố,” ông nói thêm.

Tuy nhiên, đây hầu như không phải là lần đầu tiên chúng ta nghe nói về việc chính quyền Obama tham gia vào các cuộc đàm phán song phương với Iran, làm suy yếu chính quyền Trump.

Năm 2018, hãng tin AP đưa tin, Ngoại trưởng Mỹ lúc bấy giờ là Mike Pompeo đã chê bai Kerry vì đã gặp Zarif nhiều lần, nói rằng Kerry đang “tích cực phá hoại” chính sách của Mỹ.

“Bạn không thể tìm thấy tiền lệ cho điều này trong lịch sử Hoa Kỳ, và Ngoại trưởng Kerry không nên tham gia vào loại hành vi đó,” Pompeo nói với các phóng viên. “Nó không phù hợp với chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ theo chỉ đạo của tổng thống này [Trump], và việc ông ấy dấn thân kết nối là không phù hợp”.

Kerry, khi đó đang bán một cuốn tự truyện, đã gửi phản hồi trên Twitter như sau: “Ngài Tổng thống, ngài nên lo lắng về cuộc gặp của Paul Manafort với Robert Mueller hơn là cuộc gặp của tôi với Ngoại trưởng Iran”, ông viết. “Nhưng nếu ông muốn tìm hiểu điều gì đó về thỏa thuận hạt nhân giúp thế giới an toàn hơn, hãy mua cuốn sách mới của tôi”.

Cả cuộc điều tra của cố vấn đặc biệt Robert Mueller và cuốn sách của Kerry đều không thực sự cho ra kết quả đáng kể, nhưng mối quan hệ cửa sau của Kerry với người Iran chắc chắn đã cho ra kết quả.

Điều này lại xuất hiện vào tháng 2 năm ngoái, khi Tổng thống Donald Trump khi đó nói rằng Kerry “vi phạm nghiêm trọng Đạo luật Logan” khi nói chuyện với Zarif, theo The Hill . Đạo luật Logan là đạo luật có từ thế kỷ 18 cấm các cá nhân đàm phán với các chính phủ nước ngoài mà không có sự cho phép của Hoa Kỳ.

“Đó là, một lần nữa, một lời nói dối khác của tổng thống, một nỗ lực hoàn toàn của tổng thống nhằm bóp méo thực tế,” Kerry nói.

Đạo luật Logan thường xuyên được viện dẫn trong môi trường chính trị, nhưng nó là lời dọa hão hơn là thực chất. Kể từ khi được ban hành vào năm 1799, chỉ có hai cá nhân bị buộc tội theo đạo luật này và cả hai tội danh đã được bãi bỏ trước khi bị đưa ra xét xử, theo Hiệp hội Liên bang (Federalist Society), một nhóm pháp lý bảo thủ có ảnh hưởng.

Tuy nhiên, cáo buộc Kerry và đồng đội của ông ta đang cố gắng bẻ cong chính sách đối ngoại của Mỹ – và làm suy yếu mục tiêu của một tổng thống đương nhiệm – là một cáo buộc hợp pháp.

Nếu báo cáo của Washington Times là chính xác, thì những cá nhân đã gặp Zarif và các quan chức Iran khác đã phá hoại nỗ lực hạ nhiệt giữa Washington và Tehran ở một thời điểm quan trọng, tất cả dưới danh nghĩa kiến lập một bầu không khí bớt căng thẳng thời hậu Trump. Chính quyền Biden không giấu giếm mong muốn tái gia nhập JCPOA , và trong khi các rào cản vẫn còn, thông điệp là Washington mở cửa kinh doanh trở lại với Cộng hòa Hồi giáo Iran, một quốc gia mà ở đó Mỹ vẫn bị coi là kẻ thù địch và thường có các cuộc diễu hành chống Mỹ và cờ Mỹ bị đốt.

Trong khi đó, khi chính quyền Trump cố gắng lên án Kerry và phần còn lại của phái đoàn ngoại giao thế phẩm Obama vì tham gia các cuộc đàm phán này, Kerry đã giận dữ triệu hồi bóng ma của cuộc điều tra Nga của Robert Mueller. Hóa ra, vụ thông đồng là giả và không bao giờ có chuyện đó .