Bây giờ, các cơ quan tuyên truyền tại Trung Quốc lại đưa thêm một lý do mới để kiểm duyệt internet: đó là người sử dụng Internet của Trung Quốc không đủ thông minh.

Kiểm duyệt Internet ở Trung Quốc là phổ biến và khét tiếng là gắt gao, và trong nhiều năm qua, chính quyền Trung Quốc đã đưa ra những lời giải thích khác nhau cho vấn đề này. Những lý do truyền thống được đưa ra là nó rất nguy hiểm bởi chứa đựng nội dung khiêu dâm, các mối đe dọa về ảnh hưởng của văn hóa phương Tây, và các rủi ro đến sự hài hòa xã hội.

Vào ngày 28/1, Cục Quản lý Không gian ảo của Trung Quốc (CAC), một cơ quan phụ trách việc kiểm soát Internet của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), đã tuyên truyền một câu chuyện nói rằng người sử dụng Internet nước này gặp vấn đề lớn trong việc đưa ra các đánh giá. Bài báo có tựa đề: “Sự hiểu biết là chưa đủ – Cư dân mạng không đủ trình độ”. Câu chuyện trong bài báo này dựa trên một cuộc khảo sát đối với 35.880 người dùng Internet được thực hiện bởi Trung tâm Nghiên cứu dữ liệu KdNet. KdNet là một viện nghiên cứu của tờ Nhật báo Nam Phương Đô Thị thuộc quyền kiểm soát của nhà nước.

Cuộc khảo sát đã phân loại khả năng hiểu biết của người sử dụng Internet thành ba loại: “hiểu biết”, “sử dụng phương tiện truyền thông mới,” và “giao tiếp bằng phương tiện truyền thông mới”.

Người được khảo sát sẽ chọn điểm từ 0 đến 5 điểm. Theo kết quả, điểm số trung bình rơi vào 3 điểm, mặc dù vậy kết quả cho mục chọn “hiểu biết” là thấp nhất, với điểm trung bình là 3,42.

Nhưng định nghĩa về “hiểu biết” không đúng như những gì mà chúng ta mong đợi. Thuật ngữ này vốn để chỉ khả năng đánh giá và phán đoán các thông tin, các chứng cứ, và các tranh luận – nhưng trong phần giải thích ý nghĩa của cụm từ này trên trang web chính thức của KdNet thì “hiểu biết” là “sự hiểu biết về nội dung của các phương tiện truyền thông trực tuyến, các quy định và quy tắc hoạt động của ngành công nghiệp truyền thông trực tuyến nói chung”.

Ông Lĩnh Nam, một trong những nhà nghiên cứu tham gia vào cuộc khảo sát này và là giảng viên trường Đại học Sun Yat-Sen thuộc tỉnh Quảng Đông, miền nam Trung Quốc, đã nói một cách quan liêu rằng: “Chính phủ … nên chú ý nhiều hơn đến vấn đề ngày càng nổi cộm trong các hành vi trực tuyến này”, và rằng cần phải có “chính sách và sự hỗ trợ về thể chế, và sự giáo dục chuyên biệt, để thúc đẩy cải thiện hành vi trực tuyến”.

Hiện vẫn chưa rõ liệu Cục Không gian ảo của Trung Quốc có phải là đơn vị triển khai thực hiện các biện pháp để “giáo dục” người sử dụng Internet cải thiện hành vi trực tuyến và hiểu biết về pháp luật của họ hay không. Mặc dù vậy nếu điều này xảy ra, nó có khả năng sẽ dẫn đến việc kiểm duyệt gắt gao hơn nữa.

Một người sử dụng Internet ở Bắc Kinh đã nhận xét trên cổng thông tin Sina, website công bố kết quả ban đầu của cuộc khảo sát, rằng: “Theo tiêu chuẩn của chính phủ Trung Quốc, càng có nhiều người sử dụng Internet ca ngợi chính phủ, thì họ càng được coi là tốt”.

Một ví dụ về “hành vi trực tuyến không tốt” đã diễn ra vào tháng 9/2013, khi một người phụ nữ 20 tuổi họ Triệu đã bị bắt sau khi cô đăng lên mạng Internet rằng “Tôi được biết có một vụ giết người đã xảy ra tại thị trấn Châu Giang. Có ai biết điều gì thực sự đã xảy ra không?”. Ở đây, có lẽ người đánh giá không có đủ hiểu biết về hành vi trực tuyến là như thế nào.
Mặc dù ý định của cô Triệu chỉ là để xác minh chắc chắn về vụ việc này, nhưng cảnh sát cho biết cô đã gây ra một sự xáo trộn xã hội, và đó là lý do tại sao cô bị bắt.

Ánh Sao biên dịch

Xem thêm: