Muốn biết trong nhiều năm qua có bao nhiêu ca cấy ghép tạng thực hiện ở Trung Quốc là rất khó khăn, vì không thể lấy được số liệu ở bệnh viện. Trong một xã hội khép kín thì đây là thông tin đặc biệt nhạy cảm về chính trị.

Xem thêm Phần 1: Tấm màn đen phía sau “Trung tâm Cấy ghép tạng lớn nhất châu Á”

Cho đến gần đây chính quyền Trung Quốc mới tuyên bố xây dựng hệ thống chia sẻ nội tạng mang tính toàn quốc. Nhưng trước đó, trong một thời gian dài các bệnh viện đã tranh nhau hành nghề này qua giao dịch trung gian, cạnh tranh vô trật tự. Không ai có thể thống kê được số liệu rõ ràng trong vở kịch hoạt náo này.

Số liệu cấy ghép tạng bị xem là “bí mật quốc gia”

Tại Mỹ, việc tìm số liệu cấy ghép tạng đặc biệt đơn giản. Bộ Y tế và Chăm sóc cộng đồng Mỹ (The Organ Procurement and Transplantation Network, viết tắt là OPTN) có kho dữ liệu để tra cứu theo 10 tiêu chuẩn khác nhau. Lấy ví dụ từ tháng 1 – 9/2015, kho dữ liệu hiển thị tổng số 23.134 ca phẫu thuật cấy ghép nội tạng.

Có khu dữ liệu có thể cung cấp thông tin của từng bệnh viện. Hệ thống ghi danh người tham gia cấy ghép tạng (The Scientific Registry of Transplant Recipients, ghi tắt là SRTR) có thể cung cấp mọi thông tin chi tiết về hoạt động phẫu thuật của Trung tâm Cấy ghép.

Lấy New York làm ví dụ, bệnh viện hoạt động với tần suất cao nhất trong lĩnh vực cấy ghép là Bệnh viện New York Presbyterian – Trung tâm trị liệu Đại học Colombia. Theo thông tin hiển thị vào tháng 4/2015, năm 2014 bệnh viện thực hiện 110 ca phẫu thuật cấy ghép gan, năm 2013 là 142 ca. Trong báo cáo dài 60 trang có đưa thông tin chi tiết với một danh sách dài những người bệnh, tổng số ca cấy ghép tạng trong từng loại hình.

Những thông tin như vậy không thể tìm được ở Trung Quốc, vì là “bí mật quốc gia”.

Vào năm ngoái, ông Hoàng Khiết Phu, cựu Thứ trưởng Bộ Y tế, người phụ trách công tác cấy ghép tạng ở Trung Quốc, khi trả lời phỏng vấn truyền thông đã cho biết chính quyền Trung Quốc không cho phép sử dụng nội tạng của phạm nhân tử hình, nhưng nhiều chứng cứ sau đó đã chỉ ra lời ông Hoàng Khiết Phu nói không đúng.

Ông Hoàng Khiết Phu dự Hội nghị ở Đài Bắc năm 2010. Cùng năm, giới sinh viên trường Đại học Hồng Kông đã đã lên án nhà trường vì hành động trao học vị Tiến sĩ Danh dự cho ông Hoàng Khiết Phu (Ảnh: Song Bilong/Đại Kỷ Nguyên tiếng Trung).
Ông Hoàng Khiết Phu dự Hội nghị ở Đài Bắc năm 2010. Cùng năm, giới sinh viên trường Đại học Hồng Kông đã đã lên án nhà trường vì hành động trao học vị Tiến sĩ Danh dự cho ông Hoàng Khiết Phu (Ảnh: Song Bilong/Đại Kỷ Nguyên tiếng Trung).

Trả lời phỏng vấn báo chí về câu hỏi nguồn gốc nội tạng, ông Hoàng Khiết Phu nói: “Các bạn hỏi quá nhạy cảm, vì thế tôi không thể nói rõ được…”. Tuy nhiên có những số liệu xuất phát từ cỗ máy tuyên truyền khổng lồ và từ Trung tâm Cấy ghép số 1 thành phố Thiên Tân để chúng ta truy cứu.

Số liệu công bố trên trang mạng của Y viện chỉ cung cấp đến năm 2004

Nhóm số liệu đầu tiên trên trang mạng của Trung tâm Cấy ghép tạng Đông Phương đã bị gỡ bỏ, trên trang còn lại một biểu đồ về tổng số ca ghép gan từ 1998 – 2004: năm 1998 là 9, năm 1999 là 24, tiếp theo lần lượt là 78, 129, 272, 289, đến 2004 là 800. Trong trang mạng còn cung cấp thông tin, thời gian chờ cấy ghép gan là 2 tuần, nhưng thông tin này không có trên hệ thống hiến tặng nội tạng tự nguyện.

Số lượng ca cấy ghép gan là một chỉ số quan trọng, vì mỗi ca cấy ghép toàn bộ lá gan là một mạng người hy sinh. Căn cứ theo thông tin chính quyền Trung Quốc tuyên bố, nguồn gốc nội tạng duy nhất cung cấp cho hoạt động cấy ghép tạng là lấy từ phạm nhân tử hình, vì thế vấn đề số lượng ca cấy ghép sẽ phản ánh rõ tình hình.

Theo hình ảnh trong biểu đồ dưới đây, số liệu chỉ được đưa ra đến năm 2004.

Biểu đồ trên trạng mạng của Trung tâm Cấy ghép tạng Đông Phương thuộc Y viện Trung tâm số 1 Thiên Tân (Ảnh chụp lại).
Biểu đồ trên trạng mạng của Trung tâm Cấy ghép tạng Đông Phương thuộc Y viện Trung tâm số 1 Thiên Tân (Ảnh chụp lại).

Số liệu giới truyền thông đưa tin chỉ có đến năm 2006

Một số liệu khác để căn cứ là từ giới truyền thông. Bài viết “Ông ấy đã đưa kỹ thuật ghép gan lên đỉnh cao trong giới y học thế giới” đăng trên Nhật báo Khoa học – Kỹ thuật đã nhắc đến đội ngũ bác sĩ của ông Thẩm Trung Dương hoàn thành 78 ca ghép gan vào năm 2000, số liệu này khớp với số liệu trên biểu đồ trong trang mạng của Y viện.

Theo số liệu trên “Bách khoa toàn thư y học Trung Quốc” năm 2001, số ca ghép gan và thận của cả năm lần lượt là 109 và 80.

Năm 2002 không có số liệu gì đưa ra, nhưng trên trang cá nhân của ông Thẩm Trung Dương hiển thị, tổng số ca ghép gan tính cho đến cuối năm 2002 là 300 ca.

Tổng số ca ghép gan năm 2003 là 645. Theo thông tin từ phía chính quyền đưa ra thì có 400 ca do bác sĩ Y viện Thiên Tân thực hiện tại những bệnh viện khác. Năm đó tổng số ca phẫu thuật ở Trung tâm Thiên Tân là 253 ca. Thành quả này đã khiến chính quyền Thiên Tân quyết định đầu tư xây dựng tòa lầu 17 tầng dành riêng cho công việc cấy ghép tạng này.

Năm 2004 không có thông tin về số ca cấy ghép, nhưng theo thông tin từ trang mạng giáo dục y học (trang mạng khổng lồ kiểu bách khoa toàn thư về y học) thì tổng số ca cấy ghép năm đó là 1000 ca.

Năm 2005 không có thông tin của giới truyền thông, nhưng theo một bài viết ca ngợi ông Thẩm Trung Dương đăng vào năm 2014 thì tổng số ca cấy ghép năm 2005 là 647 ca.

Năm 2006, một luận văn y khoa liên quan đến ông Thẩm Trung Dương cho biết tổng số ca cấy ghép tạng trong năm là 655. Trong luận văn có đưa ý kiến của ông Thẩm Trung Dương cho biết, số ca cấy ghép tạng do Trung tâm Cấy ghép của ông Thẩm Trung Dương thực hiện đã vượt qua kỷ lục thế giới duy trì kéo dài 10 năm của Đại học Pittsburgh ở Mỹ.

Sau năm 2006, không tìm được thông tin liên quan đến hoạt động này từ giới truyền thông và Y viện.

Vào ngày 1/9/2006, Trung tâm Cấy ghép tạng Đông Phương ở Thiên Tân chính thức khai trương.

Câu hỏi đặt ra là tại sao khi số lượng ca cấy ghép tạng tăng lên nhanh chóng thì giới truyền thông chính thống Trung Quốc và bản thân Y viện ngừng cung cấp thông tin?

Tháng 3/2006 bắt đầu có thông tin đưa ra về vấn đề học viên Pháp Luân Công bị bắt giam chính là địa chỉ chủ yếu cung cấp nguồn nội tạng cho hoạt động cấy ghép. Chính quyền Trung Quốc bác bỏ thông tin và lên án đây là tin đồn nham hiểm, nhưng lại không có lý do để bác bỏ được. Tại sao cả hệ thống truyền thông và bệnh viện đều im lặng?

Năm 2014, xuất hiện hình ảnh giới thiệu về ông Thẩm Trung Dương trên trang “Tài nguyên nhân lực thành phố Thiên Tân” (ttwj.gov.cn). Mục “Về chúng tôi” của trang mạng ghi: “Chính quyền và Ủy ban thành phố Thiên Tân đặc biệt xem trọng công tác nhân tài”. Đối với cá nhân ông Thẩm Trung Dương đã khen ngợi là “Người có tinh thần vượt khó trong nghề cấy ghép tạng ở Trung Quốc”, kèm theo đó là ví dụ về số ca cấy ghép tạng. Ví dụ như, “Y viện…. liên tục trong hai năm là nơi cấy ghép tạng với số lượng nhiều nhất thế giới, khiến trung tâm cấy ghép tạng Đông Phương trở thành Trung tâm Cấy ghép nội tạng lớn nhất châu Á”. Sau đó còn công bố, đến cuối năm 2013, Trung tâm đã liên tục duy trì vị trí đứng đầu Trung Quốc trong suốt 16 năm, một số chỉ tiêu kỹ thuật đã đạt trình độ tiên tiến của thế giới.

Quan trọng là hai con số: Đến năm 2010, Y viện đã thực hiện được tổng số 5.000 ca ghép gan, trang mạng của Bộ Mặt trận Thống nhất đưa tin “Đảng viên Thẩm Trung Dương: Người dũng cảm leo lên ngọn tháp y học”; trang Bách khoa toàn thư Baidu giới thiệu ông Thẩm Trung Dương đến năm 2014 đã hoàn thành gần 10.000 ca phẫu thuật cấy ghép, chiếm 1/4 tổng số ca cấy ghép trên toàn quốc.

Qua tổng số ca cấy ghép tạng kể trên có thể vẽ thành biểu đồ hình cột như sau:

Biểu đồ 2: Mức tăng hàng năm về số ca cấy ghép tạng tại Y viện Trung tâm số 1 Thiên Tân (Ảnh: Đại Kỷ Nguyên tiếng Trung).
Biểu đồ 2: Mức tăng hàng năm về số ca cấy ghép tạng tại Y viện Trung tâm số 1 Thiên Tân (Ảnh: Đại Kỷ Nguyên tiếng Trung).

Theo như số liệu thì hoàn toàn không thể giải thích bằng nguồn nội tạng lấy từ tù nhân tử hình. Sau khi tòa nhà Y viện Trung tâm số 1 Thiên Tân hoàn thành và đưa vào hoạt động thì số ca phẫu thuật hàng năm không còn được công bố là một dấu hỏi lớn. Hai số liệu tròn trịa sau này công bố có độ tin cậy như thế nào?

Từ nguồn tư liệu khác để phân tích, con số thực tế ca cấy ghép có thể cao hơn nhiều. Có ba chứng cứ chứng minh cho quan điểm này: số người Hàn Quốc đến Trung Quốc cấy ghép tạng; số ca phẫu thuật khổng lồ mà đội bác sĩ của ông Thẩm Trung Dương hoàn thành; tỷ lệ sử dụng giường bệnh cao trong Báo cáo Cải tạo công trình Trung tâm Thiên Tân.

Thiên Tân là nơi lý tưởng của người Hàn Quốc đi cấy ghép

Bà Lý Liên Kim, Hộ lý trưởng của Trung tâm đã chia sẻ với truyền thông, từ năm 2002 đã có làn sóng người bệnh Hàn Quốc đến Trung Quốc cấy ghép, rất nhiều người đã đến Thiên Tân, vì từ Seoul bay đến Thiên Tân chỉ mất 90 phút. Từ năm 2002 – 2006 Y viện đã thực hiện phẫu thuật ghép tạng cho hơn 500 người Hàn Quốc.

Trả lời của bà Lý Liên Kim trên Tạp chí Phượng Hoàng (truyền thông của Trung Quốc đặt tại Hồng Kông) được đăng trong bài “Điều tra về hàng chục ngàn người nước ngoài đến Trung Quốc cấy ghép nội tạng”.

Tất cả những hoạt động này đều diễn ra trước khi tòa nhà Trung tâm Cấy ghép tạng Phương Đông đi vào sử dụng trước tháng 9/2006.

Vì nhiều người bệnh từ xa tới nên Y viện đã lấy từ tầng 4 – 7 (tòa nhà 12 tầng) dành riêng cho người cấy ghép nội tạng; còn dùng tầng 8 của Bệnh viện tim quốc tế thuộc Khu Kinh tế mở Thiên Tân làm khu nằm viện của người Hàn Quốc, đồng thời mượn tầng 24 và 25 của khách sạn bên cạnh làm khu ở chờ cấy ghép tạng dành cho người Hàn Quốc, bố trí hai y tá trực thường xuyên. Bà Lý Liên Kim cho biết, dù thế nhưng vẫn thường không đáp ứng đủ nhu cầu của người bệnh.

Toàn cảnh Y viện Trung tâm số 1 Thiên Tân (Ảnh: Đại Kỷ Nguyên tiếng Trung).
Toàn cảnh Y viện Trung tâm số 1 Thiên Tân (Ảnh: Đại Kỷ Nguyên tiếng Trung).

Đối với khách du lịch nội tạng người Hàn Quốc, Trung tâm số 1 Thiên Tân đáng gọi là nơi như ý, vì ở Hàn Quốc người bệnh chỉ có thể được chấp nhận cho ghép một phần gan, nhưng ở Thiên Tân họ có thể được ghép toàn bộ lá gan với chất lượng gan đặc biệt tốt.

Thủ tục làm việc cho người nước ngoài khá dễ dàng: người bệnh nước ngoài chỉ cần đưa Bệnh án ở trong nước gửi tới Y viện, sau khi nhận được tin báo của Y viện là có thể đến chờ phẫu thuật với khoảng thời gian chờ tương đối ngắn. Bà Lý Liên Kim cho biết: “Thời gian chờ trung bình khoảng một tuần. Nhưng hiện nay số người đến ngày càng nhiều nên thời gian cũng dài ra, nhưng lâu nhất cũng chỉ khoảng 3 tuần”.

Thực ra, việc tìm được “người hiến tặng” có gan phù hợp với người bệnh, cho dù có phải chờ 3 tháng thì cũng vẫn xem là thời gian ngắn.

Bài viết của Tạp chí Phượng Hoàng dẫn lại thông tin từ Nhật báo Hàn Quốc cho biết, chỉ trong một tuần của tháng 12/2004, Y viện Trung tâm số 1 Thiên Tân đã thực hiện 44 ca phẫu thuật ghép gan, ngày nhiều nhất đạt kỷ lục 24 ca phẫu thuật cấy ghép gan và thận.

Ngoài người Hàn Quốc còn có người bệnh từ gần 20 quốc gia, tiêu biểu như Nhật Bản, Malaysia, Ai Cập, Pakistan, Ấn Độ, Ả Rập Saudi, Oman và Hồng Kông, Ma Cao… đến điều trị. Theo thông tin, khu uống café ở lầu 4 nghiễm nhiên trở thành “câu lạc bộ hội nghị quốc tế”…. Là nơi giao lưu chia sẻ của những người bệnh thuộc những nước khác nhau.

Có câu chuyện sinh động kể lại rằng: Bác sĩ Phòng phẫu thuật cấy ghép cả ngày bận rộn như con thoi giữa các phòng phẫu thuật và phòng bệnh, không ai còn thời gian để hỏi thăm nhau, câu cửa miệng của họ chỉ là: “Mấy ngày nay bận quá, ngày nào cũng hơn chục ca phẫu thuật”. Bài viết không kể ra số lượng ca phẫu thuật, nhưng ít nhất cũng cho thấy công việc cấy ghép tạng của Y viện bận rộn chừng nào.

Công trạng đội ngũ bác sĩ của ông Thẩm Trung Dương

Theo Tổ chức Quốc tế Điều tra bức hại Pháp Luân Công (WOIPFG), Trung tâm Cấy ghép tạng Đông Phương có tổng số 110 bác sĩ tham gia cấy ghép gan và thận, trong đó có 46 bác sĩ Chủ nhiệm, 13 bác sĩ điều trị chính.

Từ nguồn thông tin truyền thông, ý kiến của đồng nghiệp ông Thẩm Trung Dương, thông tin từ trang mạng của Y viện và nhiều nguồn tin khác đã chứng minh, các bác sĩ đã thực hiện số lượng ca phẫu thuật cấy ghép rất lớn.

Ví dụ như thông tin từ “Mạng ghi danh” (Evernote.com) cho thấy, tính cho đến năm 2011, ông Phó Viện trưởng Chu Trí Quân đã hoàn thành mổ chính hơn 1.400 ca ghép gan, trong đó có 100 trường hợp thực hiện chuyển trực tiếp gan từ một người đang sống.

Tính cho đến tháng 7/2006, bác sĩ Phó Chủ nhiệm Phan Trừng đã hoàn thành hơn 1.000 ca ghép gan, trong đó có 100 trường hợp thực hiện chuyển trực tiếp gan từ một người đang sống.

Bác sĩ Phan Trừng (Ảnh: Tổ chức Quốc tế Điều tra)
Bác sĩ Phan Trừng (Ảnh: Tổ chức Quốc tế Điều tra)

Trên trang mạng “Bác sĩ giỏi trực tuyến” cũng công bố số liệu bác sĩ Chủ nhiệm Cao Vĩ trong thời gian 10 năm thực tiễn lâm sàng đã hoàn thành 800 ca ghép gan; bác sĩ Chủ nhiệm Khoa Cấy ghép thận là Tống Văn Lợi đã thực hiện 2.000 ca ghép thận (trong đó có hơn 80 trường hợp thực hiện chuyển trực tiếp từ một người đang sống); bác sĩ Phó Chủ nhiệm Mạc Xuân Bách đã hoàn thành hơn 1.500 ca ghép thận.

Bác sĩ mổ chính Cao Vĩ (Ảnh: Tổ chức Quốc tế Điều tra).
Bác sĩ mổ chính Cao Vĩ (Ảnh: Tổ chức Quốc tế Điều tra).

Trong luận văn “Những vấn đề cần chú ý trong phẫu thuật cắt gan nhanh” do 7 người đứng tên chung, trong đó có ông Thẩm Trung Dương, Chu Trí Quân, Phan Trừng… tiết lộ, từ tháng 1/2004 – 8/2008 đã hoàn thành 1.600 trường hợp phẫu thuật cắt gan.

Trong những con số nêu trên, đại bộ phận cung cấp là toàn bộ lá gan (người cung cấp cả lá gan dĩ nhiên cũng không giữ được sinh mạng), chỉ có một số ít trường hợp lấy gan trực tiếp từ người đang sống, theo đó chỉ lấy một phần gan của người sống, những trường hợp này đều do người thân hiến tặng.

Nếu như từ lượng cấy ghép trung bình của những bác sĩ ngoại khoa này có thể suy đoán ra những bác sĩ khác (dĩ nhiên không nhất định đáng tin cậy), thì tính cho đến năm 2014, tổng số ca cấy ghép vượt nhiều lần con số của chính quyền và bệnh viện đưa ra (10.000 trường hợp). Trên thực tế, chỉ cần cộng dồn số liệu từ vài vị bác sĩ lại cũng đã gần bằng con số tổng mà Y viện đưa ra.

Đương nhiên, những bác sĩ có số liệu cụ thể đưa ra là những trường hợp khá đặc biệt. Có lẽ họ cũng thổi phồng thành tích hoặc là chiêu để quảng bá hình ảnh… Nhưng, cho dù tính trừ hao đi thật nhiều thì số liệu cũng vẫn vượt xa so với thống kê của phía chính quyền.

Theo thông tin từ dự án xây dựng Bệnh viện, số lượng cấy ghép thực tế có thể cao hơn nhiều so với dự tính kể trên.

(Còn tiếp…)

Theo Đại Kỷ Nguyên tiếng Trung
Tinh Vệ biên dịch

Xem thêm: