Có thiên chức làm mẹ, chị em nào cũng hi vọng có được một thai kỳ khỏe mạnh và “mẹ tròn con vuông” vào lúc sinh nở. Muốn vậy, bạn không thể phó mặc hoàn toàn cho bác sĩ, mà cần biết rằng chính bản thân mới là người quyết định. Thực ra, chỉ một chút thay đổi trong tinh thần, lối sống của mẹ sẽ tác động ngay đến sức khỏe của bé. Chuyên gia của Thời báo Đại Kỷ Nguyên sẽ gửi tới bạn những kiến thức cơ bản nhất từ lúc chuẩn bị mang thai, khi mang bầu… đến tận lúc sinh và sau đó qua loạt bài về thai kỳ cùng các vấn đề liên quan này. Mời các bạn đón đọc!

Trọn bộ: Thai kỳ trọn vẹn

Với sự gia tăng nhanh chóng của dịch HIV ở người trẻ, số người nhiễm ở Việt Nam cũng tăng lên hàng năm. Do đó, số bà mẹ nhiễm HIV có thai cũng ngày càng tăng. Nếu tuân thủ nghiêm ngặt theo điều trị của bác sĩ, thì nguy cơ lây truyền cho em bé là rất ít. Bài viết này chúng tôi sẽ cung cấp cho độc giả những kiến thức cần thiết để có cái nhìn đúng đắn về căn bệnh thế kỷ dưới góc độ y học hiện nay.

HIV là gì?

HIV là một loại virus gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (AIDS).

Đường lây truyền của HIV

HIV lây qua đường tiếp xúc với dịch cơ thể. (Ảnh: WordPress.com)

HIV lây qua đường tiếp xúc với dịch cơ thể như: máu hoặc dịch tiết từ cơ quan sinh dục. Khi xâm nhập được vào máu, virus sẽ chui vào các tế bào CD4 và phá hủy nó. CD4 là những tế bào đóng vai trò quan trọng trong hệ thống miễn dịch của cơ thể. Khi những tế bào này bị phá hủy nhiều thì cơ thể sẽ giảm khả năng chống chịu với bệnh tật.

AIDS là gì?

AIDS là hội chứng xuất hiện khi số lượng tế bào CD4 giảm xuống một mức mà người đó dễ bị mắc những bệnh thông thường mà hệ miễn dịch có thể chống lại, những bệnh này bao gồm: viêm phổi, một số loại ung thư, và nhiều bệnh nhiễm trùng cơ hội khác.

Thời gian HIV tiến triển thành AIDS

Phải mất nhiều tháng, hoặc nhiều năm thì người nhiễm HIV mới chuyển sang giai đoạn AIDS. Nếu không đi xét nghiệm thì người nhiễm HIV có thể không phát hiện ra cho đến khi bị bệnh nhiễm trùng cơ hội.

Điều trị HIV

HIV có thể kiểm soát được bằng thuốc nhưng không chữa khỏi được hoàn toàn. Dùng thuốc chống virus có thể giúp người bị nhiễm sống khỏe mạnh trong một thời gian dài và có thể làm giảm nguy cơ lây nhiễm cho người khác. Hiện tại không có vắc xin dự phòng HIV.

Nguy cơ truyền cho thai nhi khi mẹ bị nhiễm HIV

Virus HIV của mẹ có thể truyền cho thai nhi theo nhiều cách thức. (Ảnh: Webtretho)
  • Khi mang thai, HIV có thể truyền qua nhau sang thai nhi.
  • Trong khi chuyển dạ và khi sinh, em bé có thể tiếp xúc với virus ở trong máu và các dịch cơ thể khác của mẹ. Vào thời điểm màng ối bị vỡ thì nguy cơ truyền virus cho em bé tăng lên. Hầu hết các em bé bị nhiễm HIV từ mẹ là xung quanh khoảng thời gian sinh.
  • Virus HIV cũng có thể truyền qua sữa mẹ. 

Các biện pháp phòng ngừa làm giảm nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con

Các biện pháp hiện tại đang được tiến hành để làm giảm nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con bao gồm:

  • Uống thuốc kháng virus dạng kết hợp trong suốt quá trình mang thai.
  • Mổ sinh nếu kết quả xét nghiệm cho thấy tải lượng virus HIV trong máu mẹ tăng.
  • Duy trì uống thuốc kháng virus ngay cả khi chuyển dạ và khi sinh nếu cần.
  • Cho em bé uống thuốc kháng virus sau sinh.
  • Không cho em bé bú.

Nếu tuân thủ nghiêm ngặt theo hướng dẫn này thì có đến 99% số phụ nữ mang thai nhiễm HIV sẽ không truyền cho em bé.

Mục đích của điều trị HIV trong thai kỳ

Điều trị HIV trong thai kỳ có hai mục đích: 1) bảo vệ sức khỏe của mẹ, 2) giúp ngăn ngừa lây truyền từ mẹ sang con. Hiện tại trên thị trường đã có thuốc loại viên kết hợp, tiện lợi khi sử dụng, thuốc kháng virus có tác dụng làm giảm tải lượng virus trong cơ thể.

Tác dụng phụ của thuốc kháng virus

Phụ nữ mang thai dùng thuốc điều trị HIV thường gặp tác dụng phụ như buồn nôn, tiêu chảy, đau đầu, đau cơ… (Ảnh: Verywell Family)

Thuốc điều trị HIV có thể gây ra những tác dụng phụ thường gặp như: buồn nôn, tiêu chảy, đau đầu, đau cơ. Ngoài ra, có các biến chứng ít gặp như: thiếu máu, tổn thương gan, loãng xương. Một số trường hợp hiếm gặp có thể xuất hiện đó là ảnh hưởng tới sự phát triển của thai nhi, tuy nhiên nếu không dùng thuốc thì thai nhi có nguy cơ cao bị nhiễm virus từ mẹ.

Vai trò của xét nghiệm đo tải lượng virus và số lượng tế bào CD4.

Tải lượng virus (là số lượng virus có trong cơ thể của người bị nhiễm) và số lượng tế bào CD4 có vai trò quan trọng trong điều trị. Nếu tải lượng virus cao và số lượng tế bào CD4 thấp thì nguy cơ lây truyền cho em bé cao và người mẹ cũng có nguy cơ cao bị nhiễm trùng cơ hội khi đang mang thai. Ngược lại, nếu tải lượng virus thấp và số lượng tế bào CD4 nhiều thì nguy cơ lây truyền ít hơn, tuy nhiên vẫn có.

Sử dụng bao cao su trong sinh hoạt vợ chồng

Nên sử dụng bao cao su trong sinh hoạt vợ chồng cho dù chồng có bị nhiễm HIV hay không. Nếu chồng không bị nhiễm, thì cùng với việc sử dụng bao cao su, có thể dùng thêm thuốc giúp làm giảm nguy cơ bị bệnh.

Nguy cơ tăng thêm khi mổ sinh đối với phụ nữ mang thai nhiễm HIV

Mổ sinh sẽ làm tăng nguy cơ cho mẹ bị nhiễm HIV. (Ảnh: dkn.tv)

Mổ sinh làm tăng thêm nguy cơ cho người mẹ bị nhiễm HIV. Nếu người mẹ có số lượng CD4 thấp thì hệ miễn dịch trở nên yếu và dễ bị nhiễm trùng sau mổ, vết mổ chậm liền và có thể phải dùng thêm kháng sinh để dự phòng nhiễm trùng.

Xét nghiệm cho em bé sau sinh

Em bé được sinh ra từ bà mẹ nhiễm HIV sẽ được xét nghiệm kiểm tra sự hiện diện của virus trong máu một vài lần trong tháng đầu tiên. Em bé được chẩn đoán nhiễm HIV khi có hai lần xét nghiệm dương tính. Nếu hai lần xét nghiệm âm tính thì em bé được chẩn đoán là không nhiễm. Một lần xét nghiệm nữa sẽ được tiến hành khi em bé được khoảng từ 12-18 tháng tuổi.

Tâm Minh