Đã bao giờ bạn tự hỏi tại sao những cơn bão lại có tên và chúng được đặt theo cách nào? Các chuyên gia khí tượng học đã phải mất rất nhiều thời gian và công sức để nghiên cứu và đưa ra danh sách tên gọi.

ai da dat ten cho moi con bao
Danh sách tên gọi các cơn bão nhiệt đới ở Đại Tây Dương năm 2018. (Ảnh: NOAA)

Trước mỗi mùa bão bắt đầu, các chuyên gia sẽ chỉ định tên gọi cho những cơn bão theo một danh sách chính thức đã được phê duyệt.

Cơ quan Khí tượng Hoa Kỳ (NWS) đã bắt đầu việc làm này từ năm 1950. Hiện tại Tổ chức khí tượng thế giới (WMO) cũng đưa ra và duy trì danh sách tên các cơn bão.

Ban đầu, hầu hết bão được đặt tên dựa trên hệ thống kinh độ và vĩ độ. Điều này giúp ích rất nhiều cho các nhà khí tượng học theo dõi và nghiên cứu. Tuy nhiên, nó lại gây nhầm lẫn cho người dân, nhất là những người sống gần biển khi tìm kiếm thông tin về bão.

Năm 1950, NWS đã đưa ra một hệ thống tên bão theo bảng chữ cái (ví dụ: Able, Baker, Charlie…). Hệ thống này được sử dụng lặp lại qua từng năm. Theo đó, cơn bão thứ 1 trong năm luôn có tên là “Able”, cơn bão thứ 2 là “Baker”…

Năm 1953, để tránh việc sử dụng nhiều lần các tên gọi trên, các chuyên gia lại tiếp tục thay đổi và đặt tên những cơn bão dựa vào tên phụ nữ. Đây là phương pháp giống với các nhà khí tượng hàng hải vốn đặt tên tàu theo tên phụ nữ.

Năm 1979, WMO và NWS thống nhất sử dụng tên bão gồm cả tên của nam giới và nữ giới.

Điều kiện để một cơn bão có tên gọi đó là khi nó bắt đầu xuất hiện vòng xoáy và có vận tốc gió đạt 63 km/h.

Mỗi đại dương trên thế giới sẽ có danh sách tên bão cho riêng mình. Ngày nay, có tới 6 danh sách khác nhau được WMO sử dụng làm tên gọi cho các cơn bão. Chúng sẽ được sử dụng theo chu kỳ 6 năm. Ví dụ như danh sách tên bão trong năm 2017 sẽ tiếp tục áp dụng vào năm 2023.

Trong từng danh sách sẽ bao gồm 21 tên gọi, nhưng nếu một năm có nhiều hơn 21 cơn bão, các cơn bão sau sẽ đặt tên theo bảng chữ cái Hy Lạp.

Tên của một cơn bão sẽ bị thay đổi nếu như chúng đi từ đại dương này qua đại dương khác hoặc chuyển từ áp thấp nhiệt đới thành bão.

Tuy nhiên, các cơn bão gây ra tổn thất nặng nề sẽ không được dùng lại tên vì những lý do liên quan đến pháp lý và lịch sử. Chẳng hạn như, tên gọi bão “Katrina” sẽ không được dùng vì đã tàn phá New Orleans vào năm 2005. Cái tên “Harvey” cũng không còn tái sử dụng nữa vì gây ra ngập lụt nặng nề ở Houston trong năm 2017.

Ngoài ra, những cơn bão ở Tây Bắc Thái Bình Dương được đặt theo hoa lá hay động vật.

Đối với vùng Tây Thái Bình Dương, trong đó có Việt Nam, mỗi nước sẽ được đăng ký 10 tên gọi và chúng sẽ được quay vòng trong 5 danh sách. Trung tâm Bão nhiệt đới Tokyo thuộc Cơ quan Khí tượng Nhật Bản sẽ lựa chọn và đặt tên.

Ở Việt Nam, bên cạnh tên quốc tế, mỗi cơn bão vào biển Đông còn được đánh số theo thứ tự từng năm như quy định của Nhà nước.

Bạch Dương (Tổng hợp)